Category Archives: Ιστορία

Κηποι, 16 Δεκ 2012

DSCN6869Η ονομασία του χωριού Κήποι οφείλεται στους πανέμορφους κήπους των σπιτιών του. Κατά την Βυζαντινή περίοδο, οι Κήποι ονομάζονταν «Σαραντακλήσι» από τις σαράντα εκκλησίες που υπήρχαν τότε. Σήμερα σώζονται πολλές γύρω από το χωριό. Ξεχωρίζει η Παναγιά η Οδηγήτρια, του 13ου αιώνα που βρίσκεται σε άριστη κατάσταση. Αποτελεί τον κεντρικό ναό του οικισμού Σπηλιές Κήπων και εορτάζει στις 23 Αυγούστου. Οι υπόλοιπες, διαστάσεων 2 x 3 μ. μοιάζουν μεταξύ τους. Δεν διασώζονται όλες. Κατά την Επανάσταση του 1821, διεξήχθη μάχη βορειοανατολικά του χωριού, ανάμεσα σε άνδρες του Κριεζώτη και Τούρκους.  Οι ελληνες νικηθηκαν καιDSCN2534 υποχωρησαν προς το Μετοχι.. Η θέση που έγινε η μάχη, ονομάζεται Κιόσι από την τούρκικη λέξη κέσι (=σφάξιμο).

Πολλες φορες εχω παει στους Κηπους, οπου στην ψησταρια/εστιατοριο αντικριζει καποιος το πιο κιτς θεαμα.. ηγουν καρακιτσαριο.. μεχρι και μασκα αμερικανικου αυτοκινητου, μωσαϊκα, μπαλες, αναμνηστικα, τραπεζια απο λιορυζα.. μεγαλο τζακι.. ρακομελο.. ο γυμναστης.. το μαγαζι εχει πολυ ωραιο κηπο, το περιορισμενο μενου του δεν ειναι ασχημο, αλλα απο σερβις.. ναι..

Δεν υπάρχουν τουριστικές υποδομές. Λειτουργεί μία παραδοσιακή ταβέρνα και καφενείο στο χωριό. Δεν υπάρχουν πολιτιστικοί – εξωραϊστικοί σύλλογοι. Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει ο ερειπωμένος ενετικός πύργος.

Μερικες ακομη φωτογραφιες:

Μια περιηγηση στο Λινκολν, 25/09/12..

LINCOLN

Καθως ο Κος Αλεξανδρος εγκατασταθηκε στο Lincoln για να συνεχισει τις σπουδες του, ηταν ευλογο το ενδιαφερον μου για την σχετικα μικρη αυτη ιστορικη πολη.. εχει διατηρησει πολλα απο τα στοιχεια του παρελθοντος της που θα ηθελα να δω απο κοντα.. Το αγαλμα ειναι του ποιητη Lord Tennison και η μουσικη του William Byrd..

The non-metropolitan district of Lincoln has a population of 85,595; the 2001 census gave the entire urban area of Lincoln (which includes North Hykeham, Waddington and Birchwood) a population of 104,221.

The earliest origins of Lincoln can be traced to the remains of an Iron Age settlement of round wooden dwellings (which were discovered by archaeologists in 1972) that have been dated to the 1st century BC.  This settlement was built by a deep pool (the modern Brayford Pool) in the River Witham at the foot of a large hill (on which the Normans later built Lincoln Cathedral and Lincoln Castle) .

The origins of the name Lincoln may come from this period, when the settlement is thought to have been named in the Brythonic language of Iron Age Britain’s Celtic inhabitants as Lindon "The Pool",  presumably referring to the Brayford Pool).  It is not possible to know how big this original settlement was as its remains are now buried deep beneath the later Roman and medieval ruins, as well as the modern Lincoln.

The Romans conquered this part of Britain in AD 48 and shortly afterwards built a legionary fortress high on a hill overlooking the natural lake formed by the widening of the River Witham (the modern day Brayford Pool) and at the northern end of the Fosse Way Roman road (A46). The Celtic name Lindon was subsequently Latinized to Lindum and given the title Colonia when it was converted into a settlement for army veterans.

The conversion to a colonia was made when the legion moved on to York (Eboracum) in AD 71. Lindum colonia or more fully, Colonia Domitiana Lindensium, after its founder Domitian, was established within the walls of the hilltop fortress with the addition of an extension of about equal area, down the hillside to the waterside below.

It became a major flourishing settlement, accessible from the sea both through the River Trent and through the River Witham, and was even the provincial capital of Flavia Caesariensis when the province of Britannia Inferior was subdivided in the early 4th century, but then it and its waterways fell into decline. By the close of the 5th century the city was largely deserted, although some occupation continued under a Praefectus Civitatis, for Saint Paulinus visited a man of this office in Lincoln in AD 629.

During AD 410–1066  the Latin name Lindum Colonia was shortened in Old English to become ‘Lincylene’.

After the first destructive Viking raids, the city once again rose to some importance, with oversea trading connections. In Viking times Lincoln was a trading centre that issued coins from its own mint, by far the most important in Lincolnshire and by the end of the 10th century, comparable in output to the mint at York.   After the establishment of Dane Law in 886, Lincoln became one of The Five Boroughs in the East Midlands. Excavations at Flaxengate reveal that this area, deserted since Roman times, received new timber-framed buildings fronting a new street system, ca 900. Lincoln experienced an unprecedented explosion in its economy with the settlement of the Danes. Like York, the Upper City seems to have been given over to purely administrative functions up to 850 or so, while the Lower City, running down the hill towards the River Witham, may have been largely deserted. By 950, however, the banks of the Witham were newly developed with the Lower City being resettled and the suburb of Wigford quickly emerging as a major trading centre. In 1068, two years after the Norman conquest, William I ordered Lincoln Castle to be built on the site of the former Roman settlement, for the same strategic reasons and controlling the same road.

Construction of the first Lincoln Cathedral, within its close or walled precinct facing the castle, began when the see was removed from the quiet backwater of Dorchester-on-Thames, Oxfordshire and completed in 1092; it was rebuilt after a fire but was destroyed by an unusual earthquake in 1185. The rebuilt Lincoln Minster, enlarged to the east at each rebuilding, was on a magnificent scale, its crossing tower crowned by a spire reputed to have been 525 ft (160 m) high, the highest in Europe. When completed the central of the three spires is widely accepted to have succeeded the Great Pyramids of Egypt as the tallest man-made structure in the world.

The bishops of Lincoln were among the magnates of medieval England: the diocese of Lincoln, the largest in England, had more monasteries than the rest of England put together, and the diocese was supported by large estates.

When Magna Carta was drawn up in 1215, one of the witnesses was Hugh of Wells, Bishop of Lincoln. One of only four surviving originals of the document is preserved in Lincoln Castle.

Φωτογραφιες:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

aetwmaicon

 Περιληψη για Λεο και Αλεξ,   Βeirut  2000

Περιεχομενα :

Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
1.    Οι Μινωες
2.    Οι Αχαιοι
3.    Δωριεις
4.    Οι εποικισμοι, πολιτικα καθεστωτα, αμφικτιονίες, αγώνες
•    Ο πρωτος Εποικισμος – το Αλφάβητο
•    Ο δευτερος Εποικισμος
•    Πολιτικα καθεστώτα
•    Αμφικτιονίες
•    Αγώνες
5.    Η Περσια
6.    Οι Περσικοι Πολεμοι
•    1η Εκστρατεια
•    2η Εκστρατεια
•    3η Εκστρατεια
7.    Μετα τους Περσικους πολεμους
8.    Ο Πελοποννησιακος Πολεμος
•    Την πρωτη περιοδο (Αρχιδαμιος)
•    Την δευτερη περιοδο (της Πυλου)
•    Την τριτη περιοδο (των Συρακουσων)
9.    Μετα τον Πελοποννησιακο πολεμο
10.    Η Μακεδονια
•    Φιλιππος ο ΙΙ
•    Αλεξανδρος ο Μεγας
11.    Ελληνιστικοι χρόνοι
12.    Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια
•    Πολιτικο συστημα
•    Νομοθεσια
•    Μεγαλη Αρχιτεκτονικη
•    Στρατιωτικη οργανωση
•    Η επεκταση της Ρωμης

ΙΙ.  ΒΥΖΑΝΤΙΟ – ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ
1.    Απο τον Μ Κωνσταντινο μέχρι και τον Ιουστινιανο
Ο Ιουστινιανος
•    Κατακτησεις
•    Αγια Σοφια
•    Νομοθεσια
•    Θρησκευτικη πολιτικη
2.    Ο Ηράκλειος και το Ισλάμ
•    Ο Ηρακλειος
•    Μωαμεθ και οι αραβικες κατακτησεις
•    Οι Ορθοδοξοι Χαλίφες και οι Ομεϊάδες Χαλίφες
•    Οι Αβασσιδες Χαλίφες
3.    Οι Ίσαυροι Αυτοκράτορες
•    Συγκρατηση των Αραβων
•    Εικονομαχια – Εικονολατρεια
•    Νομοθεσια
4.    Οι Μακεδόνες Αυτοκράτορες
•    Ο Νικηφορος Φωκας (963-969 μΧ)
•    Ο Ιωάννης Τσιμισκής (969-976 μΧ)
•    Ο Βασίλειος ο ΙΙ (958-1025 μΧ) ο Βουλγαροκτονος
•    Νομοθεσια
•    Θεματα
•    Παρακμή
5.    Οι Κομνηνοι  Αυτοκρατορες
•    Αλεξιος Κομνηνος
•    Φεουδαρχια
•    Οι πολεμοι
•    Η πρωτη Σταυροφορια
•    Οι διαδοχοι του Αλέξιου
•    Η δευτερη και η τρίτη σταυροφορια
•    Η τέταρτη σταυροφορια
6.    Οι Παλαιολόγοι Αυτοκρατορες
7.    Η Ευρωπη πριν την καταληψη της Κωνστ/πολης

ΙΙΙ. ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ
1.    Η Οθωμανικη αυτοκρατορια
2.    Η Ελλαδα
3.    Η Ευρωπη
•    Περιγραμμα
•    Αμερικανικη Επανασταση
•    Γαλλικη Επανασταση
•    Ναπολεων

ΙV. ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ
1.    Η Ελληνικη Επανασταση (1821-27)
Οι κυριωτερες στιγμες της ελληνικης επαναστασης ησαν
•    Στην ξηρα
•    Στην θαλασσα
2.    Μετα την επανασταση
3.    Χαριλ. Τρικουπης  – Ελευθ Βενιζελος
•    Χαριλαος Τρικουπης και ελληνο-τουρκικες σχεσεις
•    Ελευθεριος Βενιζελος και οι Βαλκανικοι πολεμοι
4.    Πρωτος Παγκοσμιος Πολεμος
5.    Δευτερος Παγκοσμιος Πολεμος
6.    Μετα τον πολεμο

 

 

I.  AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Οι Μινωες

1. Ο Μινωϊκος πολιτισμος ακμασε στην Κρητη, απο το 3000 μεχρι το 1500 πΧ. Πρωτευουσα του η Κνωσσος -που ανασκαφτηκε απο τον αγγλο αρχαιολογο Evans- και αλλες πολεις η Φαιστός και τα Μάλια.

2. Ειχανε βασιλιαδες που τους ονομαζαν Μίνωες (οπως οι Αιγυπτιοι τους ονομαζαν Φαραω).

3. Δουλευανε τον χαλκο.

4. Θαλασσοκρατουσαν σε ολοκληρη την Ανατολικη Μεσογειο και γι’ αυτο οι πολεις τους δεν ειχαν τειχη.

5. Με τα καραβια τους εφτασαν μεχρι την Ελλαδα, την Αιγυπτο και την Συρια-Παλαιστινη. Πιστευαν στην Θεα-Μητερα και ο ταυρος ηταν γι’ αυτους ζωο ιερο.

6. Εγραφαν μια προ-ελληνικη γλωσσα, την Γραμμική Α και την Γραμμική Β.

7. Ηταν περιφημοι αρχιτεκτονες (λαβυρινθος) και ζωγραφοι.

Οι Αχαιοι

1. Οι Αχαιοι ακμασανε απο το 2000 μεχρι το 1100 πχ.

2. Ξεκινησαν απο την βορεια Ελαδα, κατεβηκαν προς τα νοτια και εγκατασταθηκαν σε ολοκληρη την ηπειρωτικη νοτια Ελλαδα.

3. Δημιουργησαν στολους και επεκταθηκαν και σε ολοκληρη την νησιωτικη Ελλαδα.

4. Οργανωθηκαν σε Κρατη-Πολεις. Οι Κυριωτερες πολεις τους ησαν οι Μυκηνες -που ανασκαφτηκαν απο τον γερμανο αρχαιολογο Schliemann, που ανασκαψε και την Τροια- η Τίρυνθα και η Πύλος. Οι πολεις τους ειχαν τεραστια τειχη (κυκλώπεια).

5. Ειχανε βασιλιαδες και ευγενεις.

6. Πιστευαν στους Δωδεκα Θεους.

7. Ηταν καλοι πολεμιστες, ναυτικοι αλλα και καλλιτεχνες.

8. Επεκταθηκαν στην Κρητη, την Μικρα Ασια και εφτασαν και αυτοι στην Αγυπτο και την Συρια-Παλαιστινη. Θαλασσοκρατουσαν.

9. Δουλευανε τον χαλκο, φορουσαν χαλκινες πανοπλιες και χρησιμοποιουσαν χαλκινα οπλα και εργαλεια.

10. Περι τα 1400 πΧ δαμασανε το αλογο, και στον πολεμο το χρησιμοποιουσαν για να σερνει αρματα μαχης.

11. Η γλωσσα και η γραφη τους ηταν ελληνικη.

Δωριεις

1. Οι Δωριεις ακμασανε απο 1200 μεχρι το 800 πΧ, οποτε και δεν διακρινουμε πια παρα Ελληνες.

2. Ξεκινησαν και αυτοι απο την βορεια Ελλαδα και σιγα-σιγα καταλαβανε ολοκληρη την ηπειρωτικη νοτια Ελλαδα εκτος απο το κρατος-πολη της Αθηνας.

3. Αρχικα δεν δημιουργησαν στολους και ετσι δεν επεκταθηκαν στα νησια του Αιγαιου. Αργοτερα εμαθαν να ταξιδευουν στην θαλασσα και εγκατασταθηκαν μεχρι και την Κρητη.

4. Ησαν και αυτοι οργανωμενοι σε Πολεις-Κρατη.

5. Οι κυριωτερες πολεις τους ησαν η Σπαρτη και η Θηβα.

6. Πιστευαν και αυτοι στους Δωδεκα Θεους.

7. Ησαν καλοι πολεμιστες.

8. Δουλευανε το σιδερο, φορουσαν σιδερενιες πανοπλιες και χρησιμοποιουσαν σιδερενια οπλα και εργαλεια.

9. Η γλωσσα και η γραφη τους ηταν ελληνικη.

Οι εποικισμοι, πολιτικα καθεστωτα,

αμφικτιονίες, αγώνες (800πΧ-492πΧ)

Ο πρωτος Εποικισμος – το Αλφάβητο

1. Σαν αποτελεσμα της καθόδου των Δωριεων ξεκίνησε ο πρωτος εποικισμος, δηλαδη η μετακίνηση των Ελληνων απο την κυρίως Ελλαδα προς τα παράλια της Μικρας Ασίας και τα νησία του Αιγαιου.

Στα βορειοδυτικα παράλια της Μικρας Ασιας και στο νησι της Λεσβου εγκατασταθηκαν εποικοι απο την βόρεια και την κεντρικη Ελλαδα (που εκδιωχθηκαν απο τους κατερχόμενους Βοιωτούς καί Θεσσαλους) και μιλούσαν την Αιωλική διαλεκτο. Κυριοτερες πολεις της Αιολιας ήσαν η Φωκαια, η Κυμη, η Ασσος και η Λέσβος.

Στα κεντροδυτικα παραλια της Μικρας Ασιας, την Χίο και την Σαμο εγκατασταθηκαν εποικοι απο την κεντρικη Ελλαδα και την Πελοποννησο και μιλουσαν την Ιωνικη διαλεκτο. Κυριοτερες πολεις της Ιωνίας η Μιλητος, η Έφεσσος, η Σμύρνη, η Τέος, αι Κλαζομεναί.

Στα νοτιοδυτικα παραλια της Μικρας Ασιας, στην Κρητη, στην Ροδο και στην Κω, τελος, εγκατασταθηκαν οι Δωριεις που μιλούσαν την Δωρική διαλεκτο. Κυριωτερες πολεις της Δωριίδος ήσαν η Αλικαρνασσος και η Κνίδος.

2. Τοτε περιπου ηρθε στήν Ελλαδα, απο τήν Φοινίκη, τό αλφάβητο. Τά σημεία του (γραμματα) δεν εκφράζανε πια πραγματα ή ιδέες, αλλα μονον ήχους (φθόγγους), που, προφέροντας τους τον ενα μετα τον αλλο, δημιουργουσες τις λέξεις (πράγματα ή ιδέες). Το φοινικικο αλφάβητο ειχε μονον σύμφωνα. Οι Ελληνες πρόσθεσαν και τά φωνήεντα.

Ο δευτερος Εποικισμος

1. Απο το 800 πΧ στην Νοτια Ελλαδα υπαρχουν πια πολλα Κρατη-Πολεις. Ειτε επειδη δεν μπορουσαν να θρέψουν τους πολλους κατοικους τους ειτε εξαιτιας πολιτικων αναταραχων, εστελναν τμημα του πληθυσμου τους να δημιουργησει σε αλλα, πιο εύφορα μερη, μια αλλη πολη, που ονομαζοταν «αποικία» της πρωτης.

2. Ο δευτερος αυτος «εποικισμός», πού ξεκίνησε περί τα 800 πΧ, εγινε τοσο απο την κυριως Ελλαδα (Αθηνα, Κορινθος, Μέγαρα κλπ) οσο και απο τα παράλια της Μικρας Ασιας (Μιλητος, Κυμη,Εφεσσος, Φωκαια κλπ), ήταν οργανωμένος και κατευθυνόταν τόσο προς τά δυτικα, δηλαδή τήν Νότια Ιταλια, την Σικελία και τήν Δυτική Μεσόγειο, οσο και προς τα βορειο-ανατολικά, τά παράλια του Ελλησποντου και του Ευξεινου Πόντου (Μαυρης θάλασσας)

3. Διαμέσου της ελληνικης αποικιας της Κυμης το ελληνικο αλφαβητο περασε στην Ρωμη και μετα, με τις ρωμαϊκες κατακτησεις, το ρωμαϊκο αλφαβήτο διαδόθηκε σέ ολοκληρη την Ευρωπη.

4. Στην Ιταλια μεγαλες ελληνικες αποικιες ήσαν ο Τάραντας, η Συβαρις, ο Κρότων, οι Λοκροι, τό Ρήγιον, η Ελέα, η Ποσειδώνια, η Κυμη και η Νεάπολη κλπ. Στην Σικελία οι Συρακούσες, η Κατάνη, η Γέλα, ο Ακράγας, η Σελινούς κλπ. Στην βορειο-ανατολικη Μεσόγειο η Μασαλία, το Εμπόριον, η Νικαια κλπ. Στον Ελλήσποντο η Χαλκιδών, το Βυζαντιο, η Πέρινθος, η Κυζικος κλπ. Στον Ευξεινο Πόντο η Απολώνια, η Ιστρος, η Όλβια, η Χερσόνησος, η Τάναϊς, το Ποντικάρπαιον, η Φάσις, η Κερασούς, η Τραπεζούς, η Σινώπη κλπ.

5. Κατα την επέκταση τους πρός τα δυτικά οι ελληνες εποικοι ήρθαν σε σύγκρουση με τούς Φοινικες. Οι συγκρούσεις αυτες, βασικα με την μεγάλη φοινικικη αποικια της Καρχηδόνας, στην παράλια βόρεια Αφρικη, διάρκεσαν επί αιώνες. Οι Ελληνες επικρατησαν στήν Ιταλία και στην Σικελία, οι Καρχηδόνιοι στην νοτιοδυτικη Μεσόγειο, ενω οι συγκρουσεις γίνονταν στην βορειο-δυτικη και κεντρικη Μεσόγειο.

6. Oι Ελληνες δέν καταφεραν νά νικήσουν οριστικά τούς Καρχηδόνιους, πραγμα πού πέτυχαν οι Ρωμαίοι μετα απο πολλα χρονια και τρεις πολέμους, τους λεγόμενους Καρχηδονικους.

7. Την εποχη εκεινη πολλα Κρατη-Πολεις ειχαν τυραννους, δηλαδη αρχοντες που κατελαβαν την εξουσια με την βια και κυβερνουσαν με την δυναμη, εχοντας συμμαχους τους τους αριστοκρατες, δηλαδη τους πλουσιους και τους δυνατους. Γνωστοι τυραννοι ησαν ο Πολυκρατης της Σαμου, ο Πεισιστρατος στην Αθηνα ή ο Κύψελος με τον γιο του Περίανδρο στην Κορινθο .

Πολιτικα καθεστώτα

1. Την εποχη αυτη σιγα-σιγα οι τυραννιες αντικαθιστανται ειτε με ολιγαρχιες (κυβερνα δηλαδη την πολη ενα συμβουλιο των πλουσιων και των δυνατων) ειτε, αργοτερα, με δημοκρατιες (κυβερνουν, δηλαδη, την πολη αρχοντες, που τους εκλεγει η Εκκλησια του Δημου, που και αυτη -την Εκκλησια του Δημου, δηλαδη- την εχει εκλεξει ο λαος της πολης-κρατους).

2. Η δημοκρατια επικρατησε πρωτα στην Αθηνα, ενω σε αλλα Κρατη-Πολεις -οπως στην Σπαρτη, στην Κορινθο, στο Αργος ή στην Θηβα- επικρατουσαν ολιγαρχικα καθεστωτα.

Αμφικτιονίες [top]

1. Ολες οι ελληνικες πόλεις εκεινης της εποχής ήσαν μέλη των «Αμφικτιονικών Συνεδρίων». Στα Αμφικτιονικα συνέδρια, που ήσαν θρησκευτικού και πολιτικου χαρακτηρα, μπορουσε να συμμετάσχει κάθε ελληνικη πολη-κρατος.

2. Κατα την διαρκεια των Αμφικτιονικών Συνεδρίων (που γινόντουσαν δυο φορές τον χρόνο, καθε εξάμηνο, στις Θερμοπύλες) καθε εχθροπραξία μεταξυ των ελληνικων πόλεων σταματουσε.

Αγώνες

1. Επίσης εκείνη τήν εποχη γινόντουσαν στήν Ελλαδα, κάθε τέσσερα χρονια, μέγαλοι αθλητικοι αγώνες, τα Ολύμπια (στην Ολυμπία, δυτικη Πελοπόννησος, προς τιμην του Δία, αρχισαν το 776 πΧ) , τα Νέμεα (στην Νεμέα, βοριο-δυτικα του Αργους, προς τιμην της Ηρας, αρχισαν το 573 πΧ), και τά Ίσθμια (στην Κόρινθο), τά Πύθια (στο Μαντειο των Δελφων, προς τιμην του Απόλλωνα). Οι θεάτες των αγώνων ήσαν μόνον άνδρες.

2. Δεν υπήρχε μεγαλύτερη τιμή γιά εναν αθλητή, αλλά και για την πόλη του, από τό νά νικήσει σέ έναν από αυτούς τους αγώνες (ολυμπιονίκης, νεμεονίκης, ισθμιονίκης, πυθιονίκης)[4].

Η Περσια

1. Το περσικο κρατος ιδρυθηκε απο τον Κυρο τον Μεγαλο το 550 πΧ περιπου. Ο Κυρος δεν προσπαθουσε να τρομοκρατησει τους κατακτημενους λαους -οπως εκαναν οι Ασσυριοι- αλλα μαλλον να τους καταλαβει[5] και να τους βοηθησει.

2. Ο μεγαλος οργανωτης, ομως, του περσικου κρατους υπηρξε ο Δαρειος (της οικογενειας των Αχαιμενιδων, γεννηθηκε το 558πΧ, βασιλεψε 521-486 πΧ), που διαιρεσε την περσικη αυτοκρατορια -που αρχιζε απο την Ινδια και εφτανε μεχρι την Αιγυπτο και την Ελλαδα- σε εικοσι μεγαλα διοικητικα τμηματα, που ονομαζοντουσαν Σατραπειες και που ενωνοντουσαν μεταξυ τους με τον «βασιλικο δρομο». Ετσι οι διαταγες του Δαρειου εφταναν γρηγορα στους Σατραπες του. Πρωτευουσες του κρατους ησαν τα Σούσα και η Περσέπολη.

3. Ολες οι ελληνικες πολεις της Μικρας Ασιας (Μίλητος, Αλικαρνασσος, Φωκαια, Σμυρνη κλπ) καταληφθηκαν απο τους Περσες και εγιναν τμημα της Περσικης Αυτοκρατοριας. Οταν οι πολεις αυτες επαναστατησαν εναντιον της Περσιας, περι το 620 πΧ (Ηροδότου Ιστοριαι), ζητησαν βοηθεια απο ολες τις ελληνικες πολεις, αλλα μονον η Αθηνα και η Ερετρια εστειλαν βοηθεια.

4. Στην αρχη η επανασταση ειχε επιτυχια και οι επαναστατες κατελαβαν και εκαψαν την πρωτευουσα της Σατραπειας, τις Σάρδεις. Μετα ομως ηρθε μεγαλος περσικος στρατος που νικησε τους επαναστατες, καταπνιξε την επανασταση και ξανα-κατελαβε τις ελληνικες πολεις.

5. Ο Δαρειος ορκιστηκε να τιμωρησει τους Αθηναιους και τους Ερετριεις, γιατι βοηθησαν την εναντιον του επανασταση (των ελληνικων πολεων της Μικρας Ασιας) χωρις αυτος να τους εχει κανει προηγουμενως κανενα κακο. Ετσι ξεκινησαν οι «Περσικοι» ή «Μηδικοι» πολεμοι, τους οποιους περιγραφει ο Ηρόδοτος στις «Ιστοριες» του.

Οι Περσικοι Πολεμοι (492πΧ-479πΧ)

1. Το 492 πΧ ο Δαρειος εστειλε πρεσβεις του στην Ελλαδα και στις ελληνικες κρατη-πολεις [ οι ισχυροτερες εκεινη την εποχη ησαν η Σπαρτη, η Αθηνα, η Κορινθος, η Θηβα και το Αργος ] για να ζητησουν την υποταγή τους ( γην και υδωρ ).

2. Υποταχθηκαν (εδωσαν γην και υδωρ) στην βορεια Ελλαδα οι Θρακες, Οι Μακεδονες και οι Θεσσαλοι, ενω στην Νοτια Ελλαδα η Θηβα και το Αργος.

1η Εκστρατεια[top]

1. Τον ιδιο χρονο, το 492 πΧ δηλαδη, ο Δαρειος εστειλε δια θαλάσης ενα μεγαλο στρατο, υπο τον στρατηγο Μαρδονιο, να κατακτησει την Ελλαδα, αλλα ισχυροτατοι ανεμοι και δυνατη τρικυμια επιασε τον περσικο στολο εξω απο το ακρωτηριο του Άθωνα.

2. Το μεγαλυτερο μερος του περσικου στολου βυθιστηκε και οι περισσοτεροι στρατιωτες χαθηκαν στα αφρισμενα κυματα. Ετσι ο Μαρδόνιος αναγκαστηκε να επιστρεψει απρακτος στα Σουσα.

2η Εκστρατεια

1. Δυο χρονια μετα, το 490 πΧ, ο Δαρειος απεστειλε ξανα δια θαλασσης τον στρατο του να κατακτησει την Ελλαδα, με αρχηγους τον Δάτη και τον Αρταφέρνη καθως και τον πρωην τυραννο των Αθηνων, τον Ιππια. Ο περσικος στρατος, αφου περασε απο την Δηλο και προσφερε δωρα και θυσια στον θεο Απολλωνα, κατευθυνθηκε προς την Ερετρεια, την οποια πολιορκησε και τελικα κατελαβε.

2. Υστερα ο περσικος στρατος αποβιβαστηκε στην παραλιακη πεδιαδα του Μαραθωνα, με σκοπο να βαδισει εναντιον των Αθηνων. Οι Αθηναιοι εστειλαν και ζητησαν βοηθεια απο την Σπαρτη (ο περιφημος αγγελιοφορος Φιδιππιδης ετρεξε την αποσταση Αθηνων-Σπαρτης σε τρεις ημερες) και απο αλλες ελληνικες πολεις-κρατη, αλλα οι μεν σπαρτιατες απαντησαν οτι θα εστελναν τον στρατο τους μετα απο μερικες ημερες, οταν θα ειχαν τελειωσει οι θρησκευτικες τους γιορτες, απο τις δε αλλες πολεις-κρατη μονον οι Πλαταιές εστειλαν 1000 οπλιτες.

3. Οι Αθηναιοι ειχαν αλλους 10.000 οπλιτες. Ο ελληνας οπλιτης εκεινης της εποχης ειχε σιδερενια περικεφαλαια, θωρακα, κνημιδες σε χερια και ποδια, μεγαλη ασπιδα, κονταρι και σπαθι. Αντιθετα οι περσες ησαν πολυ πιο ελαφρα οπλισμενοι, αν και ησαν πολυ περισσοτεροι, περιπου 60.000 στρατιωτες.

4. Ο αθηναιος πολιτικος Αριστειδης ο Δικαιος (530-468 πΧ) προτεινε σαν αρχηγο των αθηναϊκων δυναμεων τον στρατηγο Μιλτιαδη, που γνωριζε πως πολεμαει ο περσικος στρατος. Και πραγματικα ο Μιλτιαδης (554-489 πΧ), ενισχυοντας τα δυο ακρα και αδυνατιζοντας το κεντρο της φαλαγγας των ελληνων οπλιτων, καταφερε να πλευροκοπησει τον περσικο στρατο που υποχωρησε νικημενος. Ο αγγελιοφορος Φιδιππιδης ετρεξε απο τον Μαραθωνα στην Αθηνα (42 χιλιομετρα, πρωτος Μαραθωνιος) για να αναγγειλει την νικη ( φωναξε «νενικηκαμεν»).

5. Ο νικημενος περσικος στρατος επιβιβαστηκε στα πλοια και, υπολογιζοντας οτι η πολη των Αθηνων θα ηταν απροστατευτη (εφ’ οσον ο αθηναϊκος στρατος βρισκοταν στον Μαραθωνα), εσπευσε προς το Φαληρο. Αλλα οι Αθηναιοι καταλαβαν το περσικο στρατήγημα και μετακινησαν τρεχοντας τον στρατο τους απο τον Μαραθωνα στο Φαληρο.

6. Οταν οι Περσες βρηκαν τους αθηναιους οπλιτες να τους περιμενουν δεν τολμησαν να αποβιβαστουν αλλα «ανεκρουσαν πρυμναν» και γυρισαν νικημενοι στην Περσια.

7. Οι Αθηναιοι εθαψαν τους νεκρους τους στον Μαραθωνα και ο επιγραμματοποιος Σιμωνιδης ο Κίος αφιερωσε προς τιμην τους το ακολουθο επίγραμμα :

      “ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΡΟΜΑΧΟΥΝΤΕΣ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΜΑΡΑΘΩΝΙ

ΧΡΥΣΟΦΟΡΩΝ ΜΗΔΩΝ ΕΣΤΟΡΕΣΑΝ ΔΥΝΑΜΙΝ”

3η Εκστρατεια

1. Το 480 πΧ ο Ξερξης (519-465 πΧ), γιος του Δαρειου, αποφασισε να εκστρετευσει εναντιον της Ελλαδας ο ιδιος, με στρατο και στολο. Κατασκευασε μια γεφυρα στον Ελλησποντο (απο πλοια δεμενα με τεραστια σκοινια), απο την οποια περασε αυτος και ο στρατος του απο την Ασια στην Ευρωπη.

2. Ο περσικος στρατος ηταν περιπου 1.000.000 και ο στολος 1370 πολεμικα πλοια (τριήρεις και πεντηκοντόροι).

3. Η Θρακη και η Μακεδονια υποταχθηκαν χωρις αντισταση.

4. Η Θεσσαλια ζητησε την βοηθεια των ελληνικων κρατων πολεων για να αντισταθει στους Περσες, και οταν η βοηθεια αυτη δεν εφτασε, υποταχτηκε και αυτη. Ετσι ο Περσικος στρατος εφτασε στα στενα των Θερμοπυλων, ενω ο περσικος στολος συγκρουστηκε με τον ελληνικο στο ακρωτηριο του Αρτεμίσιου (βορεια Ευβοια), υποχρεωνοντας τους Ελληνες να υποχωρησουν προς νοτον.

5. Στο μεταξυ οι Σπαρτιατες, με τον βασιλια τους Λεωνιδα, ειχαν φτασει κι’ αυτοι στις Θερμοπυλες, γιατι ήταν στενες και μπορουσαν να τις υπερασπιστουν ευκολωτερα. Και πραγματικα, για μερικες ημερες τα καταφεραν.

6. Οταν ομως ο προδοτης Εφιαλτης εδειξε στους Περσες ενα μονοπατι που, πανω απο τα βουνα, οδηγουσε πισω απο τον ελληνικο στρατο, ο Λεωνιδας διεταξε τον υπολοιπο ελληνικο στρατο να υποχωρησει.

7. Εμειναν μονο τριακοσιοι σπαρτιατες οπλιτες και επτακοσιοι Θεσπιεις. Οντας βαρια οπλισμενοι καταφεραν να αντισταθουν για λιγο, μεχρι που σκοτωθηκαν ολοι, πολεμοντας μαζι με τον Λεωνιδα. Ο επιγραμματοποιός Σιμωνιδης ο Κιος αφιερωσε προς τιμην τους το ακολουθο επίγραμμα :

           “Ω ΞΕΙΝ’ ΑΓΓΕΛΛΕΙΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΟΙΣ

         ΟΤΙ ΤΗΔΕ ΚΕΙΜΕΘΑ ΤΟΙΣ ΚΕΙΝΩΝ ΡΗΜΑΣΙ ΠΕΙΘΟΜΕΝΟΙ”

8. Ο Περσικος στρατος προχωρησε νοτιοτερα, πολιορκησε και κατελαβε την Αθηνα. Οι Αθηναιοι ειχαν φυγει και ειχαν ζητησει καταφυγιο ειτε στην Σαλαμινα ειτε σε αλλα νησια του Σαρωνικου.

9. Οι Αθηναιοι, μετα απο συμβουλη του μεγαλου τους πολιτικου, του Θεμιστοκλη, ειχαν δημιουργησει ισχυροτατο στολο απο 200 τριηρεις. Ολες οι αλλες ελληνικες πολεις δεν ειχαν παρα μονον 100 πλοια ολες μαζι. Ετσι ο ελληνικος στολος ειχα 300 πλοια εναντι 1370 του περσικου. Τα περσικα πλοια ησαν κυριως φοινικικα, αιγυπτιακα και ελληνικα -απο τις υποτελεις στους Περσες ελληνικες πολεις της Μικρας Ασιας.

10. Μετα απο επιμονη του Θεμιστοκλη (ο σπαρτιατης ναυαρχος Ευριβιαδης ήθελε ο στολος να υποχωρησει) η ναυμαχια εγινε στα στενα μεταξυ της νησου Σαλαμινας και της παραλιας της Αττικης. Ο περσικος στολος δεν μπορεσε να αναπτυχθει -ακριβως επειδη ήταν στενα και δεν ειχε χώρο- και να περικυκλωσει τον ελληνικο. Αυτο ακριβως ειχε προβλεψει ο Θεμιστοκλης. Ετσι οι ελληνες, με πλοια πιο βαρεια απο τα Περσικα, καταφεραν να νικησουν τον περσικο στολο.

11. Ο Ξερξης, φοβουμενος οτι οι Ελληνες θα εστελναν τον στολο τους να καταστρεψει την γεφυρα του στον Ελλήσποντο, επεστρεψε στην Περσια με το μεγαλυτερο τμημα του στρατου, αφινοντας στην Ελλαδα τον στρατηγο του Μαρδονιο με 300.000 στρατο. Ο Μαρδονιος προτεινε στους Αθηναιους να συμμαχισουν μαζι του, αλλα εκεινοι αρνηθηκαν. Ετσι ο περσικος στρατος μπηκε στην Αθηνα και την εκαψε.

12. Στο μεταξυ , στα 479 πΧ, ο ελληνικος στρατος, με αρχηγο του τον βασιλεα της Σπαρτης Παυσανια, εσπευσε να συναντησει τον Περσικο. Κοντα στις Πλαταιές, στην Βοιωτία, εγινε και η μεγαλυτερη μαχη, η μαχη των Πλαταιών, οπου οι Ελληνες νικησαν τους Περσες. Των αθηναϊκων δυναμεων αρχηγος ηταν ο Αριστειδης ο Δικαιος που πολεμησε ηρωϊκα. Ο Μαρδονιος σκοτωθηκε πολεμοντας γενναια και ο στρατος του υποχωρησε προς βορρα και επεστρεψε στην Περσια.

13. Τον ιδιο χρονο ο ελληνικος στολος, με αρχηγο του τον αθηναιο στρατηγο Ξανθίππο, νικαει τον περσικο στολο στην ναυμαχια της Μικαλης (παραλια της Μικρας Ασιας), αποβιβαζει τον ελληνικο στρατο, ο οποιος συγκρουεται αμεσως με τον περσικο στρατο και τον νικα.

14. Τον ιδιο αυτο χρονο (479 πΧ) στην Μεγαλη Ελλαδα ο τυραννος των Συρακουσσων Γελων, που ειχε δημιουργησει στην Σικελια ισχυροτατο κρατος, νικησε τους Καρχηδονιους, που ειχαν επιτεθει εναντιον του απο τα δυτικα, στην μαχη της Ημερας.

Μετα τους Περσικους πολεμους (479πΧ-431πΧ)

1. Μετα το τελος των Περσικων Πολεμων οι Αθηναιοι, μετα απο συμβουλη του Θεμιστοκλη, και παρα τις αντιρρησεις της Σπαρτης, εχτισαν τα «Μακρα τειχη», δηλαδη ενωσαν με τειχη την Αθηνα με το λιμανι του Πειραια. Ετσι εξασφαλιστηκε η επικοινωνια της με την θαλασσα.

2. Επιπλεον, μαζι με πολλες αλλες ελληνικες πολεις, εκτος απο την Σπαρτη, δημιουργησαν (478 πΧ) την «Συμμαχια της Δηλου» (τα δικαιωματα και τις υποχρεωσεις των συμμαχων καθορισε ο Αριστειδης ο Δικαιος και ολοι εμειναν ευχαριστημενοι), που ειχε σκοπο την συνεχιση του πολεμου εναντιον της Περσιας και την απελευθερωση των ελληνικων πολεων της Μικρας Ασιας. Οι νικες της συμμαχιας, υπο τον περιφημο αθηναιο στρατηγο Κιμωνα (476-466 πΧ) απελευθερωσαν τις παραλιες ελληνικες πολεις της Μικρας Ασιας απο τον περσικο ζυγο.

3. Ετσι αρχισε μια εποχη εντονης αναπτυξης της Αθηνας, πραγμα που οι αλλες πολεις, και κυριως η Σπαρτη, θεωρουσαν σαν κινδυνο για τα δικα τους συμφεροντα. Γι’ αυτο τον λογο η Σπαρτη δημιουργησε (εναντιον της Συμμαχιας την Δηλου) την δικη της «Πελοποννησιακη Συμμαχια».

4. Και πραγματικα, η Αθηνα, οσο περνουσαν τα χρονια, και παρα το οτι ήταν η ιδια δημοκρατια, φεροταν στους συμμαχους τις αυταρχικα -επαιρνε αποφασεις για ολοκληρη την συμμαχια χωρις να συμβουλευεται τους συμμαχους της. Ετσι, οταν καποιος απο τους συμμαχους διαφωνουσε με τις αποφασεις της Αθηνας, εκεινη εστελνε εναντιον -του συμμαχου της- τον στολο της και τον υποχρεωνε να συμφωνησει.

5. Η Αθηνα ειχε μπει πια στον «Χρυσο Αιωνα» της [ χρυσους αιών του Περικλεους ] . Ξαναχτιστηκε, μετα το καψιμο της απο τους Περσες, και κοσμηθηκε με ωραιοτατα κτιρια, στοες, θεατρα, ναους.. Ειχε τους μεγαλυτερους καλλιτεχνες (αρχιτεκτονες, γλυπτες, ζωγραφους), λογοτεχνες (ρητορες, ποιητες, τραγικους και κωμικους θεατρικους συγγραφεις), φιλοσοφους, ιστορικους..

6. Ειχε γινει το «σχολειο ολοκληρης της Ελαδος». Απο ολα τα μερη του τοτε Ελληνικου Κοσμου ερχοντουσαν στην Αθηνα για να διδαχθουν την φιλοσοφια, την ρητορικη, την θεατρικη ποιηση, την αρχιτεκτονικη, την γλυπτικη, την ζωγραφικη.

7. Αντιθετα, η Σπαρτη εξακολουθησε να ειναι ενα αριστοκρατικο, στρατιωτικο κρατος. Την εξουσια ασκουσαν οι πεντε Εφοροι. Στρατιωτικοι αρχηγοι ησαν οι δυο βασιλιαδες της. Η σπαρτιατικη κοινωνια αναγνωριζε τρεις ταξεις : Τους Σπαρτιατες, τους Περίοικους (χωρις πολιτικα δικαιωματα) και τους Είλωτες (δουλους).

Ο Πελοποννησιακος Πολεμος (431-404 πΧ)

1. Αφορμη του Πελοποννησιακου πολέμου υπηρξε η διαμαχη μεταξυ της Κορινθου και της αποικιας της, της Κερκυρας. Αιτια του, ομως, ηταν η αντιζηλια μεταξυ Αθηνων και Σπαρτης, τα δυο εντελως διαφορετικα και εκ διαμετρου αντιθετα πολιτικα τους συστηματα (δημοκρατια η Αθηνα, ολιγαρχια η Σπαρτη) και η προσπαθεια τους να επικρατησουν στον ελληνικο χωρο. Και τα δυο κρατη-πολεις ειχαν δημιουργησει συμμαχιες.

Ο πολεμος ειχε τρεις περιοδους.

Την πρωτη περιοδο (Αρχιδαμιος)

1. Οι Σπαρτιατες επικρατουν στην ξηρα, καταλαμβανουν την Αττικη και καταστρεφουν τις καλλιεργειες, αλλα οι Αθηναιοι, μετα απο συμβουλη του Περικλη (495-429 πΧ), κλεινονται στα (μακρα) τειχη τους και με τον μεν εμπορικο τους στολο εισαγουν και εξαγουν τα προϊοντα τους και επικοινωνουν με τον εξω κοσμο, ενω με τον πολεμικο τους στολο κανουν επιδρομες εναντιον των συμμαχων της Σπαρτης.

2. Τα πλοια ομως εφεραν και την χολερα, μια φοβερη μεταδοτικη ασθενεια, που, εξαιτιας του συνωστισμου μεσα στα μακρα τειχη, εξαπλωθηκε ταχυτατα. Ενα μεγαλο μερος των Αθηναιων πεθανε απο την αρρωστια.

Την δευτερη περιοδο (της Πυλου)

1. Επικρατουν στην Αθηνα φιλοπολεμοι πολιτικοι και αρχιζουν να δημιουργουν και πεζικο στρατο που, σε συνδιασμο με τον στολο τους, επιτιθεται και στα παραλια της ιδιας της Πελοποννησου.

2. Σε μια τετοια πολεμικη επιχειρηση, στην νησο Σφακτηρια (ενα ξερονήσι που κλεινει τον κολπο της Πυλου) καταφεραν και αιχμαλωτισαν μια ολοκληρη μοιρα (300 οπλιτες) του Σπαρτιατικου στρατου, υποχρεωνοντας τους να δεχθουν την «Νίκειο Ειρηνη» (απο το ονομα του Αθηναιου πολιτικου Νικία) που ηταν ευνοϊκη για τους Αθηναιους.

Την τριτη περιοδο (των Συρακουσων)

1. Οι Αθηναιοι, ακουγοντας τις συμβουλες του Αλκιβιαδη (450-404 πΧ) ανελαβαν εκστρατεια εναντιων των Συρακουσων, στην Σικελια. Αλλα ο Αλκιβιαδης (που οι Αθηναιοι τον κατηγορησαν για ασεβεια και που ειχε καταφυγει στην Σπαρτη) προδωσε τα σχεδια των Αθηναιων στους Σπαρτιατες, οι οποιοι και εστειλαν ισχυρη στρατιωτικη βοηθεια στις Συρακουσες, ετσι που ο Αθηναϊκος στρατος νικηθηκε και καταστραφηκε ολοκληρος κατω απο τα τειχη των Συρακουσων.

2. Οι Αθηναιοι με τον στολο τους καταφεραν να νικησουν τον σπαρτιατικο στολο στις Αργινουσες (407 πΧ, παραλια Μ Ασιας), αλλα αντι να τιμησουν τους δεκα ναυαρχους τους, τους καταδικασαν σε θανατο γιατι «..δεν μαζεψαν απο την θαλασσα τα πτωματα των πεθαμενων αθηναιων ναυτιων..». Ετσι, ενω η Αθηνα εμεινε χωρις εμπειρους ναυαρχους, οι Σπαρτιατες, με περσικα χρηματα, ξαναφτιαξαν ενα ισχυρο στολο και καταφεραν να νικησουν τους Αθηναιους στην ναυμαχια των Αιγος Ποταμων (404 πΧ, παραλια Μ Ασιας).

3. Ηταν το τελος του πολεμου. Ο σπαρτιατης ναυαρχος Λυσανδρος επλευσε με τον σπαρτιατικο στολο και κατελαβε το λιμανι του Πειραια, ενω ο σπαρτιατικος στρατος κατελαβε την Αθηνα.

4. Οι Κορινθιοι προτειναν στους Σπαρτιατες να καταστρεψουν την Αθηνα και να εξανδραποδισουν τον πληθισμο της, αλλα οι Σπαρτιατες τους απαντησαν οτι « Δεν θα καταστρεψουν την πολη που αποτελεσε το προπυργιο της Ελλαδας εναντιον της Περσιας ».

5. Αρκεστηκαν μονον να καταστρεψουν τα «Μακρα Τειχη» και να καταργησουν το δημοκρατικο καθεστως, επιβαλοντας το ολιγαρχικο καθεστων των «τριακοντα τυραννων». Τετοια ολιγαρχικα καθεστωτα επεβαλαν και στις ελληνικες πολεις των παραλιων της Μ Ασιας και των νησιων.

6. Στην Αθηνα -μετα απο ενα χρονο, το 403 πΧ- οι Αθηναιοι, με αρχηγο τους τον Θρασιβουλο, επαναστατησαν εναντιων των 30 τυραννων, τους εδιωξαν, εδιωξαν και την σπαρτιατικη φρουρα και ξαναφεραν την ελευθερια και την δημοκρατια.

Μετα τον Πελοποννησιακο πολεμο (404πΧ-359πΧ)

1. Η σπαρτιατικη ηγεμονια ηταν καταπιεστικη τοσο για τους συμμαχους οσο και για τους υποτελεις της Σπαρτης. Την δυσαρεσκεια αυτη εκμεταλευτηκαν οι Περσες που, βοηθωντας χρηματικα αλλοτε την Σπαρτη και αλλοτε τους αντιπαλους της, καταφεραν επι τελους να ξανακανουν φορου υποτελεις τους ολες τις ελληνικες πολεις της Μικρας Ασιας.

2. Πραγματικα, τα ελληνικα κρατη-πολεις αρχισαν να ζητουν βοηθεια απο τους Περσες. Το 399 πΧ περσικες στρατιωτικες επιχειρησεις στα παραλια της Μ Ασιας, που σκοπο ειχαν της υποδουλωση των εκει ελληνικων κρατων-πολεων, υποχρεωσαν την Σπαρτη να στειλει εκει τον στρατο της που καταφερε να κατανικησει τον περσικο και να εκδιωξει τους Περσες.

3. Τοτε (395 πΧ) οι Περσες εστειλαν χρηματα στην Θηβα, την Αθηνα, την Κορινθο και το Αργος, βοηθωντας τες να οργανωσουν ισχυρο στρατο και στολο και ενθαρρυνοντας τις να επιτεθουν εναντιον της Σπαρτης που, ετσι, υποχρεωθηκε να ανακαλεσει (ακριβως αυτο που θελανε οι Περσες) τα στρατευματα της απο την Μ Ασια.

4. Επακολουθησε ο Κορινθιακος πολεμος, χωρις καποιος απο τους αντιπαλους να κερδισει καποια μεγαλη, αποφασιστικη μαχη. Ο πολεμος συνεχιστηκε μεχρι το 387 πΧ, οποτε οι Σπαρτιατες, συμμαχοντας οι ιδιοι με τους Περσες, επεβαλαν σε συμμαχους και αντιπαλους τους την «Ανταλκιδειο Ειρηνη» που προβλεπε οτι

· Ολες οι ελληνικες πολεις-κρατη αποκτουσαν την αυτονομια τους ενω

· Ολοκληρη η δυτικη παραλια της Μ Ασιας θα ανηκε πλεον στην Περσια, και ετσι οι εκει ελληνικες πολεις θα ησαν –ξανα- φορου υποτελεις στους Περσες.

5. Παρα ταυτα, το 382 πΧ οι Σπαρτιατες επιτεθηκαν εναντιον των Θηβων και καταφεραν να την καταλαβουν, οπως και εναντιον της Ολυνθου στην Β Ελλαδα. Οι Θηβαιοι επαναστατησαν το 379 πΧ και, με αρχηγο τους τον θηβαιο στρατηγο Πελοπιδα, και με την βοηθεια και των Αθηναιων, καταφεραν να εκδιωξουν τους Σπαρτιατες απο την Θηβα.

6. Ετσι ξεσπασε πολεμος μεταξυ των Θηβαιων και των Αθηναιων απο την μια και των Σπαρτιατων απο την αλλη. Οι Θηβαιοι, με ηγετη τους τον Επαμεινωνδα, που επεννοησε και εφαρμοσε την τεχνικη της «λοξης φαλαγγας», νικησαν τοσο αποφασιστικα τους Σπαρτιατες στην μαχη στα Λευκτρα, το 371 πΧ, ωστε η σπαρτιατικη ηγεμονια τερματιστηκε και οι Θηβες εγιναν η ισχυροτερη ελληνικη πολη.

7. Τοτε η Αθηνα, αρνουμενη την θηβαϊκη ηγεμονια, αλλαξε στρατοπεδο και, το 369 πΧ, συμμαχισε με την Σπαρτη εναντιον των Θηβων. Η θηβαϊκη δυναμη βασιζοταν κυριως στην στρατιωτικη ιδιοφυϊα του Επαμεινωνδα και, οταν αυτος σκοτωθηκε στην μαχη της Μαντινειας, το 362 πΧ, νικωντας τους αντιπαλους Σπαρτιατες και Αθηναιους αλλα συμβουλευοντας τους Θηβαιους να ειρηνευσουν με τους αντιπαλους τους, η θηβαϊκη ηγεμονια τερματιστηκε.

Η Μακεδονια (359πΧ-146πΧ)

Φιλιππος ο ΙΙ

1. Την εποχη εκεινη περιπου αναπτυσσεται ιδιαιτερα το βασιλειο της Μακεδονιας. Πρωτευουσα του ήταν η Πέλλα. Οι Μακεδονες βασιλεις ειχαν παντοτε σχεση με τις πολεις-κρατη της νοτιας Ελλαδας, αλλα το πολιτικο τους συστημα ήταν παντοτε το βασιλικο. Αλλα το 359 πΧ ανεβαινει στον θρονο της Μακεδονιας ο Φιλιππος ο ΙΙ (382-336 πΧ), αφου για ενα μικρο χρονικο διαστημα ειχε κρατηθει σαν ομηρος στην Θηβα -οπου τελειοποιησε τις στρατιωτικες του γνωσεις διπλα στον Επαμινωνδα.

2. Ηταν ιδιοφυης πολιτικος, ακουραστος διπλωματης και εξαιρετος στρατιωτικος ηγετης. Οργανωσε τον μακεδονικο στρατο, το μεν πεζικο με την δημιουργια της «μακεδονικης φαλαγγας», βαθους 16 ανδρων που κρατουσαν μεγαλο κονταρι, την σάρισσα (σαρισσοφόροι), το δε ιππικο με την δημιουργια βαρια οπλισμενου ιππικου, των «εταιρων». Παραλληλα στον στρατο του υπηρχαν πελταστές (ελαφρα οπλισμενοι πεζοι) αλλα και τοξοτες και σφενδονιτές, οσο και ελαφροι ιππεις, οι πρόσκοποι.

3. Ο Φιλιππος ο ΙΙ ειχε πολλες συζυγους, μεταξυ των οποιων και την Ολυμπιαδα, πριγκηπισα απο την Ηπειρο, της βασιλικης οικογενειας των Μολοσσών, με την οποια απεκτησε εναν γιο, τον Αλεξανδρο.

4. Με συνεχεις αγωνες καταφερε να νικησει τους Μολοσσους βασιλεις (στα δυτικα της Μακεδονιας), τους Ιλλυριούς (στα βόρια) και τους Θράκες (στα ανατολικα). Υστερα κατέλαβε την Αμφιπολη στην Θράκη, την Ποτίδαια στην Χαλκιδικη και την Πύδνα στον κολπο του Θερμαϊκού, μεγαλες και ισχυρες ελληνικες πολεις-κρατη της βορειας Ελλαδας.

5. Οταν επιτέθηκε εναντιον τη Ολύνθου, στην Χαλκιδικη, μιας πολης-κράτους που ήταν συμμαχος των Αθηνων, η Αθήνα, ακουγοντας τις συμβουλες του πολιτικου και μεγαλύτερου ρητορα της αρχαιας Ελλαδας, του Δημοσθενη, του κήρυξε τον πολεμο. Με την Αθήνα συμμάχισε και η Θήβα αλλα και αλλες ελληνικες πόλεις που φοβόντουσαν την αυξανόμενη δύναμη του Φιλίππου.

6. Ο Φιλιππος, που ειχε γινει μέλος των Αμφικτιονικων Συνεδριων, πέρασε στην νότια Ελλαδα απο τα στενα των Θερμοπυλων και συγκρουστηκε με τους αντιπάλους του στην μάχη της Χαιρωνείας (338 πΧ), οπου το μακεδονικο ιππικό διοικουσε ο γιος του Αλέξανδρος. Νίκησε ολοκληρωτικα τους αντιπάλους του, αλλα ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους, εκανε ειρηνη μαζί τους και εκείνοι, στο συμβούλιο τής Κορίνθου, τον αναγνωρισαν σαν αρχηγο τους στην εκστρατεια εναντίον της Περσίας.

7. Γιά νά προετοιμάσει τήν εκστρατεία εναντίον τών Περσων ο Φίλιππος ειχε στειλει στην Μικρά Ασία τόν ικανοτατο στρατηγό του Παρμενίωνα μέ 20.000 στρατο. Ο ιδιος όμως δέν πρόλαβε νά αρχίσει τήν εκστρατεία, γιατί δολοφονήθηκε.

8. Ο τάφος του, μέ πλουσιότατα αναθήματα, ανακαλυφθηκε στήν Βεργίνα, κοντά στήν Θεσσαλονίκη, κατά τίς ανασκαφές του 1977.

Αλεξανδρος ο Μεγας

1. Μετα τήν δολοφονία του Φιλίππου ανεβηκε στόν θρόνο ο γιος του, ο Αλέξανδρος (356-323 πΧ). Ηταν γιος της Ολυμπιαδας, γεννημενος στην Πέλλα. Δασκαλος του ήταν ο περιφημος φιλοσοφος Αριστοτελης απο τα Στάγειρα.

2. Αμέσως τά γειτονικα κράτη επιτέθηκαν εναντίον του νέου βασιλέα της Μακεδονίας, αλλά ο Αλέξανδρος, με κεραυνοβόλες στρατιωτικες επιχειρησεις, κατανικησε ολους τους εχθρους του και, μαθαίνοντας οτι οι πόλεις την νοτιας Ελλαδας, και κυρίως η Θήβα, ησαν ετοιμες να επαναστατησουν, επιτέθηκε αυτος πρίν καλα-καλα το μάθουν οτι τους επετιθετο.

3. Καταστρεψε ολοκληρωτικα την Θήβα (πού τήν φοβόταν εξαιτίας της στρατιωτικης της δύναμης) και υποχρέωσε τήν Αθήνα, την Κορινθο και τίς αλλες ελληνικές πολεις-κράτη (εκτός απο την Σπάρτη) νά τόν αναγνωρίσουν σάν αρχηγό τους στήν κοινή εκστρατεία εναντίον της Περσιας (οπως ειχαν κανει προηγουμένως και με τον πατερα του, τον Φιλιππο).

4. Το 334 πχ ο Αλεξαντρος, 22 μόλις χρονων, πέρασε απο τον Ελλήσποντο στην Μικρα Ασια και ενώθηκε με τις δυναμεις του στρατηγου του Παρμενίωνα. Ειχε περίπου 35.000 στρατο. Προσκινησε στην Τροια τον ταφο του Αχιλλεα -που ήταν το ίνδαλμά[6] του- και ύστερα νίκησε τους πέρσες σατράπες, που είχαν τοσο περσικο στρατο οσο και ελληνες μισθοφόρους, στήν μάχη του Γρανικού (334 πΧ), οπου κινδύνεψε η ζωή του[7].

5. Ο μεγαλύτερος στρατηγός τών Περσών, ο μισθοφόρος Μέμνων απο τήν Ρόδο, βλεποντας την στρατηγικη μεγαλοφυϊα του Αλεξανδρου, συμβουλεψε τούς Περσες νά μήν ξαναπολεμήσουν εκ παρατάξεως εναντίον του, αλλά απο τήν μία νά ακολουθήσουν τήν τακτικη τής «καμένης γής» και απο τήν αλλη, μέ τόν στόλο τους, νά τόν αποκόψουν απο τήν Ελλάδα. Οι Περσες δέν ακουσαν τόν Μεμνονα, ο οποιος αλλωστε, μετα απο λιγο, αρρωστησε και πέθανε.

6. Μετα την μαχη του Γρανικου ο Αλεξανδρος κατέλαβε ολοκληρη την Μ Ασία, έκοψε τον «Γόρδιο Δεσμό» και κατέβηκε πρός τήν Σύρια. Εκει συγκρούσθηκε μέ τόν περσικο στρατό, που διοικουσε ο ιδιος ο Μεγαλος Βασιλεας, ο Δαρειος ο ΙΙΙ ο Κοδομανός (333 πΧ), και τον κατανίκησε, στην μεγαλη μαχη της Ισσού, αιχμαλωτιζοντας και την οικογενεια του Δαρειου.

7. Θέλοντας νά αποκόψει την Περσια απο την Μεσόγειο, κυριευοντας τά λιμάνια της, έτσι ωστε ο περσικος στολος να μην εχει που να αγκυροβολήσει, βάδισε προς τά νότια και κατελαβε, μετα απο σκληρές πολιορκίες οπου και ο ιδιος πληγωθηκε, τά δύο μεγάλα λιμάνια της Φοινίκης, τήν Τύρο και την Σιδώνα[8]. Στραφηκε πρός τά δυτικά και κατέλαβε χωρις ιδιαιτερη αντίσταση τήν Αιγυπτο, οπου ο ιερέας του Άμωνα τον ονομασε «παι Διος»[9]. Στις εκβολες του Νειλου εχτισε (332 πΧ) τήν Αλεξάνδρεια.

8. Ακολουθοντας βοριο-ανατολικη πορεια, πέρασε τον Εφράτη και, στην βόρια Μεσοποταμια (Ασσυρία) βρεθηκε αντιμέτωπος μέ τον Δαρειο που τόν περίμενε στα Γαυγάμηλα (ή Άρβηλα) με μεγάλο στρατο και δρεπανηφόρα αρματα. Η μάχη υπήρξε σκληροτατη, αλλα ο Αλέξανδρος νικησε ξανά τον πέρση βασιλέα (331 πΧ), που εφυγε φοβισμένος και δολοφονηθηκε λιγο αργοτερα απο τόν συγγενη του και σατραπη της Βακτριανής Βίσσο.

9. Ο Αλέξανδρος προχώρησε νοτιο-ανατολικα και κατέλαβε τις πρωτευουσες του περσικου κρατους, τα Σούσα και τήν Περσέπολη (την οποια έκαψε, για να εκδικηθει τό κάψιμο των Αθηνων απο τον Ξερξη), οπου και στέφθηκε «Μεγας Βασιλεας», διαδοχος του Δαρειου του ΙΙΙ. Για να δειξει μαλιστα οτι η περσικη δυναστεια συνεχιζοταν στο προσωπο του, παντρευτηκε την κορη του Δαρειου, τήν Στάγειρα. Και για να ενωσει Ελληνες και Πέρσες, πάντρεψε 10.000 στρατιωτες του με περσίδες κοπελλες.

10. Μετα τις γιορτές αυτες ο Αλεξανδρος ξεκινησε μία εκστρατεια για να κατακτησει ολοκληρη τήν ανατολικη και βορειοανατολικη Περσια. Η φοβερη αυτη εκστρατεια κρατησε πεντε χρόνια (331-326 πΧ) και τον έφερε μεχι την Βακτρία, την Τρανσοξιανή, την Γεδρωσία, την Αραχωσία (σημερινό Αφγανισταν, Πακισταν, βορεια Ινδια, Τουρκισταν ).

11. Αφου εχτισε την Βουκεφάλα -προς τιμην του αλογου του που πεθανε εκει- αρχισε να κατεβαινει προς νότον, νικησε τον ινδό βασιλεα της Ταξίλας Πώρο, στην μάχη του Υδάσπη ποταμου (326 πΧ) -αλλα, εκτιμώντας την γενναιότητα του αντιπάλου του[10], τον εκανε φίλο του και τον αφισε να βασιλευει- και ειχε σκοπο να εκστρατευσει προς ανατολας για να κυριευσει τις Ινδιες.

12. Αλλα ο στρατος του, κατακουρασμενος, αρνηθηκε. Ετσι ο Αλεξανδρος αποφασισε να γυρισει πίσω. Εχτισε λοιπον την «Αλεξανδρεια την Εσχάτη», μοιρασε τις δυναμεις του και αυτος μεν με τόν μισο του στρατο ξεκινησε για να επιστρεψει «δια ξηράς» διαμεσου των φοβερων ερημων της Γεδρωσίας και της Αραχωσίας, ο δέ ναύαρχος του Νέαρχος (Νεάρχου Περίπλους) μέ τόν αλλο μισο στρατο «δια θαλασσης» διαμεσου του Περσικου Κόλπου. Τελος, μετα απο πολες ταλαιπωρίες, εφτασαν και οι δυο στην Βαβυλωνα.

13. Εκει, αφου οργανωσε το κρατος του, σκοπευε να επιστρεψει στην Μακεδονια και να εκστρατευσει προς τα δυτικα, για να καταλαβει την Καρχηδονα. Αλλα τον προλαβε ο θανατος. Πέθανε απο υπερκοπωση, το 323 πΧ, στην Βαβυλωνα, αρνούμενος να ορισει διαδοχο του.

14. Το πολιτικο του οραμα υπηρξε να ενωσει τήν Ανατολη και την Δυση σέ μια «μεγαλη πανανθρωπινη αδελφοτητα».

15. Παντου εχτιζε πολεις (κυριως Αλεξανδρειες) που ειχαν καλη αρχιτεκτονικη και αφθονο νερο. Εκει εγκαθιστουσε βετερανους του στρατου του. Οι πολεις προσελκυαν τεχνητες, εμπορους, ανθρωπους των γραμματων.

16. Στο κέντρο της καθε πολης χτιζοντουσαν η Αγορα, ο Ναος του προστατη Θεου της, το Βουλευτηριο, το Θέατρο ή Ωδειο, ο Ξενωνας και η Κεντρικη Κρήνη (πηγη νερου). Απο τό κέντρο της η πολη αναπτυσσοταν σταυροειδως.

17. Στην περιοχη τους λοιπον οι πολεις αυτες εισηγαγαν την ελληνικη γλωσσα και τον ελληνικο πολιτισμο. Απο την Αιγυπτο μεχρι τό Τουρκμενισταν.

18. Κατα την εκστρατεια του συνοδευόταν απο επιστήμονες που και ερευνητες, που μελετούσαν το εδαφος, τά ζωα, τα φυττα, τις γλώσσες των λαων, τα ήθη και τά έθιμα τους (γεωγραφια, ζωολογια, φυττολογια, γλωσσολογια, συγκριτικη ανθρωπολογία κλπ)

19. Για αιωνες οι λαοι της περιοχης τον λατρευαν σαν θεο.

20. Η γνωστη ιστορια πρωτον αυτον ονομασε «Μεγα».

Ελληνιστικοι χρόνοι (323πχ-27πΧ)

1. Μετα τον θάνατο του Μ Αλεξανδρου οι στρατηγοι του (απόγονοι) συγκρουστηκαν μεταξύ τους για περισσότερα απο εικοσι χρόνια, αλλα κανένας δεν κατάφερε να γινει κύριος ολοκληρης τής αχανούς αυτοκρατοριας του (Περδίκας, Αντίγονος, Πτολεμαίος, Λυσίμαχος κλπ).

2. Οι πολεμοι συνεχίστηκαν και σ΄αυτους ελαβαν μέρος και οι γιοι των στρατηγων του Μ Αλεξάνδρου (οι επίγονοι), μέχρι που, στην μάχη τής Ιψού (301 πΧ. Η Ιψώς βρίσκεται στήν Φρυγία τής Μ Ασίας) ο Λυσίμαχος και ο Σέλευκος, με τήν βοήθεια και του Πτολεμαίου, καταφεραν νά νικήσουν τόν Αντίγονο και τόν γιό του, τόν Δημητριο τον Πολιορκητη. Ο Αντίγονος σκοτώθηκε και ο γιός του υποχώρησε.

3. Οι νικητές μοιράστηκαν μεταξύ τους την αυτοκρατορια.

4. Ο Πτολεμαίος πήρε τήν Αιγυπτο και έκανε πρωτευουσα του βασιλείου του τήν Αλεξάνδρεια. Η δυναστεία του των Πτολεμαίων υπέκυψε στούς Ρωμαιους τό 27 πΧ.

5. Ο Λυσίμαχος πήρε τήν Μακεδονια, αλλά νικηθηκε και σκοτωθηκε απο τήν Δημητριο τόν Πολιορκητη, του οποιου η δυναστεία, οι Αντιγονίδες, βασίλεψαν στήν Μακεδονια μεχρι που νικήθηκαν απο τους Ρωμαίους, το 146 πΧ. Πρωτεύουσα του βασιλείου τους ήταν η Πέλλα.

6. Ο Σέλευκος πήρε ολοκληρη την Ασια, μέχρι τις Ινδίες. Πρωτεύουσα του βασιλειου των Σελευκιδών ηταν η Αντιόχεια στήν Συρία (πανω στόν ποταμό Ορόντη) αλλα και η Σελεύκεια στην Μεσοποταμία (πανω στόν ποταμό Τίγρη, νότια της σημερινης Βαγδάτης). Γρήγορα εχασαν ολες τις περιοχές ανατολικά απο τόν Εφράτη καθως και τήν Μ Ασία και περιορίστηκαν στήν Συρία-Παλαιστίνη. Υποτάχθηκαν στους Ρωμαιους τό 64 πΧ.

7. Στα ελληνιστικα βασίλεια η άρχουσα τάξη και οι κάτοικοι των πόλεων μιλουσαν τήν ελληνικη (κοινή) γλώσσα, που εγινε σιγα-σιγα η διεθνής γλώσσα της εποχής.

8. Στα βασίλεια αυτα η θρησκεία, η τέχνη και η φιλολογία ήταν μιά ανάμειξη ελληνικων και τοπικών στοιχείων (συγκριτισμός). Μεταφράστηκε στην Ελληνικη (κοινη) γλώσσα η Παλαια Διαθήκη (μετάφραση των Εβδομήκοντα, στήν Αλεξάνδρεια), ενώ η Καινή Διαθήκη (τα Τεσσερα Ευαγγέλια, οι Πράξεις των Αποστόλων, η Αποκάλυψη του Ιωάννη και οι Επιστολές) γράφτηκε απευθείας στην Ελληνική (άν και ο Ιησούς δίδαξε στήν Αραμαϊκη γλώσσα)

9. Σημαντικότερη πολη ήταν η Αλεξανδρεια, στην οποια οι Πτολεμαίοι προσέλκυσαν ποιητές, φιλολογους, καλλιτεχνες και επιστήμονες, κανοντάς την μεγαλο οικονομικό, πολιτιστικό και θρησκευτικο κέντρο

10. Η βιβλιοθήκη της Αλεξανδρειας είχε περι τους 700.000 τομους (απο πάπυρο –επεξεργασμένες ίνες τού φυτού) και οι βιβλιοθηκαριοι της ησαν φημισμενοι φιλολογοι. Σ΄αυτην δίνονταν μαθήματα φιλολογιας, γραμματικης, προσοδίας, λεξικογραφίας, κριτικής κλπ.

11. Και στην Αντιόχεια οι Σελευκίδες καλλιεργησαν τα γραμματα και τις τέχνες. Η βιβλιοθήκη της Αντιοχείας ειχε περι τους 500.000 τομους.

12. Η βιβλιοθήκη της Περγάμου, πρωτεύουσας του μικρού ελληνιστικου κρατους της Περγάμου, που βασιλευε η δυναστεια των Ατταλιδών, στήν παράλια Μ Ασια, ειχε περί τους 300.000 τομους (απο περγαμηνή –επεξεργασμένο δερμα ζώου)

13. Κατα τους ελληνιστικους χρόνους συστηματοποιηθηκαν και αναπτύχθηκαν οι γνώσεις σέ τομεις οπως η εμπειρικη ιατρικη, η αστρονομία, η φυσικη, η μηχανική, τα μαθηματικα, η γεωμετρία.

14. Ειναι η εποχη του μαθηματικου και γεωμέτρη Ευκλειδη, του γεωμέτρη Απολλωνιου της Περγάμου, του μαθηματικου και αστρονόμου Ερατοσθένη, του αστρονόμου Αρίσταρχου του Σάμιου, του αστρονομου και ιδρυτη της τριγωνομετριας Ίππαρχου (απο τήν Νίκαια της Βυθινιας, στην Μ Ασια), του μαθηματικου και μηχανικου, φυσικου και γεωμέτρη Ήρωνα του Αλεξανδρινού (που κατασκεύασε πολλες μηχανες που είχαν σάν κινητήρια δυναμη τόν ατμό), του μαθηματικου, μηχανικου, φυσικου και αστρονόμου Αρχιμίδη του Συρακούσιου (σπούδασε στην Αλεξάνδρεια).

15. Οι γνωσεις αυτές πέρασαν πρώτα στούς Αραβες και στους Βυζαντινους. Και υστερα στήν Ευρώπη, διαμέσου των Αραβων τής Ισπανίας καί τής Σικελίας, αλλα και τών Βυζαντινών.

16. Οι γνώσεις αυτες (μαζί μέ τό υπολοιπο «σωμα» -δηλαδή τό σύνολο- τών γνωσεων, φιλοσοφιών και δοξασιών της αρχαιας Ελλαδας) αποτέλεσαν τήν βάση τής Αναγέννησης της Ευρωπης [ που ξεκίνησε στίς Ιταλικες πολεις-κρατη ] και δέν αμφισβητήθηκαν μέχρι τον 16 αιώνα μΧ.

17. Στην φιλοσοφια εμφανίστηκαν ο Στωϊκισμος (που διδάσκει οτι πρέπει νά ζουμε συμφωνα με την φύση, που γι’ αυτούς είναι η λογική που ρυθμίζει ολα τά πραγματα. Το ιδεωδες ειναι η απάθεια, δηλαδη η απαλλαγη απο τα βάσανα της ζωης) και ο Επικουρισμός (που διδασκει οτι εφόσον ολα τα πράγματα αποτελούνται απο ατομα και κενό, η απλή ζωή είναι προτιμότερη απο τόν πλούτο και την δόξα. Τό ιδεώδες ειναι η αταραξια, δηλαδη η ησυχη ζωη).

18. Καθως τα ελληνιστικα βασίλεια παρήκμαζαν, η Ρώμη τα διαδεχθηκε. Αλλα ειναι βεβαιο οτι ο Ρωμαϊκος πολιτισμός δεν ειναι τιποτε αλλο παρα συνεχεια του Ελληνικου[11] και του Ελληνιστικου πολιτισμού[12].

Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια (753μΧ-330μΧ)

1. Η Ρωμη χτίστηκε το 753 πΧ σε μια περιοχη που ονομαζοταν Λάτιο (Lazio, απο όπου καί τό ονομα της λατινικής γλώσσας ).

2. Εκει κυριαρχούσαν -πριν την ρωμαϊκη επικράτηση- οι Ετρούσκοι, πού ειχαν μιά διαφορετικη γλώσσα αλλά πού την εγραφαν μέ τό ελληνικο αλφαβητο. Οι Ετρουσκοι ειχαν επιρρεαστει εντονότατα απο τίς ελληνικές αποικιες τής Μεγαλης Ελλάδας.

3. Τό ρωμαϊκο αλφάβητο προέρχεται απευθείας απο τό ευβοϊκο, διαμέσου τής ελληνικής αποικίας τής Κυμης -δίπλα στήν σημερινή Napoli.

4. Και το κλασσικο ρωμαϊκο Πάνθεο δεν ειναι τιποτε αλλο παρα το Ελληνικο, μονον που οι θεοι εχουν διαφορετικα ονοματα.

5. Η κοινωνική οργανωση της Ρωμης υπήρξε παρόμοια με τήν ελληνικη : Πρώτα βασιλεία, υστερα ολιγαρχία (senatus), μετέπειτα δημοκρατια (res publica) και τέλος αυτοκρατορια (imperium).

6. Οι Ρωμαιοι διακριθηκαν γιά το πολιτικο τους συστημα, την νομοθεσια τους, την «μεγαλη» αρχιτεκτονικη τους και την στρατιωτικη τους οργανωση.

Πολιτικο συστημα

1. Κατά τήν περίοδο της δημοκρατιας τήν πολιτικη δύναμη τήν είχε η σύγκλητος και ο λαος της Ρωμης (SPQR, Senatus Polulusque Romanus), καθως και οι αρχοντες, οι κυριοτεροι των οποιων ησαν :

2. Οι δύο Ύπατοι (consules), που εκλεγοντουσαν απο τήν Συγκλητο και που ασχολιοντουσαν κυριως μέ τήν πολιτικη, την οργανωση της διοικησης και την διεξαγωγη των πολέμων. Γιά νά πάρουν μια αποφαση επρεπε να συμφωνούν και οι δύο (δικαιωμα αρνηση-κυρίας ή veto).

3. Οι δύο Πραίτορες (pretores, αργοτερα περισσοτεροι) που εκλεγοντουσαν απο τήν Συγκλητο και που ασχολιοντουσαν κυριως μέ τήν νομοθεσια και την απονομη της δικαιοσυνης.

4. Οι δυο Τιμητες (censores, αργοτερα περισσοτεροι) που εκλεγοντουσαν απο τήν Συγκλητο και που ασχολιοντουσαν κυριως μέ τήν διατηρηση των ηθών και της ηθικής.

5. Ο Αρχιερέας (pontifex maximus) που εκλεγοταν απο τήν Συγκλητο και που ασχολιοταν μέ την θρησκεια και τις θρησκευτικες παραδοσεις.

6. Οι δύο Δημαρχοι (tribuni plebis) που εκλεγοντουσαν απο τον ρωμαϊκο λαο και που ασχολιοντουσαν κυριως μέ την υποστήριξη των δικαιωματων του λαού εναντια στις αυθαιρετες και πολλες φορες αντι-λαϊκές αποφασεις της Συγκλητου.

Νομοθεσια

1. Για πρώτη φορα στην ιστορια καθοριστηκαν νομοθετικα τα δικαιωματα και οι υποχρεωσεις των πολιτών αλλα και του κρατους (το δημοσιο δικαιο, το οικογενειακο δικαιο, το κληρονομικο δικαιο, το δικαιο των συναλλαγων, το εμπραγματο δικαιο), τοσο απο τους Pretores οσο και απο αλλους ρωμαιους νομομαθεις.

2. Η ρωμαϊκη νομοθεσια, διαμεσου της Ιουστινιάνιας νομοθεσιας, εξακολουθει να ισχυει ακομη και σημερα στην κεντρικη, γερμανοφωνη Ευρωπη.

Μεγαλη Αρχιτεκτονικη

1. Ετσι ονομαζουμε την αρχιτεκτονικη που ασχολειται με πολεις, μεγαλα κτιρια, δρομους, υδραγωγεια κλπ. Και πραγματικα οι Ρωμαιοι κατασκευασαν μεγάλους, πετρόχτιστους δρομους (via Appia, via Egnatia κλπ), που ένωναν μεταξυ τους τις αναρίθμητες καλοχτισμενες πολεις-αποικιες (coloniae ) τους, κυριως για τους βετερανους λεγεωνάριους.

2. Οι πολεις υδρευόντουσαν με υδραγωγεια, εργα τεραστια, που (προκειμενου να εξασφαλισθει η ομαλη ροή του νερου μεσα στο αυλάκι τους) τρυπαγαν βουνα και λοφους ή γεφυρωναν κοιλαδες και γκρεμούς, σε αποστασεις που πολλες φορες εφτανας τα 50-60 χιλιομετρα.

3. Στις πολεις χτιζόντουσαν και μεγαλα δημοσια κτιρια, οπως το αμφιθεατρο της Ρωμης (colossaeum), ο Ναος του Διος κλπ.

Στρατιωτικη οργανωση

1. Βαση του ρωμαϊκου στρατου αποτελούσε η λεγεώνα, που ήταν μια λειτουργικα αυτονομη στρατιωτικη ενοτητα μέ ό,τι χρειαζοταν για να πολεμησει χωρις βοήθεια απο αλλου.

2. Ειχε το πεζικο της, το ιππικο της, το μηχανικο της, την επιμελητεία της, τους ανιχνευτες της, τους προσκόπους της, τις πολεμικες της μηχανες (κρυους, καταπελτες, βαλιστριδες κλπ).

3. Οταν τελειωνε η πολεμικη περίοδος (συνηθως ανοιξη-καλοκαιρι) η λεγεώνα δέν γυριζε στήν Ρωμη αλλα στρατοπέδευε (εκανε, δηλαδη, το μεγαλο ξυλινο ή πέτρινο στρατοπεδο της, μέ τειχη, αμυντικους πυργους, δρομους, οχυρωματικο χαντάκι-τάφρο τριγυρο, οπου περνουσε τον χειμωνα) στην περιοχη των στρατιωτικων επιχειρησεων, ετσι που και οι στρατιωτες γνωριζαν τήν περιοχη και οι κατοικοι της περιοχης συνηθισαν στην -μονιμη- παρουσια των Ρωμαιων.

4. Η λεγεωνα ειχε 6.000 ανδρες και ηταν διαιρεμενη σε δέκα κοόρτεις των 600 ανδρων, ενω η καθε κοόρτη ηταν διαιρεμενη σε εξη εκατονταρχιες.

Η επεκταση της Ρωμης

1. Η Ρωμη ακολουθησε μια πολιτικη συνεχων κατακτησεων (imperialismus).

2. Πρωτα κατελαβε την Κεντρικη Ιταλια, μετα συγκρουστηκε με τις ελληνικες πολεις της Μεγαλης Ελλαδας, τις οποιες και κατανικησε και, τελος, με τρεις «καρχηδονικούς» πολεμους (ο πιο φημισμένος ειναι ο δευτερος, με τόν καρχηδονιο στρατηγο Ανίβα (247-183 πΧ) και την εκστρατεια του στην Ιταλία, οπου επανειλημμενα νίκησε τους ρωμαιους στρατηγους και εφτασε μεχρι την Ρωμη -Hanibal ante portas) νικησε και κατάστρεψε την Καρχηδόνα (146 πΧ).

3. Την ιδια εποχη, σε τρεις «μακεδονικους» πολεμους κατέλαβε ολοκληρη τήν Μακεδονια καθως και την Νοτια Ελλαδα (καταστροφη Κορίνθου, 146 πΧ).

4. H Ρωμη συνεχισε την επεκτασή της κατακτωντας την βόρεια Ιταλια, τήν Γαλατια, την Ισπανια, την βορεια Αφρικη, τα Βαλκανια μεχρι την Ρουμανια, την Μικρα Ασια, την Συρια και την Παλαιστινη (απο τους Σελευκίδες), την Αιγυπτο (απο τους Πτολεμαιους), την Αγγλία και τμηματα της Γερμανιας καθως και -στην μεγαλυτερη της επέκταση- την Μεσοποταμια (απο τους Παρθους, που ειχαν πρωτευουσα την Κτησιφωντα).

5. Ο πιο φημισμένος ρωμαιος πολιτικος, στρατηγος και συγγραφέας (de bello civile, de bello galico) υπήρξε ο Ιούλιος Καισαρας (100-44 πΧ) που κατέλαβε την Γαλατια και την Ν Αγγλια, νίκησε τον Πομπήϊο στον μεταξυ τους εμφύλιο πολεμο για την ανωτατη εξουσία, παντρευτηκε τήν βασιλισσα της Αιγυπτου Κλεοπάτρα (της δυναστειας των Πτολεμαίων) και εκανε μαζι της γιο, τον Καισαριωνα -που δολοφονήθηκε αργοτερα απο τον Οκταβιανό Αυγουστο.

6. Το 27 πΧ ο ανηψιος του Ιουλιου Καίσαρα, Οκταβιανος Αυγουστος (63-14 πΧ), μετέτρεψε το πολιτευμα (που τυπικα παρεμεινε το ίδιο, δημοκρατικο, με την συγκλητο, τους υπάτους, τους πραίτωρες, τους Δημαρχους κλπ αλλα ουσιαστικα ολη η εξουσια περασε στον Αυγουστο) σε αυτοκρατορια, που ηταν ο απολυτος κυριαρχος του κρατους, με δικαιωμα ζωης και θανατου.

7. Απο τοτε αυτοκρατορας διαδεχοταν αυτοκρατορα, μεχρι που ο Κωσταντινος ο Μεγας (274-337 μΧ, αυτοκρατωρ απο το 324-337μΧ), μετα το «Εδικτο του Μεδιολανου» (Edictum Mediolani, διαταγμα του Μιλανου, 313 μΧ, περι ανεξιθρησκειας, δηλαδη ο καθένας υπήκοος της αυτοκρατοριας μπορει να πιστευει σε οποιο Θεο θελει) μετέφερε (326-330 μΧ) την πρωτευουσα της αυτοκρατοριας απο την Ρωμη στην Κωνσταντινουπολη (πρώην Βυζάντιο, αποικια των Μεγαρων).

II. MΕΣΑΙΩΝΙΚΗ – BΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (330μχ-1453μχ)

Απο τον Μ Κωνσταντινο μέχρι και τον Ιουστινιανο (330μΧ-565μΧ)

1. Η βυζαντινη αυτοκρατορια, απο τον Μεγαλο Κωνσταντινο μέχρι και τον Ιουστινιανο (330-565 πΧ) αποτελει συνέχεια της Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας. Η θρησκεία ειναι Χριστιανική καί Ειδωλο-λατρικη. Η επίσημη γλωσσα είναι η Λατινικη. Ο Αυτοκρατορας, μέ εδρα την Κωνσταντινούπολη, διοικει την Αυτοκρατορια μέ τήν βοήθεια της Συγκλητου.

2. Εχθροι της Αυτοκρατοριας ειναι

3. απο τα ανατολικα οι Πέρσες Σασσανίδες (224-641 μΧ, πρωτεύουσα τους η Κτησιφώντα, εκει που αλλοτε βρισκόταν η Σελεύκεια επι τού Τίγρητος) και

4. απο τά δυτικά τοσο τα βαρβαρικα φυλλα της Ευρωπης, οι Οστρογότθοι και οι Βισιγότθοι, οσο και οι Ουννοι, που, μέ αρχηγο τους τον Αττιλα ( επονομαζομενο «μάστιγα του Θεού», 406-453 μΧ), εφτασαν στο απόγειο της δύναμης τους.

5. Μετα τον θανατο του Αυτοκρατορα Θεοδόσιου του Μεγάλου (346-395 μΧ), που υπήρξε μεγάλος υπέρμαχος του Ορθοδοξου Χριστιανισμου εναντιον του Αριανισμού[13], η αυτοκρατορια διαιρεθηκε αναμεσα στα δύο παιδια του : Στόν Αρκάδιο δόθηκε το ανατολικο της τμήμα μέ εδρα τήν Κωνσταντινούπολη και στόν Ονώριο το δυτικο της τμήμα.

6. Το δυτικό τμήμα δέν μπορεσε νά αντέξει, και τελικα υπέκυψε στις επιθέσεις των Οστρο-γότθων, ενω οι βισιγότθοι κατέλαβαν τμηματα της Γαλλίας και τήν Ισπανία. Οι Βάνδαλοι κατέλαβαν τήν δυτικη βόρια Αφρικη.

7. Το ανατολικο τμήμα κατάφερε νά αποκρούσει, αν και μέ μεγάλη δυσκολία, τις βαρβαρικές επιδρομές, αλλοτε αντιτάσσοντας τους τις στρατιωτικες του δυνάμεις και αλλοτε -το συνηθέστερο- εξαγοράζοντας τους αρχηγούς των βαρβάρων, προσφέροντας τους χρήματα, τιμές ή και εκτάσεις γης για να εγκατασταθούν.

Ο Ιουστινιανος

Τά δύο τμηματα τής αυτοκρατοριας ξαναενώθηκαν επι Ιουστινιανου (483-565 μΧ), που, με την βοήθεια της αυτοκράτειρας Θεοδωρας, αποδείχτηκε ικανότατος μονάρχης.

Α. Κατακτησεις

1. Αφού κατάπνιξε τήν επανασταση του «Νίκα», ξεκίνησε μιά προσπάθεια ανάκτησης της δυτικής αυτοκρατορίας. Οι δύο ικανότατοι στρατηγοί του, ο Βελισσάριος και ο Ναρσής, αφού συγκράτησαν στά ανατολικα τίς επιθέσεις τών περσων Σασσανιδων, εξεστράτευσαν στήν Ιταλία, στήν Ισπανια και στήν Αφρικη, κατανικωντας τούς στρατούς των Οστρογότθων, των Βισιγότθων και των Βανδάλων και ανακατέλαβαν τό μεγαλύτερο τμήμα της δυτικής αυτοκρατορίας.

2. Ο κυβερνήτης ( Έξαρχος ) τής Ιταλίας δέν εμενε στήν Ρωμη (οπου βρισκόταν ο Πάπας), αλλά στήν Ραβέννα ( «Εξαρχάτο της Ραβέννας»).

Β. Αγια Σοφια

1. Ο Ιουστινιανός εχτισε στήν Κωνστ/πολη και τήν μεγαλύτερη εκκλησία τής Χριστιανοσύνης, αφιερωμενη στην « Αγία (του Θεου) Σοφία ».

2. Αρχιτέκτονες του εργου ο Ανθέμιος απο τίς Τράλλεις και Ισίδωρος απο τήν Μίλητο.

3. Τό στήριγμα του τεράστιου τρούλου της αποτελεί πραγματικό αρχιτεκτονικό κατόρθωμα. Στήν είσοδο της χαράχτηκε η παλίμψηστος επιγραφη

« ΝΗΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΗΝ »

Γ. Νομοθεσια

1. Τό νομοθετικό, αλλωστε, εργο τού Ιουστινιανού καί τού αρχι-νομοθέτη του, του Τριβωνιανού, υπήρξε πραγματικα κολοσσιαιο.

2. Ονομάζεται Corpus Juris Civilis. Η συνταξη του διάρκεσε εικοσι-πεντε χρονια.

3. Συλλέχτηκαν, ταξινομήθηκαν και εναρμονίστηκαν ολες οι μεχρι τοτε νομοθετικες διατάξεις ( Pandectae ) και εισήχθησαν καινούργιες ( Novellae ), ενω υπήρχε και συντομοτερη συλλογη νομων ( Ιndex ).

Δ. Θρησκευτικη πολιτικη

1. Στον θρησκευτικο τομεα ο Ιουστινιανος ακολούθησε τήν πολιτικη του «καισαρο-παπισμού» (να ειναι δηλαδη συγχρονως πολιτικος και θρησκευτικος αρχηγος, πανω απο τους Πατριαρχες).

2. Τοτε, οπως και τωρα, «Πατριαρχάτα» ησαν η Κωνσταντινουπολη, η Ρωμη, η Ιερουσαλήμ, η Αντιόχεια και η Αλεξάνδρεια.

3. Εκλεισε τήν Φιλοσοφικές Σχολές τών Αθηνών και τις Εβραϊκες Συναγωγες. Καταδίωξε τους Αριανιστές και τους Μονοφυσίτες[14].

Ο Ηράκλειος και το Ισλάμ (575μΧ-680μΧ)

Ο Ηρακλειος

1. Μετα τον Ιουστινιανό, ο σημαντικοτερος αυτοκρατορας του Βυζαντίου υπήρξε ο Ηράκλειος (575-641 μΧ). Από τήν εποχή του ο Χριστιανισμος αποτελει τήν μοναδικη θρησκεια της Αυτοκρατοριας και η Ελληνικη γλώσσα και γραφή αντικαθιστα τήν λατινικη τόσο στά επίσημα εγγραφα όσο και στήν καθημερινή ζωη. Βοήθησε σ’ αυτο οτι η Καινή Διαθήκη (4 Ευαγγέλια -Λουκας, Μαρκος, Ιωαννης,Ματθαιος- Οι Πραξεις των Αποστόλων, Οι Επιστολές Παυλου και Πετρου, καθως και Η Αποκάλυψη του Ιωάννη), ολοκληρη η Χριστιανικη θρησκεια δηλαδη, ήταν γραμμενη στα Ελληνικα.

2. Το 610 μΧ η Αυτοκρατορία δέχτηκε τις επιθέσεις τόσο τών Αβάρων (μογγολική φυλή) οσο και του βασιλεα τών Περσών Χοσρόη Παρβέζ. Καί οι δύο εχθροι, ενωμένοι, εφτασαν μεχρι την τήν Κωνσταντινούπολη. Οί Πέρσες ειχαν καταλαβει τήν Αιγυπτο, την Συρία και τήν Μ Ασία. Η κατασταση ηταν κρίσιμη.

3. Ο Ηρλακλειος, αφου προετοιμασε καλα τόν στρατό του, αντεπιτέθηκε το 622 μΧ. Ανακατέλαβε ολες τις περιοχές που ειχε χάσει, και, μετα απο σκληροτατες μαχες και εκστρατειες, κατέλαβε τήν Περσική πρωτεύουσα Κτησιφώντα και, το 630 μΧ, ξανάφερε τον «Τιμιο Σταυρό», πού ειχαν αρπάξει οι Περσες, στην Ιερουσαλήμ.

4. Και ενω ο αυτοκράτορας εκστράτευε, η Κωνσταντινούπολη πολιορκήθηκε απο τους Αβάρους. Αλλα οι Βυζαντινοι, μέ αρχηγούς τους τόν Πατριάρχη Σέργιο και τόν Πρωθυπουργό Βώνο, καταφεραν να νικήσουν και να εκδιώξουν τους Αβάρους. Πρός τιμήν της νίκης αυτής ο Ρωμανός ο Μελωδός συνέθεσε τον «Ακάθιστο Υμνο» που ψάλεται στίς εκκλησίες μας μέχρι σημερα.

Τη Υπερμαχω Στρατηγω τα νικητήρια

Ως λυτρωθεισα των δεινών Ευχαριστήρια

Ανακραζω σοι, η πολις σου, Θεοτοκε!..

Αλλ’ ως εχουσα το Κρατος απροσμάχητον

Εκ παντειων με κινδύνων ελευθέρωσον.

Ινα κραζω σοι «Χαιρε Νυμφη Ανύμφευτε».

5. Ο βυζαντινο-περσικος αυτος πολεμος, που κρατησε τόσα χρονια, αδυνάτισε τίς δυο αυτοκρατοριες και τις εκανε ανίκανες νά αντισταθούν στόν μουσουλμανικο κίνδυνο. Ηδη, πρίν τόν θάνατο του, ο Ηράκλειος ειδε την Συρία, την Παλαιστίνη καί τήν Αίγυπτο νά πέφτουν στα χέρια των Αράβων.

O Μωαμεθ και οι αραβικες κατακτησεις

1. Ο Μωαμεθ (570-632 μΧ) γεννηθηκε στην Μέκκα απο ευγενεις (οικογενεια των Χασσεμιδών, φυλή τών Κουραϊς) αλλα φτωχους γονεις, που πέθαναν οταν ηταν ακομη μικρος. Τον αναθρεψε με πολλη αγαπη και φροντιδα ο θειος του Αμπου-Τάλιμπ.

2. Την εποχη εκεινη οι Αραβες ήσαν ειδωλολάτρες και η Μέκκα ηταν και θρησκευτικο κεντρο.

3. Εγινε έμπορος και ταξίδεψε πολλες φορες στην Συρια και την Παλαιστινη οπου γνώρισε τον Χριστιανισμο και τον Ιουδαϊσμο. Το 595 μΧ παντρεύτηκε τήν πλουσια και μεγαλυτερη του χηρα Χαντίτζα.

4. Αρχισε να αποσυρεται σε ενα σπηλαιο οπου διαλογιζοταν με το δυνατο και ανησυχο πνεύμα του. Καποια φορα φανηκε οτι ο αρχαγγελος Γαβριηλ το επισκεφθηκε και τον διεταξε «..να διδαξει στο ονομα του ενος και μοναδικου Θεου». Οι πρωτοι πού πιστεψανε στην διδασκαλια του ήσαν η γυναίκα του, ο εξάδελφος του Αλι και ο πιστος του φίλος Αμπου-Μπάκρ.

5. Πέντε ειναι οι βασεις της θρησκειας του Μωάμεθ (Μωαμεθανισμός) :

· Ενας ειναι ο Θεος και προφητης αυτου ο Μωάμεθ

· Να προσεύχεσθε

· Να δινετε ελεημοσυνη

· Να νηστεύετε

· Να προσκυνήσετε στην Μέκκα ( προσκύνημα, χάτζ)

6. Οι Κουραϊς τον καταδιωξανε και ο Μωαμεθ βρήκε καταφυγιο στήν Γιάθριμπ ( 622 μχ, αργοτερα επονομασθεισα Μεδίνα, δηλαδη πολη του Προφητη. Από την χρονολογια της αποδημίας αυτης, Χίτζρ-Εγίρα-, ξεκιναει το μουσουλμανικο ημερολογιο). Εκει απεκτησε πολλους πιστους και μετα απο συγκρουσεις και πολεμους με τους Κουραϊς ξανακατελαβε, ειρηνικα, τήν Μεκκα.

7. Πεθανε στήν Μεδίνα, υποφεροντας απο φοβερους πονοκεφάλους.

Οι Ορθοδοξοι Χαλίφες και οι Ομεϊάδες Χαλίφες

1. Τον διαδεχτηκε πρωτα ο πιστός του φίλος Αμπου Μπάκρ (632-634 μΧ, 10-12 έτος Εγίρας), μετά ο Όμαρ (634-644 μΧ, 12-22 ετος Εγίρας) , υστερα ο Οθμάν (644-656 μΧ, 22-34 ετος Εγίρας) και τέλος ο Άλι (656-661 μΧ, 34-39 ετος Εγίρας). Οι τέσσερις αυτοι ονομαζονται «ορθοδοξοι» χαλίφες (χαλιφης σημαινει διαδοχος), ειχαν έδρα τους τήν Μέκκα, και ησαν, οπως και ο Μωάμεθ, τοσο θρησκευτικοι οσο και πολιτικοι αρχηγοι.

2. Ακολουθησαν επεκτατικη πολιτικη, ιδιαιτερα ο Όμαρ, του οποιου οι στρατηγοι Amr ibn Al-As και Halid Al-Walid νικησαν ολοκληρωτικα την Πέρσικη αυτοκρατορια των Σασσανιδων (μάχη της Καντισίας, 637 μΧ, 15ο ετος Εγίρας) ) και την διελυσαν, καταλαμβανοντας τα εδαφη της και φτάνοντας -πολυ αργοτερα- μεχρι τις Ινδίες. Νικησαν επισης τους βυζαντινους στρατους στην μάχη του Γιαρμούκ (636 μΧ, 14ο ετος Εγίρας) και κατέλαβαν τήν Συρία, την Παλαιστινη και τήν Αίγυπτο (642 μχ, 20ο ετος Εγιρας, παράδοση της Αλεξάνδρειας).[15]

3. Ετσι η μέν Περσία κατακτηθηκε ολοκληρη απο τους μωαμεθανούς ενω τό Βυζάντιο κράτησε μόνον τήν Μ Ασια αλλα εχασε Συρία, Παλαιστίνη και Αιγυπτο.

4. Το 661 μΧ (39 ετος Εγίρας) η πρωτευουσα του χαλιφάτου μεταφέρθηκε απο τόν Μωαβία Αμπου Σουφιάν, ιδρυτη της δυναστείας τών Ομεϊαδών (Umayyads) στήν Δαμασκό και ετσι η Μέκκα παρέμεινε μονο σαν τοπος προσκυνήματος της Καάμπα (ιερης πέτρας).

5. Απο τήν πρωτεύουσα τους τήν Δαμασκό οι Ομεϊάδες χαλίφες, επιρρεασμένοι απο τό Βυζάντιο, καλλιεργησαν τά γράμματα καί τίς τέχνες, δημιούργησαν τον διοικητικο μηχανισμό για τήν κυβέρνηση και την επέκταση τού Χαλιφάτου καί κατεκτησαν ολόκληρη τήν βόρεια Αφρική καί τήν Ισπανία. Τίς επιδρομές τους στήν Γαλλία σταμάτησε ο Κάρολος Μαρτέλος στό Πουατιέ τό 732 μΧ (110 ετος Εγίρας)[16].

6. Εναντίον του Βυζαντίου οι Ομεϊάδες πραγματοποιούσαν στήν Μ Ασία, σχεδόν κάθε χρόνο, επιδρομές. Το 670μΧ εφτασαν μπροστά στα τείχη τής Κωνστ/πολης, πού τήν πολιορκησαν χωρίς επιτυχία.

7. Οι επιδρομές τους συνεχιστηκαν ετσι πού τό Βυζάντιο ήταν υποχρεωμένο νά αμυνεται κάθε χρόνο ενάντια στίς αραβικές επιθέσεις, που τωρα πια γινόντουσαν απο ξηρά και απο θάλασσα, μια και οι Αραβες δημιουργησαν στολο πού αρχισε νά συγκρούεται μέ τον βυζαντινό στήν ανατολικη Μεσόγειο και στό Αιγαιο.

8. Τους Ομεϊάδες χαλίφες ανέτρεψαν, το 750 μΧ (128 ετος Εγίρας) οι Αββασίδες[17], απόγονοι του θείου τού Προφήτη Αμπάς, πού εγιναν αυτοί χαλίφες και μετέφεραν τήν πρωτευουσα του χαλιφάτου στήν Βαγδάτη[18].

Οι Αβασσιδες Χαλίφες

1. Οι Αββασιδες παρέμειναν χαλιφες στην Βαγδάτη απο το 750 μΧ μεχρι το 1258 μΧ και υπήρξαν η πιο ενδοξη δυναστεια (χαλίφηδες) του Ισλάμ.

2. Μέ εδρα τους τήν Βαγδάτη κυβερνούσαν, τούς πρωτους δυο αιωνες της δυναστειας, τον 8ο και τον 9ο, ολο τον μουσουλμανικο (μωαμεθανικο κόσμο).

3. Διασημοι υπήρξαν οι χαλιφες Αλ-Μανσούρ (754-775 μΧ) , Χαρουν Αλ-Ρασιδ (786-809 μΧ) και Αλ-Μαμούν (813-833 μΧ) που, εκτός των αλλων, καλλιεργησαν τα γραμματα και τις τέχνες, ιδιαιτερα μέ μεταφράσεις εργων απο τήν ελληνική, συριακκή[19] καί πέρσικη επιστήμη και φιλολογία.

4. Το 807 μΧ κατελήφθει η Κύπρος απο τις δυναμεις του Χαρούν Αλ-Ρασιδ. Συνεχίζοντας τις επιθέσεις εναντιον του Βυζαντιου, οι οθωμανοι πήραν τήν Κρητη το 826 μΧ που, μέ πρωτευουσα τόν Χάνδακα (Ηράκλειο) παρέμεινε αραβική μέχρι το 961 μΧ, οπου απελευθερώθηκε απο τόν Νικηφόρο Φωκα.

5. Τον 10ο αιωνα ολη η πολιτική και στρατιωτικη εξουσία ειχε φυγει απο τα χέρια τους και ειχε περάσει σε εκεινα των τούρκων σελτζούκων στρατηγων. Ο αβασσιδης χαλίφης δεν ήταν πια παρά θρησκευτικος αρχηγος, ο «ηγέτης των πιστων».

6. Το 1258 μΧ ο τελευταίος χαλίφης της Βαγδάτης σκοτώθηκε απο τις μογγολικες ορδες του Χουλάκου, εγγονου του Τζενκις Χαν.

Οι Ίσαυροι Αυτοκράτορες (680μΧ-812μΧ)

Συγκρατηση των Αραβων

1. Ο Λέων ο ΙΙΙ ο Ισαυρος (680-741 μΧ), πού εγινε αυτοκράτορας το 717 μΧ, κατάφερε νά συντρίψει τόν αραβικό στρατό που πολιορκούσε τήν Κωνστ/πολη και νά κατακαψει τόν στόλο τους με το «Υγρό πυρ», ενα μειγμα θειαφιού και νάφθας που εκτοξευόταν απο σωλήνες.

2. Ηταν η τελευταιά προσπάθεια τών Αράβων νά καταλάβουν τήν Κωνστ/πολη. Η νίκη αυτη τού Λέοντα έσωσε την Ευρώπη απο τόν εξ ανατολών αραβικό κίνδυνο.

3. Οι Ισαυροι αυτοκρατορες κατάφεραν, σιγα-σιγα, να ανακαταλαβουν ολοκληρη την Μ Ασια απο τους Αραβες, οχι ομως την Συρια και την Παλαιστινη.

4. Στο μεταξυ οι Βούλγαροι, ξεκινοντας απο τον Βόλγα, ειχαν εγκατασταθει στήν περιοχη αναμεσα στον ποταμο Δουναβη και στα βουνα του Αίμου, που ήταν μια περιοχη που ανηκε στήν Βυζαντινη αυτοκρατορια.

5. Οι βυζαντινοι αυτοκρατορες, που την εποχη εκεινη πολεμουσαν εναντιον των Αραβων, δεν καταφεραν να εκδιωξουν τους βουλγαρους, που εγκατασταθηκαν πια μονιμα και δημιουργησαν ενα ισχυρο κρατος εχθρικο προς το Βυζαντιο ( Κρούμος, βασιλεας των Βουλγαρων, 803-814 μΧ, νικη εναντιον των Βυζαντινων, πολιορκια της Κωνσταντινούπολης το 813 μΧ).

Εικονομαχια – Εικονολατρεια

1. Μέ διαταγμά του απαγόρεψε νά λατρεύονται οι εικονες. Τόσο αυτος οσο και οι διαδοχοι του υπήρξαν «εικονομαχοι» αυτοκράτορες πού οχι μόνον δέν επέτρεπαν τήν λατρεια των εικονων, αλλα και τις κατέστρεφαν. Ετσι καταστράφηκαν πολλα εργα τής χριστιανικής τέχνης τής εποχης εκεινης.

2. Η βυζαντινή κοινωνια διαιρεθηκε σε «εικονομαχους» και σε «εικονολατρες». Ο Πάπας αφόρησε τον Λεοντα τον ΙΙΙ το 731 μΧ.

3. Τελικά επετράπει νά υπάρχουν και νά λατρευονται οι εικονες στό Βυζάντιο, αλλα οι πιστοι κατάλαβαν οτι δέν λατρεύεις το υλικο, απο το οποιο ηταν φτιαγμενη η εικονα αλλα τήν ιδέα που απεικονίζει η εικονα.

Νομοθεσια

1. Μετα τήν Ιουστινιανεια νομοθεσια ( corpus Juris civilis) οι Ισαυροι, καταλαβαινοντας οτι μια νομοθεσια γραμμενη στα λατινικα δέν εξυπηρετουσε πια τις αναγκες της βυζαντινης κοινωνιας για απονομη της δικαιοσυνης, εισηγαγαν μιά καινουργια, πιο συνοπτικη, πιο απλη αλλα και πιο αυστηρη νομοθεσια, στην ελληνικη γλωσσα, τήν «Εκλογή Νομων».

Οι Μακεδόνες Αυτοκράτορες (812μΧ-1081μΧ)

2. Ο Βασίλειος ο Ιος (812-886 μΧ), ιδρυτης της ενδοξης Μακεδονικης δυναστειας, εγινε αυτοκράτορας τό 867 μΧ.

3. Κατα τα πρώτα χρονια της δυναστειας η δύναμη των Βουλγάρων αυξήθηκε σημαντικα, τοσο που αρχισαν να απειλουν σοβαρά τό Βυζάντιο. Σιγά-σιγα κατέλαβαν ολόκληρη την τωρινη Βουλγαρια, τμήματα της βορειας Ελλαδας και της Γιουγκοσλαβίας -ολα βυζαντινα εδάφη.

4. Στο μεταξυ και οι Αβασσιδες χαλίφες συνεχισαν απο τα νοτιο-ανατολικα τις επιθέσεις τους, καταλαμβάνοντας την Κρητη.

5. Ο κίνδυνος γιά τό Βυζάντιο ηταν μεγάλος. Και αντιμετωπίστηκε αποφασιστικα απο τρείς μεγάλους βυζαντινους στρατηγούς-αυτοκρατορες : Τον Νικηφόρο Φωκα, τον Ιωαννη Τσιμισκή καί τόν Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο.

Ο Νικηφορος Φωκας (963-969 μΧ)[top]

1. Oταν εγινε αυτοκράτορας, αναδιοργανωσε τον βυζαντινο στρατο, απέκρουσε τις βουλγάρικες επιθέσεις (τους Βουλγαρους βοηθούσαν οι Ρωσσοι του Σβιατοσλάβου) και, μέ συνδιασμένη στρατιωτικη και ναυτική επιχειρηση, ανακατέλαβε την Κρήτη απο τούς Αραβες (961 μΧ).

2. Υστερα κατέλαβε τά Αδανα και τήν Ταρσό (965 μΧ), και με δευτερη συνδιασμένη στρατιωτικη και ναυτική επιχειρηση, ανακατέλαβε και την Κυπρο απο τούς Αραβες (965 μΧ).

3. Εισεβαλε επειτα στήν Συρία και, το 968 μΧ, κατέλαβε το Χαλέπι και αυτη τήν Αντιόχεια.

4. Μέ διάταγμα του δημιουργήθηκε η «μοναστικη κοινοτητα» του Αγιου Ορους (Άθωνας).

Ο Ιωάννης Τσιμισκής (969-976 μΧ)

1. Eγινε αυτοκρατορας αφου δολοφονησε τον θειο του, Νικηφορο Φωκα. Παρα ταυτα υπήρξε εξαίρετος στρατιωτικος.

2. Νίκησε τόν Σβιατοσλάβο και τούς Ρωσσους του, που βοηθούσαν τους Βούλγαρους, και τον υποχρέωσε να υποχωρησει μεχρι τον Δουναβη (972 μΧ). Ολοκληρη η ανατολικη Βουλγαρία ανακατελήφθει απο τους Βυζαντινούς.

3. Συνεχιζοντας στην ανατολη το εργο του Νικηφορου Φωκα, ανακατέλαβε απο τούς Αραβες πρωτα τήν Έδεσσα (974 μΧ) και μετα την Βηρυτό (976 μΧ), προελαύνοντας μέχρι τήν Ιερουσαλήμ, οπου τόν σταμάτησαν οι αιγυπτιακες μωαμεθανικες δυναμεις.

Ο Βασίλειος ο ΙΙ (958-1025 μΧ) ο Βουλγαροκτονος

1. Aνέβηκε στον θρονο το 976 και αρχισε ενα αμειλικτο πόλεμο εναντίον των Βουλγάρων, των οποιων το κρατος ειχε ξαναφτιαξει ο ικανοτατος τσαρος τους Σαμουηλ.

2. Το νεο αυτο βουλγαρικο κρατος, με πρωτεύουσα του την Οχρίδα, εφτανε απο τήν Αδριατική και την Μαυρη θάλασα εώς την Πελοπόννησο.

3. Στην αρχη ο Σαμουήλ νικησε τον στρατο του Βασίλειου (981 μΧ, μαχη της Σόφιας) αλλα το 996 μΧ ο Βασίλειος ξεκίνησε μιά πραγματικά τεράστια εκστρατεια εναντιον των Βουλγάρων, τούς οποιους και εκμηδενισε το 1014 μΧ, στήν μάχη της Πελαγωνίας.

4. Ο Τσαρος Σαμουήλ βλέποντας τους τυφλούς στρατιώτες του να επιστρέφουν πέθανε απο την λύπη του. Η βουλγαρία ανακαταληφθηκε ολοκληρη το 1018 μΧ και ξανα εγινε τμημα της βυζαντινής αυτοκρατοριας.

5. Αλλα και στήν Νότια Ιταλία ο Βασίλειος συνέτριψε τις ενωμένες στρατιωτικες δυνάμεις των Νορμανδών και των Λομβαρδών (Κάννες, 1018 μΧ), εξασφαλίζοντας την κυριαρχια του Βυζαντίου στην Ν Ιταλία.

6. Το 1020μΧ τέλος, ο βασιλεας της Αρμενίας, για να αποφύγει τις επιθεσεις των Σελτζούκων Τούρκων, παραχώρησε το βασίλειο του στον βυζαντινο αυτοκράτορα. Ετσι η Βυζαντινη αυτοκτατορια εφτασε μεχρι τόν βόρειο Ευφρατη ποταμο.

7. Ποτε αλλοτε, μετα τον Ιουστινιανο, το Βυζαντιο δεν ηταν τόσο ισχυρο.

Νομοθεσια

1. Οι Μακεδόνες εισηγαγαν νέα, πιο ανθρωπινη νομοθεσια, αντικαθιστόντας την «εκλογη νομων» των Ισαυρων μέ τήν δική τους νομοθεσια, που ονομαστηκε «Βασιλικα».

Θεματα

1. Αναδιοργάνωσαν, επίσης, την διοικηση του κράτους, διαιροντας το σε διοικητικες επαρχίες, τα «θεματα» που, εξαιτιας των συνεχων πολεμων και της αναγκης για στρατιωτικη οργανωση, ειχαν σαν αρχηγό τους εναν στρατιωτικο διοικητη, τον στρατηγο.

Παρακμή

1. Μετά τόν Βασίλειο τον Βουλγαροκτονο ακολουθησε στον θρονο του Βυζαντιου μιά σειρά ανίκανων αυτοκρατόρων.

2. Η διαμάχη ανάμεσα στόν Πάπα και στον Πατριάρχη της Κωνστ/πολης οδήγησε στό οριστικο «Σχισμα» μεταξύ τών δύο χριστιανικων εκκλησιων (1054 μΧ), τής ορθόδοξης / ανατολικης εκκλησιας και της καθολικης /δυτικης εκλησιας.

3. Η διαφορα του «πιστεύω» (filioque) αποτελουσε μονον το προσχημα. Πραγματικη αιτια του σχίσματος ηταν η φιλοδοξια του Παπα και του Πατριαρχη να είναι ο καθένας τους ο «πρωτος» (να εχει τα πρωτεία) της Χριστιανωσυνης.

4. Τά υπολοιπα πατριαρχεια (Ιερουσαλήμ, Αντιόχεια, Αλεξάνδρεια) αναγνωρισαν τα «πρωτεία» του πατριαρχη της Κωνστ/πολης.

5. Στήν δύση οι Νορμανδοί, με την υποστήριξη τωρα πια και του Πάπα, κατάφεραν νά εκδιώξουν τους βυζαντινους απο την Ν Ιταλία, καταλαμβάνοντας (1070 μΧ) και τις τελευταιες βυζαντινες βασεις, τό Οτράντο καί τό Μπάρι.

6. Στην ανατολη οι Σελτζουκοι τούρκοι, υπο τον ικανο αρχηγο τους Αλπ-Αρσλάν, κυρίευσαν τήν Αρμενια και κατέλαβαν τήν πρωτευουσα της, το Άνιον. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ρωμανός ο Διογένης εξεστράτευσε για νά τους αποκρούσει, αλλα στήν μάχη του Ματζικέρτ (1071 μΧ) προδόθηκε απο τους στρατηγους του, ο βυζαντινος στρατος ητήθηκε και ο αυτοκρατορας αιχμαλωτιστηκε.

7. Με τήν μάχη αυτη το Βυζάντιο εχασε για παντα το ελεγχο ενός μεγάλου μέρους τής Μ Ασιας.

Οι Κομνηνοι Αυτοκρατορες (1081μΧ-1204μΧ)

Αλεξιος Κομνηνος

1. Τήν παρακμή του Βυζαντίου σταμάτησε η ανοδος στόν θρόνο του Αλέξιου Κομνηνού (1081-1118 μΧ). Τήν ιστορια του οπως και εκεινη της εποχης του τήν γνωρίζουμε απο το περιφημο ιστορικο εργο της κορης του Αννας τής Κομνηνης, που, προς τιμην του, ονομαστηκε «Αλεξιάδα».

2. Εχθροι της αυτοκρατοριας ήσαν στά ανατολικα οι Σελτζούκοι Τουρκοι και στά δυτικα οι Νορμανδοί.

Φεουδαρχια

1. Οι Νορμανδοι ειχαν εξαιρετικη στρατιωτικη οργανωση. Φορούσαν αλυσσιδωτο θωρακα και πολεμούσαν είτε εφιπποι ειτε πεζοι. Χρησιμοποιουσαν το σπαθι, το κονταρι και τό τσεκούρι.

2. Ειχαν φεουδαρχικο καθεστως, δηλαδη ο βασιλιας εδινε στούς ευγενεις του γη, και αυτοι σε ανταλλαγμα στρατιωτικη βοηθεια.

3. Στην κορφη της πυραμιδας ηταν ο βασιλιας, μετα οι πριγκηπες, οι δουκες, οι βαρωνοι και οι ευγενεις / ιπποτες. Καθε ιπποτης ειχε παρει απο τον βασιλια ενα μεγαλο κομματι γης με τα χωρια και τους ανθρωπους που ζουσαν σ΄αυτο, το «φεουδο», και σε ανταλλαγμα ο ιπποτης ορκιζοταν καθε χρονο υποτέλεια στον βασιλια, πληρωνοντας του ενα μέρος των εσόδων του και οντας υποχρεωμενος να τον βοηθάει στους πολεμους του.

Οι πολεμοι

1. Στα ανατολικα ο αυτοκρατορας καταφερε να συγκρατήσει τους Σελτζούκους.

2. Στα δυτικα ομως οι Νορμανδοί, με την βοηθεια του Παπα κύριοι της Σικελίας και της Νότιας Ιταλίας (βασιλειο των Δυο Σικελιών), με τους ικανοτατους και φιλοδοξους αρχηγούς τους τόν Ροβέρτο Γισκάρδος και τον γιο του Βοημούνδο, αποβιβάστηκαν στήν Ηπειρο, νίκησαν τους Βυζαντινους στήν μάχη των Φαρσάλων (1082 μΧ) και κατέλαβαν το οχυρωμενο λιμανι του Δυραχίου. Σκοπος τους ήταν να καταλαβουν την Θεσσαλονικη.

3. Αλλα δεν τα καταφεραν. Ο Αλέξιος, μέ τήν βοήθεια των Βενετών, και αφου αναδιοργανωσε τον στρατο του, κατάφερε νά τους νικησει τελικα τόσο στήν θάλασσα (στήν ναυμαχία τής Κέρκυρας) οσο και στήν ξηρά.

Η πρωτη Σταυροφορια

1. Το 1095, στο Κλερμόν, ο Παπας Ουρβανός κηρυξε την πρωτη σταυροφορια, που σκοπο της ειχε την ανακαταληψη των Αγιων Τοπων.

2. Οι σταυροφορικοι στρατοι πέρασαν μέσα απο τις βυζαντινες επαρχίες των βαλκανιων και εφτασαν στην Κωνστ/πολη. Εκει οι αρχηγοι τους υποσχεθηκαν στον Αλεξιο να τον βοηθήσουν να ανακαταλαβει τα εδαφη της Μ Ασιας που ειχαν κατακτησει οι Σελτζουκοι, θα του παρεδιδαν τηα Αντιοχεια, και σε ανταλλαγμα ο Αλεξιος θα τους περνούσε με τον στολο του απο τον Ελλησποντο και θα τους βοηθουσε στρατιωτικα.

3. Ετσι και εγινε. Οι σταυροφοροι κατελαβαν την Αντιόχεια αλλα δεν την παρέδωσαν στον Αυτοκρατορα. Μετα απο συνεχεις μαχες εφτασαν μπροστα στην Ιερουσαλημ, την οποια πολιορκησαν και κατελαβαν (1099 μΧ).

4. Στην Ιερουσαλημ ιδρυθηκε το «κρατος του παναγίου ταφου» με τον Godefrois de Bouillon σαν «προστατη του παναγιου ταφου» (βασιλια του). Αλλα σταυροφορικα κρατη ησαν εκεινο της ΄Εδεσσας, της Αντιόχειας κλπ.

5. Ετσι το Βυζαντιο ειχε πλεον στα νοτιοανατολικα του συνορα οχι μονο σελτζουκικα (σουλτανάτο τού Χαλεπιού ή τής Δαμασκού) αλλα και χριστιανικα σταυροφορικα κρατη.

6. Τελος, ο Αλέξιος αισθανθηκε αρκετα ισχυρος γιά νά συγκρουσθει μέ τους Σελτζούκους, τους οποιους νίκησε στήν μάχη του Ακροϊνού (1117 μΧ).

Οι διαδοχοι του Αλέξιου

1. Τον Αλεξιο Κομνηνο διαδεχτηκαν δυο ακομη ικανοι αυτοκρατορες, ο γιος του Ιωαννης Κομνηνος (1118-1143 μΧ, που ονομαζοταν απο τον λαο «Καλογιαννης») και ο εγγονος του Μανουήλ Κομνηνος (1143-1180 μΧ). Οι βυζαντινοι αυτοι αυτοκρατορες φροντισαν μονον τον στρατό τους, πεζικό και ιππικο, ενω η ναυτική δύναμη πέρασε στα χέρια των Βενετών, που δημιούργησαν τον μεγάλυτερο εμπορικο και πολεμικο στολο της περιοχης.

2. Και τουτο γιατι οι αυτοκρατορες, προκειμενου να εξασφαλίσουν τήν συμμαχία τους, τους προσφεραν «εμπορικα προνόμια», οπως πχ τό δικαιωμα να αγοραζουν και να πωλούν στήν Κωνσταντινούπολη ή καί σέ αλλα μερη του Βυζαντιου χωρις να πληρωνουν φορους, ή το δικαιωμα νά μήν τους δικαζουν τά Βυζαντινα δικαστηρια αλλα ο βενετός «Βαϊλος» (προξενος), η τέλος το δικαιωμα να εχουν την δικη τους περιοχη (συνοικία) στήν Κωνστ/πολη.

3. Το ιδιο συνεβη αργοτερα και με τους Γενοβέζους.

4. Μ΄αυτην ομως την πολιτικη, το Βυζάντιο απο τήν μία έχανε τεραστια εισοδηματα και απο την αλλη εξαρτιόταν άμεσα απο τήν βοηθεια που θά του προσέφερε (ή δέν θά του προσεφερε) ο βενετικος ή ο γενοβέζικος στολος.

5. Οι Κομνηνοι αυτοκρατορες ειχαν πολλες στρατιωτικες επιτυχιες εναντιον των Νορμανδων (κεντρικη Ελλαδα και νοτια Ελλαδα, 1147-1149 μΧ), τών Ούγγρων (1152-1154 μΧ) και των Σελτζούκων, αλλα τελικα ο Μανουηλ νικήθηκε, τό 1176 μΧ, απο τις σελτζουκικές δυνάμεις στήν μάχη του Μυριοκεφάλου, χανοντας οριστικά ολοκληρη σχεδον την ηπειρωτικη (δηλαδη την μή-παράλια) Μικρα Ασία.

Η δευτερη και η τρίτη σταυροφορια

1. Το Βυζάντιο ακολουθησε εναντι τών κρατών της Ευρώπης οπως και των σταυροφορικων κρατων μια «προσεχτηκα φιλικη» πολιτικη, βοηθόντας τα στούς πολεμους τους εναντίον των σελτζούκων Τουρκων και των αλλων μουσουλμανικων κρατων της Εγγυς Ανατολης.

2. Αντίθετα ο Πάπας συνέχιζε τις προσπάθειες του για ένωση των δύο εκκλησιων [ της ανατολικης/ορθοδοξης/Κωνσταντινουπολη απο τήν μία και της δυτικης/καθολικης/Ρωμη απο την αλλη ] υπο την εξουσια του.

3. Και οσο το Βυζάντιο δεν συμφωνούσε τοσο ο Πάπας παρακινούσε τά καθολικα κράτη της Ευρωπης (κυρίως τό Νορμανδικό κράτος των Δύο Σικελιων) και της Εγγυς Ανατολης εναντίον του Βυζαντίου.

4. Το 1147 μΧ οργανωνεται απο τόν Κονράδο τον ΙΙΙ, βασιλεα της Αγιας Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας του Γερμανικου Εθνους και τον Λουδοβίκο τόν VII της Γαλλίας, η δευτερη στραυροφορια, που το μονο που κατάφερε ήταν να επανακτήσει απο τους μωαμεθανούς την Ασκαλών.

5. Οταν ο σουλτανος της Αιγύπτου και της Συρίας Σαλαδίν (ήταν Κούρδος) κατέλαβε τήν Ιερουσαλήμ (1187 μΧ) οργανώθηκε στήν Ευρώπη, το 1189 μΧ, η τρίτη σταυροφορια.

6. Ο βασιλεας της Αγιας Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας του Γερμανικου Εθνους Μπαρμπαρόσας εκστράτευσε απο ξηράς, πέρασε απο τα βυζαντινα εδάφη, συνετριψε τους μουσουλμάνους στήν μαχη του Ικονίου, στήν Μ Ασία, αλλα πνιγηκε και ο στρατος του επέστρεψε στην Γερμανία.

7. Ο βασιλέας της Αγγλίας Ριχάρδος ο Λεοντοκαρδος και της Γαλλίας Φιλιππος Αυγουστος εφτασαν στούς Αγίους Τόπους δια θαλάσσης.

8. Ο Ριχάρδος μάλιστα σταμάτησε στήν Κυπρο, την οποια κατάκτησε απο τους Βυζαντινους και μετα πούλησε στήν οικογένεια των Λουζινιάν, που απο τοτε εγιναν βασιλιάδες της Κυπρου.

9. Οι σταυροφοροι νίκησαν τους στρατούς τού Σαλαδιν, ανακατέλαβαν τήν Άκρα αλλα δέν μπορεσαν να ανακαταλάβουν την Ιερουσαλήμ. Ο Ριχάρδος και ο Φίλιππος διαφωνησαν και ετσι ο γαλλος βασιλέας έφυγε. Ο Ριχάρδος συνεχισε να πολεμά, αλλα τελικα το μονο που κατάφερε ήταν νά υπογράψει με τόν Σαλαδίν μιά συμφωνία, μέ τήν οποια οι χριστιανοί προσκυνητές θα μπορούσαν νά προσκηνήσουν στήν Ιερουσαλήμ.

Η τέταρτη σταυροφορια

1. Το 1204 μΧ εγινε η τέταρτη σταυροφορια που, αντί νά κατευθυνθεί στούς Αγιους Τόπους, και μετά απο παράκληση του εξόριστου βυζαντινου αυτοκράτορα Ισαακ Αγγελου γιά βοήθεια προκειμενου να ξαναπάρει τον θρονο του, κατευθύνθηκε στήν Κωνσταντινούπολη.

2. Οταν ομως ο Ισαακ δεν μπορεσε να εξοφλησει τους σταυροφόρους και τους Βενετούς, αυτοι επιτέθηκαν και κατέλαβαν τήν Κωνσταντινουπολη, την οποια λεηλάτουσαν για τρεις ημέρες. Ολοι οι θησαυροι της και τά καλλιτεχνήματα της φορτωθηκαν στα βενετικα καράβια. Ηταν μιά μεγάλη, μια φοβερη καταστροφη.

3. Ετσι ιδρυθηκε η Λατινικη Αυτοκρατορια της Κωνσταντινουπολης.

4. Στον θρόνο της καθησαν, απο το 1204 μεχρι το 1261, λατινοι (Καθολικοι) αυτοκρατορες μέ πρωτο τόν Βαλδουϊνο. Εγκαταστάθηκε απο τόν Πάπα λατίνος (Καθολικος) Επισκοπος στην Κωνστ/πολη. Ολο το εμποριο περασε στα χέρια των Βενετών.

5. Οι βυζαντινοι πρίγκηπες που εκδιωχθηκαν απο τήν Κωνστ/πολη δημιουργησαν τα δικα τους «κρατη». Το κρατος της Τραπεζούντας στήν βορεια Μ Ασια, τό κράτος της Νίκαιας στήν κεντρικη/δυτικη Μ Ασια και το κρατος της Ηπειρου στην Ήπειρο. Τα κρατη αυτα πολεμουσαν τους λατινους αυτοκρατορες της Κωνστ/πολης.

Οι Παλαιολόγοι Αυτοκρατορες (1261μΧ-1453μΧ)

1. Το 1261 μΧ ο αυτοκρατορας της Νίκαιας Μιχαήλ VIII ο Παλαιολόγος ανακατέλαβε τήν Κωνσταντινούπολη και έδιωξε τους λατίνους αυτοκρατορες, οχι ομως τους βενετους και τους γενοβεζους εμπορους, γιατι τους ειχε αναγκη. Μ΄αυτον ξεκινάει η τελευταία βυζαντινη δυναστεια των Παλαιολογων.

2. Την εποχη αυτή τό Βυζάντιο ειναι πολυ αδυνατο. Εκτός απο τα αλλα βυζαντινα και λατινικά κράτη της Ελλαδας, κυριος εχθρος τού Βυζαντίου ειναι οι Οθωμανοι Τουρκοι. Οι Παλαιολογοι, για να αντιμετωπισουν τους εχθρους τους

· απο την μια προσπαθουν να δυναμωσουν το κρατος τους, και αρχικα το καταφερνουν, ανακτωντας ορισμενα εδαφη της παλιας Βυζαντινης αυτοκρατοριας (το Δεσποτατο της Ηπειρου, την Πελόποννησο, την Θεσσαλονικη κλπ),

· και απο την αλλη ζητούν τήν βοήθεια του Παπα και των Ευρωπαϊκων δυναμεων (Ουγγαρία, Βενετία, Γαλλία, Γενοβα κλπ) στους συνεχεις πολεμους τους εναντιον των Οθωμανων Τουρκων.

3. Αλλα οι ευρωπαϊκες αυτες δυνάμεις δεν μπορουν νά προσφέρουν σημαντικη βοήθεια γιατί πολεμουν μεταξύ τους και ετσι το Βυζάντιο μενει αβοήθητο στις συνεχείς επιθέσεις των Οθωμανων Τουρκων.

4. Το 1402 οι οθωμανικές δυνάμεις εχουν πια περάσει στήν Ευρωπη, πρωτευουσα τού κράτους τους ειναι η Αδριανούπολη (Edirne), ενω απο το βυζαντινο κρατος δεν εχει απομεινει παρα μόνο η Κωνσταντινουπολη, την οποια οι Οθωμανοι, υπο τον ικανο σουλτανο τους Βαγιαζήτ τόν Κεραυνο (γιλδιρίμ) ειναι ετοιμοι να καταλαβουν.

5. Ακριβως τοτε –ισως και μετα απο προσκληση των βυζαντινων αυτοκρατορων- ο μογγολος στρατηλατης Ταμερλάνος, ανησυχοντας για την αυξανομενη δυναμη του οθωμανικου κρατους, επετέθει εναντιον του οθωμανικου κρατους απο τα ανατολικα.

6. Η μεγάλη συγκρουση (800.000 μογγολοι εναντίον 500.000 οθωμανων) εγινε, το 1402, στήν πεδιαδα της Άγκυρας, οπου ο οθωμανικος στρατος συνετριβει και ο Βαγιαζήτ πιαστηκε αιχμαλωτος. Μετα την νικη του αυτη ο Ταμερλάνος υποχωρησε στην Ασια και ετσι το οθωμανικο κρατος ξαναρχισε να αναπτυσσεται.

7. Παντως, η καταστροφη αυτη των οθωμανών εδωσε στό βυζάνιο πενήντα ακομη χρονια ζωης, μεχρι την 29η Μαϊου του 1453, οταν η Κωνσταντινούπολη, την οποια υπερασπιζόταν ο τελευταιος βυζαντινος αυτοκρατορας, ο Κωνσταντινος Παλαιολογος, κυριευθηκε και λεηλατηθηκε απο τις δυναμεις του οθωμανου σουλτανου Μωάμεθ ΙΙ του πορθητη.

8. Ο αυτοκρατορας πέθανε πολεμοντας, και η Κωνσταντινουπολη εγινε η καινουργια πρωτευουσα της οθωμανικης αυτοκρατοριας.

Η Ευρωπη πριν την καταληψη της Κωνστ/πολης

1. Κατα τον 4ο μΧ αιωνα βαρβαρα γερμανικα φυλλα, οι Γοτθοι, καταστρεφουν την Δυτικη Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια και επεκτεινονται σε ολοκληρη την Ευρωπη, εκτος απο το Βυζαντιο.

2. Ο Παπας παρεμεινε στην Ρωμη σαν θρησκευτικος αλλα και πολιτικος αρχηγος. Καταφερε να προσηλυτισει στον Χριστιανισμο τους βαρβαρους αυτους Γερμανους, που οσοι κατέλαβαν την κεντρικη Ευρωπη και την Ιταλια ονομαστηκαν Οστρογοτθοι ενω οσοι κατελαβαν την Δυτικη Ευρωπη ονομαστηκαν Βησιγοτθοι (εφτασαν να καταλαβουν την Ισπανια και την βοριο-δυτικη Αφρικη, απο οπου τους εδιωξαν, αργοτερα, οι Αραβες).

3. Το 800 μΧ ο Καρλομαγνος, αρχηγος των γερμανων Φραγκων, στεφτηκε απο τον Παπα, στην Ρωμη, Αυτοκρατορας της Αγιας Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας του Γερμανικου Εθνους. Ο Αυτοκρατορας του Βυζαντιου δεχτηκε την στεψη αυτη. Πρωτευουσα του Καρλομάγνου ήταν το Αάχεν (γαλλικα Αιξ λα Σαπελ, λατινικα Ακιϊσγρανον) και περιλαβαινε ολη σχεδον την κεντρικη Ευρωπη. Ο Καρλομαγνος προσηλυτισε (μετατρεψε βιαια σε Χριστιανους – «Χριστιανισμος ή θανατος») ολοκληρη την (τωρινη) κεντρικη Γερμανια, που κατοικιοταν από ειδωλολατρες Σαξωνες. Επίσης εκστρατευσε εναντιον των Αραβων της Ισπανιας, αλλα αποκρουστηκε (Romain de Rolland, Orlando Furioso).

4. Την εποχη αυτή (μεσαιωνας –middle ages) κανενας στην κεντρικη Ευρωπη δεν ηξερε να γραφει και να διαβαζει. Ολοι ήσαν αναλφαβητοι και μονον στα μοναστηρια και στα παλατια γνωριζαν γραφη και αναγνωση. Τα βιβλια ήσαν χειρογραφα, και αντιγραφα τους γινοντουσαν κυριως στα μοναστηρια.

5. Μετα τον Καρλομαγνο επικρατει στην Ευρωπη ο Φεουδαρχισμος. Οι εργαζομενοι είναι οργανωμενοι σε «συντεχνιες» (guilds, των ξυλουργων, των σιδηρουργων, των οικοδομων, των ναυπηγων κλπ), οπου η γνωσεις (τα μυστικα) του επαγγελματος (εφ’ οσον δεν υπηρχαν βιβλια και κανενας δεν ηξερε να διαβαζει) περνουσαν από πατερα σε γιο.

6. Οι αρχαιο-ελληνικες γνωσεις (επιστημη, φιλοσοφια, τεχνες) περασαν στην Ευρωπη διαμεσου των Αραβων της Ισπανιας και της Σικελιας, που και αυτοι ειχαν κληρονομησει τα αρχαιο-ελληνικα συγγραμματα (πχ από την Αντιοχεια, την Αλεξανδρεια κλπ). Τα συγγραμματα αυτά, μεταφρασμενα από τα Ελληνικα στα Συριακκά ή στα Κοπτικά, περασαν στα Αραβικα και από αυτά στα Λατινικα (Αβικέννας – Ibn Sinna- ή Αβερρόης –Ibn Rusd-).

7. Στο μεταξυ αρχιζουν οι Νορμανδικες επιδρομες, και οι Νορμανδοι καταφερνουν να δημιουργησουν

§ στην σημερινη δυτικη Γαλλια, το ισχυροτατο και αριστα οργανωμενο, στρατιωτικα και πολιτικα, «Δουκατο της Νορμανδιας» ενω

§ στην νοτια Ιταλια και στην Σικελία τό «Βασιλειο των Δυο Σικελιων» με πρωτευουσα το Πελέρμο.

8. Στα 1066 μΧ ο Δουκας της Νορμανδιας, Γουλιελμος ο Κατακτητης, νικαει στην μαχη του Χάστιγκς το Αγγλο βασιλεα, καταλαμβανει ολοκληρη την Αγγλια και γινεται βασιλιας τοσο της Αγγλιας οσο και της μισης (δυτικης) Γαλλιας.

9. Στα 1215 ο απογονος του Γουλιέλμου και βασιλεας της Αγγλίας Ιωάννης ο Ακτήμων (αδελφός του Ριχάρδου του Λεοντοκαρδου πού ειχε, στο μεταξυ, πεθάνει) παραχώρησε στους ευγενεις την Magna Carta Libertarum, που προβλεπε ότι κανενας υπήκοος του βασιλέα δεν μπορει να τιμωρηθει χωρις αποφαση Δικαστηριου.

10. Σιγα-σιγα ο φεουδαρχισμος αρχιζει να δινει την θεση του στα εθνικα κρατη που ειχαν αρχηγο τους τον βασιλεα. Αυτο που ενωνε το βασιλεα με τους υπηκοους του δεν ήταν τοσο ο φεουδαρχικος ορκος πιστεως, οσο η κοινη γλωσα, η κοινη θρησκεια, και η συνειδηση οτι ανηκαν σε ενα εθνος (πχ Γαλλοι, Αγγλοι, Βουργουνδοι, κλπ). Επισης ξεκιναει η ανα-καταληψη (reconquista) της Ισπανιας απο τους Χριστιανους, διαδικασια που ολοκληρωθηκε το 1395.

III. MΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤ/ΠΟΛΗΣ

Η Οθωμανικη αυτοκρατορια

1. Η Οθωμανικη αυτοκρατορια, που απλωνόταν στήν Ασία, την Ευρώπη και τήν Αφρική, και που στην μεγαλυτερη ακμη της περιλάβαινε ολοκληρη την βορεια Αφρικη, την Αιγυπτο, τα παραλια της σημερινης Σαουδαραβιας, την Μεσοποταμια, την Συρια-Παλαιστινη, την Μικρα Ασια και ολα τα Βαλκανια, ειχε πρωτευουσα την Κωνσταντινουπολη (Istambul, παραφθορά της φρασης «εις την πολη»).

2. Ηταν κρατος στρατιωτικο, οργανωμενο για πολεμο και κατακτησεις. Ο Σουλεϊμαν ο Μεγαλοπρεπής ( γνωστος στους Τουρκους σαν Σουλεϊμάν ο Νομοθέτης, 1494-1566 μΧ, σουλτάνος απο το 1521-1566 μΧ) κατέκτησε τήν Ροδο, το Βελιγράδι, τήν Ουγγαρία και επιτέθηκε εναντίον της Βιέννης, την οποια δεν μπορεσε νά καταλάβει. Ειχε, για την εποχή του, πολυ καλα οργανωμενο πεζικο, ιππικο, πυροβολικο και ναυτικο.

3. Οταν ομως οι πολεμοι σταματησαν, η αυτοκρατορια αρχισε να παρακμαζει. Και τουτο γιατι δεν φροντισε να αναπτυξει δικη της παραγωγη και τεχνολογια, αλλα αφινε τους υποδουλους λαους της (Ελληνες, Σλαβους, Ρουμανους, Εβραιους, Αρμενιους κλπ) να μορφωνονται ή αγοραζε τεχνολογια απο την Ευρωπη.

4. Ακομη και στην διοικηση του κρατους δεν υπηρχαν τοσο Τουρκοι οσο μαλλον χριστιανοι σκλαβοι, που τους ειχαν μαζεψει βιαια απο τις οικογενειες τους σε παιδικη ηλικια (παιδομαζωμα) και τους ειχαν ειδικα εκπαιδευσει στο παλατι (Σαράϊ). Ετσι ήταν απολυτα αφοσιωμενοι στον Σουλτανο.

5. Αρχηγος του κρατους, θρησκευτικος, πολιτικος και στρατιωτικος, με απεριοριστη εξουσια ζωης και θανατου επι των υπηκοων του, ηταν ο σουλτανος. Στα πολιτικα του καθηκοντα τον βοηθουσε ο Βεζιρης του και στα θρησκευτικα ο Αρχι-Μουφτης (Σεϊχ ουλ Ισλαμ).

6. Οι μεγαλυτεροι εχθροι της Οθωμανικης αυτοκρατοριας ηταν στα ανατολικα οι Σαφαβιδες Περσες και στα δυτικα πρωτα η Βενετια, και υστερα η Αγια Ρωμαϊκη Αυτοκρατορια του Καρολου του 5ου, το Παπικο κρατος, και αργοτερα η Γαλλια, η Ρωσσια και η Αυστρο-Ουγγαρια.

7. Οσο η Ευρωπη ηταν διαιρεμενη, και κυριως οσο η Γαλλια του Φραγκισκου του 1ου πολεμουσε εναντιον της Αγιας Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας του Καρολου του 5ου, η Οθωμανικη Αυτοκρατορια επεκτεινοταν, φτανοντας μεχρι και την Βιεννη (την οποια πολιορκησε δυο φορες, χωρις επιτυχια).

8. Περι τα 1700 μΧ αρχιζει η παρακμη της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας, που παύει να αποτελεί κίνδυνο για τήν Ευρώπη. Θεωρειται απο την ευρωπαϊκη διπλωματία ο «μεγάλος ασθενής», που διατηρειται στήν ζωή μόνον εξαιτιας της ασυμφωνίας των μεγάλων δυναμεων της εποχής (Ρωσσία, Αυστρία, Γαλλία, Αγγλία) για τό πώς θα μοιράζονταν τα εδαφη της.

9. Οι περιφερειακοί διοικητες της (πασάδες), καταλαβαίνοντας την αδυναμία της κεντρικης εξουσίας (Υψηλής Πύλης) αποκτουν μεγαλη δυναμη (Αλή Πασάς στήν Ηπειρο, Μωχάμετ Αλη στήν Αίγυπτο κλπ) και γίνονται σχεδον ανεξάρτητοι.

Η Ελλαδα κατα την τουρκοκρατία (1453μΧ-1821μΧ)

1. Μετα την πτωση της Κωνσταντινουπολης (1453) και μεχρι την Ελληνικη επανασταση (1821) η Ελλαδα αποτελεσε τμημα της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας. Οι Ελληνες προσπαθησαν πολλες φορες να αποτιναξουν τον τουρκικο ζυγο, επαναστατωντας εναντιον των Οθωμανων ειτε μονοι τους ειτε με την βοηθεια ευρωπαϊκων δυναμεων, αλλα οι επαναστασεις αυτες δεν ειχαν επιτυχια. Οι σημαντικοτερες επαναστατικες προσπάθειες ησαν

· Το 1481 τό κίνημα του Κροκόδειλου Κλαδά στήν Μάνη και μετά στήν Ήπειρο, που καταπνιγηκε

· Το 1611 τό κίνημα του επίσκοπου Διονύσιου του Φιλόσοφου (Σκυλόσοφου) στήν Θεσσαλια που καταπνίγηκε, ενω ο ιδιος υπέστη μαρτυρικο θάνατο

· Το 1769 το κίνημα που υποκινήθηκε από τόν ρωσσο αξιωματικο Ορλωφ που, καθως ειχε ξεσπάσει ο Ρωσσο-Τουρκικος πόλεμος, ηρθε στην Πελοπόννησο και ξεσηκωσε τους Ελληνες σέ επανάσταση, πού ομως καταπνιγηκε σκληροτατα απο τούς Τουρκους και

· Το 1788 Το κίνημα τού Λάμπρου Κατσώνη που κατάφερε μέ τόν μικρό του στόλο νά κυριαρχίσει στό Αιγαίο, μεχρι τό κίνημα του να καταπνιγεί.

2. Στην αρχη τα παράλια και τα νησια αποτελουσαν τμημα της Δημοκρατιας της Βενετιας, αλλα σιγα-σιγα, με διαρκεις συγκρουσεις στην ξηρα και στην θαλασσα που κρατησαν σχεδον δυο αιωνες, οι Οθωμανοι καταφεραν να εκδιωξουν τους Βενετους απο τα ελληνικα νησια και παράλια.

3. Το 1571, και παρά την ναυτικη ήττα τους στην ναυμαχια της Ναυπάκτου (Lepanto) απο τους ενωμενους στολους τηε Αυτοκρατοριας, της Βενετιας και του Παπα υπο τον Δον Ιωαννη τον Αυστριακο (Don Jouan d’ Austria, αδελφο του αυτοκρατορα Καρόλου του 5ου – Carolus Quintus) οι Οθωμανοι καταφεραν να καταλαβουν απο τους Βενετους την Αμμοχωστο (Famagusta) και ολοκληρη την Κυπρο, ενω ενα αιωνα μετα κατελαβαν τήν Κρητη (1669), παρα την λυσσωδη αντισταση των Βενετών.

4. Για μια μικρη περίοδο (1684-1718 μΧ) η Βενετια ( βενετο-τουρκικος πόλεμος, τυχαια καταστροφη του Παρθενώνα το 1687 απο βενετική βόμβα κατα την πολιορκία της Ακρόπολης ) ανακατέλαβε την Πελοποννησο, αλλα απο τοτε και μετα η Ελλαδα αποτελεσε τμημα της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας [ εκτος απο τα επτάνησα, δηλαδη τα νησια του Ιονιου Πελάγους ] μεχρι την επανασταση του 1821.

5. Πολιτικος και θρησκευτικος αρχηγος των υποδουλων Ελληνων, μετα απο το σουλτανικό φιρμάνι (διάταγμα) του Μωάμεθ τού Πορθητή, ηταν ο Πατριαρχης της Κωνσταντινουπολεως, που ασκουσε την εξουσια του διαμεσου των Επισκοπων του και των υπόλοιπων ιερεων. Κατα την περιοδο αυτη (1453-1821) η Εκκλησια βοηθησε ωστε οι Ελληνες να καταφερουν να διατηρησουν την γλωσσα τους, τα ήθη και έθιμα τους. Οι θρυλοι και οι παραδόσεις των υπόδουλων Ελληνων συντηρούσαν τήν ελπίδα της απελευθέρωσης απο τόν οθωμανικό ζυγό.

6. Αργοτερα ιδρυθηκαν και σχολεια σε διαφορα μερη της Ελλαδας. Μεγαλοι «Δασκαλοι του Γενους» ησαν

· Ο Κοσμας ο Αιτωλός (που ο λαος τον λάτρευε σαν άγιο και που μαρτύρησε το 1779) ταξίδευε σε ολοκληρη τήν σκλαβωμένη Ελλαδα, δίδασκε και ιδρυσε σχεδον διακόσια κοινα σχολεία (δημοτικα) και δέκα ελληνικά σχολεία (γυμνάσια).

· Ο Αδαμάντιος Κοραής, ο μεγαλύτερος «δασκαλος του γένους» πίστευε οτι μέ τήν μορφωση θα απελευθερωνόταν τό έθνος. Μέ επιστολές καί φυλλάδια προσπαθούσε να κρατήσει ζωντανή τήν ελληνική συνείδηση των υπόδουλων Ελλήνων. Πέθανε λίγο μετα το τέλος της επανάστασης.

7. Οι Τουρκοι αναγνώριζαν, επίσης, καποια αυτοδιοίκηση στις ελληνικές κοινοτητες. Οι αρχηγοί των υπόδουλων ελληνικων κοινοτητων, οι δημογέροντες ή πρόκριτοι ή προεστοί (που ησαν οι πλούσιες και δυνατες οικογένειες μεσα στην κοινότητα –κοτσαμπάσηδες)

· ησαν υπεύθυνοι για την τήρηση της τάξης αναμεσα στους ελληνες,

· δικαζαν διαφορές αναμεσα στους ελληνες κατοικους της κοινότητας (μέ βάση τά βυζαντινα έθιμα),

· ιδρυαν σχολεια και προσπαθούσαν να βελτιώσουν τις συνθηκες ζωης των ελλήνων της κοινότητας (νερό, δρόμοι, αλάτι, μυλόπετρες κλπ), και τελος

· εξασφάλιζαν την πληρωμη των φόρων των κατοικων της κοινοτητας πρός τόν πασά της περιοχής.

8. Μερικές κοινοτητες, εξαιτίας της παραγωγής τους ή τής θέσης τους, καταφερναν νά πετύχουν «κοινοτικό προνόμιο», πληρωναν δηλαδή στόν Σουλτάνο πολύ λίγο φορο και γλύτωναν καί άλλες καταπιέσεις –οπως το παιδομάζωμα. Το κοινοτικο αυτό προνόμιο βοήθησε ορισμένες κοινοτητες –Χίος, Μέτσοβο, Κυκλάδες, Ζαγοροχώρια- νά γνωρίσουν μεγάλη ανάπτυξη.

9. Στην Κωνσταντινουπολη, μια ιδιαιτερη κατηγορια εξαιρετικα μορφωμενων Ελληνων, οι «Φαναριώτες» κατέλαβαν υψηλότατες θέσεις στην Οθωμανικη διοικηση, σαν «ηγεμόνες» (πχ οι Σούτσοι, ηγεμονες της Μολδοβλαχίας) ή σαν «μεγάλοι δραγουμάνοι» (υπουργοι εξωτερικων, οπως οι Μαυροκορδάτοι) κλπ.

10. Ο τουρκικος ζυγος οσο περνουσε ο καιρος γινοταν πιο σκληρος και πιο διεφθαρμενος. Οι Ελληνες ησαν υποχρεωμενοι να πληρωνουν στον Σουλτάνο «κεφαλικο φορο» 10% ενω το «παιδομαζωμα» αποτελουσε πραγματικη καταρα.

11. Εκεινη την εποχη οι περισσότεροι Ελληνες ζούσαν απο τήν γεωργία και τήν κτηνοτροφία. Με τόν καιρο δημιουργήθηκαν μεγάλες αγροτικές ιδιοκτησίες, τα τσιφλίκια, πού ανήκαν κυρίως σέ Τούρκους –αλλα και σε λιγοστούς Ελληνες. Καλλιεργούσαν σιτάρι, βαμβάκι, σταφίδα, καπνό κλπ. Τα προϊόντα πουλιόντουσαν στο «παζάρι» που γινόταν μιά φορα την εβδομάδα στό μεγαλύτερο χωριο (κεφαλοχώρι) τής περιοχής.

12. Στο εσωτερικο της οθωμανικης αυτοκρατοριας οι έμποροι (πραματευτές, γυρολόγοι) εφερναν στις διαφορες περιοχες τα αγαθά που έλειπαν (εργαλεία, υφασματα, μπαχαρικά, σκοινι, χρωματα κλπ). Πολλες φορές ταξίδευαν πολλοι μαζί, σε καραβάνια με μουλάρια και καμήλες, για να έχουν περισσοτερη ασφάλεια, και διανυκτέρευαν στά χάνια. Εμποριο γινόταν καί μέ τήν Ευρώπη. Απο τήν Ελλαδα εξάγονταν κυρίως γεωργικα προϊοντα και εισαγονταν βιομηχανικα προϊοντα και υφάσματα.

13. Οσοι δεν αντεχαν τον τουρκικο ζυγο καταφευγαν στα βουνα και γινοντουσαν «κλέφτες», δηλαδη ένοπλοι που ζούσαν ληστεύοντας τους πλουσιους Τούρκους που ειχαν τα χωραφια και τα κοπάδια τους στις πεδιαδες. Οι «κλεφτες» αυτοι αποτέλεσαν και τον πρωτο ελληνικο στρατο κατα την επανασταση του 1821.

14. Στην θαλασσα οι υποδουλοι Ελληνες καταφεραν να δημιουργησουν μεγαλο εμπορικο στολο που ταξιδευε σε ολοκληρη την Μεσογειο. Σ΄αυτο βοήθησε η Ρωσσο-Τουρκική συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, τό 1774, πού επέτρεπε στα ελληνικά καράβια νά φέρνουν ρώσσικη σημαια και να ταξιδεύουν ανενόχλητα σε ολες τις θάλασσες της οθωμανικης αυτοκρατοριας.

15. Στις ναυτικες επιχειρησεις οι καραβοκύρηδες έβαζαν τά κεφάλαια, οι τεχνίτες και οι ναυτες τήν δουλειά τους και ολοι ειχαν μερίδιο στην ιδιοκτησια και στα κέρδη (συνεταιρισμός). Κατι τέτοιο εγινε και σε ορισμένες ελληνικες βιοτεχνίες της εποχης της τουρκοκρατίας, οπως στην Καστοριά (συνεταιρισμός παραγωγης γουναρικών), στα Αμπελάκια (συνεταιριστική βαφη κόκκινων μαλλιών), στα 24 χωριά του Πυλίου (συνεταιριστική παραγωγή μεταξωτών και μάλλινων σκεπασμάτων) κλπ.

16. Οι εμπορικοι στολοι ορισμενων νησιων –Υδρα, Σπέτσες, Ψαρα, Χιος κλπ- δεν χρειαστηκε παρα να εξοπλισθουν για να πολεμησουν εναντιον του τουρκικου στολου κατα την επανασταση του 1821.

17. Λιγο πριν την επανασταση η Οθωμανικη αυτοκρατορια ειχε αδυνατισει, οχι μονον εξαιτιας των πολεμων της με την Ρωσσια, αλλα και εξαιτιας των αποσχιστηκων τάσεων ορισμένων ισχυρων περιφερειακων διοικητων (πασάδων, οπως ο Μωχάμετ Αλη Πασάς της Αιγύπτου ή ο Αλή Πασάς ο Τεπελενής τής Ηπείρου).

Η Ευρωπη

Περιγραμμα

1. Οσο η Ελλαδα ηταν υποδουλη στην Οθωμανικη αυτοκρατορια (1453-1821), η Ευρωπη περνουσε απο το Φεουδαρχικο συστημα στην δημιουργια ανεξαρτητων κρατων-βασιλειων, που αλλοτε συμμαχουσαν μεταξυ τους και αλλοτε πολεμουσαν το ενα το αλλο. Η χρήση της μπαρούτης ειχε γενικευτει και κατασκευαστηκαν πυροβολα οπλα.

2. Την εποχη αυτη, και με την βοηθεια των πυροβόλων οπλων (στα οποια δεν μπορουσαν να αντισταθουν τά τειχη των κάστρων των ευγενών) οι βασιλιαδες δημιουργησαν τα κρατη τους και συγκεντρωσαν στα χέρια τους ολες τις εξουσιες (απόλυτες μοναρχίες). Τα κυριωτερα βασίλεια εκεινης της εποχης ησαν η Ισπανια, η Γαλλια, η Αγγλια, η Αυστρια, η Πολωνια, η Σουηδια, και αργοτερα η Ρωσσια και η Πορτογαλια.

3. Η Ευρωπη αναπτυχθηκε γρηγορα τοσο χαρις στην Αναγεννηση ( δηλαδη αναγεννηση των επιστημων, των γραμματων και των τεχνων, που ξεκινησε απο τα ιταλικα κρατη-πολεις και διαδοθηκε, διαμεσου των πανεπιστημιων, σε ολοκληρη την Ευρωπη) οσο και στην εφευρεση της τυπογραφιας απο τον Ιωαννη Γουτεμβεργιο (Πρωτη εκτυπωση 1456 η Αγια Γραφή).

4. Εκεινη την εποχη υπηρχε στην Ευρωπη εντονη θρησκευτικη διαμαχη, πραγματικοι θρησκευτικοι πολεμοι και σφαγες, ιδιαιτερα αφ΄οτου ο Μαρτινος Λουθηρος κηρυξε τον προτεσταντισμο, στον οποιο προσεχωρησε ολοκληρη σχεδον η βορεια Ευρωπη, η οποια τελικα διαιρεθηκε σε καθολικους (κυριως νοτια Ευρωπη), προτεσταντες (διαμαρτυρομενους, κυριως βορεια Ευρωπη), Αγγλικανους (Αγγλια) και Ορθοδοξους (Ανατολικη Ευρωπη, κυριως Ρωσσια και χριστιανοι της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας).

5. Στην Ευρωπη τα επαγγελματα εξακολουθουσαν να ειναι οργανωμενα σε κλειστες «συντεχνιες» (guilds), δηλαδη ενωσεις επαγγελματιων (μηχανικοι, αρχιτεκτονες, μασωνοι, σιδηρουργοι, ναυτικοι, ψωμαδες, ναυπηγοι κττ) στις οποιες μπορουσαν να μπουν μονον οι απογονοι των μελων τους. Ετσι η ειδικες γνωσεις περνουσαν απο πατερα σε γιο, μεχρι την ανακαλυψη της τυπογραφιας, που επέτρεψε την διαδοση των γνώσεων και στους εργαζόμενους.

6. Ετσι ξεκίνησε, αργότερα, στην Γαλλία κυρίως, και το κίνημα του «διαφωτισμού» που ειχε σκοπο να βοηθησει τους λαους να καταννοήσουν την ασχημη κατάσταση τους και να προσπαθήσουν νά τήν βελτιώσουν. Ο διαφωτισμος ειχε σαν αποτέλεσμα την Γαλλική Επανάσταση.

7. Στην Ιταλια, παλι, συνεχισαν να υπαρχουν τα κρατη-πολεις (Το Παπικο κρατος Ρωμης, Κρατος της Φλωρεντιας, του Μιλανου, της Γενοβας, της Πιζας, και κυριως της Βενετιας, που ειχε δημιουργησει μια πραγματικη ναυτικη αυτοκρατορια σε ολοκληρη την ανατολικη Μεσογειο -για πολυ καιρο κατειχε την Κρητη, την Κυπρο, την Ευβοια και τα Νησια του Αιγαιου και ηταν σε σχεδον συνεχη πολεμο με την Οθωμανικη Αυτοκρατορια.

8. Μετα την εκδιωξη των μωαμεθανων απο την Ισπανια (1490) μεγαλοι πορτογαλλοι και ισπανοι εξερευνητες-θαλασσοποροι (ο Χριστοφορος Κολομβος, ο Φερδινανδος Μαγγελανος, ο Βασκο Ντα Γκαμα, ο Αμερικο Βεσπουτσι, ο Βαρθολομαιος Ντιαζ και αλλοι) ψαχνοντας για μπαχαρικα, ανακαλυπτουν την καινουργια ήπειρο, την Αμερικη, και την εποικιζουν.

9. Αλλοι κανουν τον γυρο του κοσμου, αποδεικνυοντας για πρωτη φορα οτι η γη ειναι σφαιρικη.

10. Πορτογαλικοι στολοι, ψαχνοντας και αυτοι για μπαχαρικα, κανοντας τον γυρο της Αφρικης και περνωντας το ακρωτηριο της Καλης Ελπιδας, φτανουν επιτελους στους τοπους παραγωγης των μπαχαρικων, την Ινδια, την Ινδονησια, την Κεϋλανη, ακομη και την Κινα.

11. Στους ωκεανους και στο εμποριο των μπαχαρικων θαλασσοκρατουσαν πρωτα οι Πορτογαλλοι και οι Ισπανοι, αργοτερα δε οι Αγγλοι, οι Γαλλοι και οι Ολλανδοι. Με τα μεγαλα, εξοπλισμενα ιστιοφορα πλοια τους ταξιδευαν στους ωκεανους. Εκτος από το εμποριο των μπαχαρικων ασκουσαν και το δουλεμπόριο, δηλαδη επαιρναν σαν δουλους μαυρους από της Αφρικη και τους μετεφεραν στην Αμερικη για να δουλεψουν στις φυτειες.

12. Στα 1640 ξέσπασε η Αγγλική επανάσταση που ειχε σαν αποτέλεσμα δύο εμφύλιους πόλεμους, τον αποκεφαλισμό τού βασιλέα Καρόλου του 1ου, την μικρή περίοδο δημοκρατικης διακυβερνησης της χωρας απο τον Ολίβιε Κρόμβελ και τέλος την αποκατασταση της βασιλειας. Η επανασταση αυτη ειναι σημαντικη γιατι έφερε στην επιφάνεια καινουργιες πολιτικες και θρησκευτικες ιδεες και γιατι καθιερωσε την αρχη οτι η δυναμη της οποιασδηποτε κυβερνησης πρέπει να μην ειναι απόλυτη αλλα να περιωρίζεται.

Η Αμερικανικη Επανασταση (1776 μΧ)

1. Κατα τα τελη του 18ου Αιωνα στις αγγλικες αποικιες των ανατολικων ακτων της βορειας Αμερικης οι αποικοι αρχισαν να ζητουν πρωτα την ελαστικοτερη εφαρμογη των αποικιακων τους, έναντι της μητρόπολης Αγγλιας, υποχρεωσεων (διοικητικων, δασμολογικων και φορολογικων), αργοτερα την καταργηση των υποχρεωσεων αυτων και, τελος, την καταργηση του αποικιακου συστηματος, με το σκεπτικο οτι δεν ηταν δικαιο να φορολογουνται αλλα να μην αντιπροσωπευονται στην αγγλική βουλή ( No taxation without representation ).

2. Ετσι, στις 4 Ιουλίου 1776, το Συνέδριο της Φιλαδέλφειας ενέκρινε της Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας τών ΗΠΑ (Ηνωμένων Πολιτειών τής Αμερικής) απο τήν Αγγλία που διακήρυττε οτι ολοι οι ανθρωποι ειναι γεννημενοι ισοι και εχουν τα ιδια δικαιωματα και οτι οι αποικιες ειχαν το δικαιωμα να ειναι ανεξαρτητες και δεν όφειλαν καμμια υπακοη στο βρεταννικο στέμμα.

3. Η Αγγλια έστειλε στρατεύματα για να καταπνύξει την επανάσταση και ο αμερικανο-αγγλικος αυτος πόλεμος κράτησε έξη χρόνια. Στήν αρχη οι άποικοι υπέστησαν βαρειές ήττες αλλα, με το πέρασμα του χρόνου, καταφεραν να οργανωθούν στρατιωτικα ενω εξασφάλισαν καί τήν οικονομικη καί στρατιωτική βοήθεια της Γαλλίας (εθελοντες του στρατηγου Λαφαγιέτ, εκστρατευτικο σωμα 7000 γάλλων υπο τον στρατηγο Ροσαμπώ), της Ισπανίας καί τής Ολλανδίας.

4. Τον Οκτωβριο του 1781 τα αγγλικά στρατεύματα νικήθηκαν και συνθηκολόγησαν στό Γιόρκτάουν και τον Απρίλιο του 1783 η Αγγλο-Γαλλικη Συνθήκη των Βερσαλλιών επικύρωσε τήν ανεξαρτησία τών Ηνωμένων Πολιτειών [ Μαίην, Βέρμοντ, Νιού Χάμσαϊρ, Νεα Υόρκη, Μασαχουσέττη, Ρόντ Άϋλαντ, Κονέκτικατ, Πενσυλβανία, Μαίρυλαντ, Νέα Υερσέη, Ντέλαγουεαρ, Βιρτζίνια, Δυτική Βιρτζίνια, Βόρεια Καρολάϊνα, Νότια Καρολάϊνα, Τζώρτζια ] μέ πρώτους προέδρους τον Τζώρτζ Ουάσιγκτων, τόν Τζών Άνταμς και τόν Τόμας Τζέφερσον.

Η Γαλλικη Επανασταση (1789 μΧ)

1. Κατά το τελος του 18ου αιωνα στην Γαλλια η κοινωνια ήταν διαιρεμενη

  • στο παλατι και τους ευγενεις, που ασχολιοντουσαν μοναχα με την πολιτικη, τον πολεμο και τις διασκεδασεις,
  • στην εκκλησια και τον κλήρο και
  • στον λαο που ηταν φτωχος και υπέφερε, αφου μονον αυτος δουλευε, παρηγαγε και πληρωνε βαρεις φορους (εφ’ οσον οι ευγενεις και ο κληρος δεν πληρωναν φορους.

2. Ετσι, το 1789, ο γαλλικος λαος επαναστατησε εναντιον του βασιλεα Λουδοβικου του 16ου, ζητωντας ελευθερια, ισοτητα εναντι του νομου και συναδελφωση μεταξυ ολων των Γαλλων (liberte, egalite, fraternite). Η επανασταση πετυχε, ο γαλλος βασιλεας αποκεφαλιστηκε στην guillotine (γκιλοτίνα) και την κυβερνηση της Γαλλιας ανελαβε, μετα από εκλογές, το «Διευθυντήριο».

3. Τα αλλα ευρωπαϊκα κρατη (Αυστρια, Πρωσσία, Ρωσσια και Αγγλια), φοβουμενα μήπως η επανασταση επεκταθει και σε αυτά, επιτέθηκαν εναντιον της Γαλλίας. Αλλα οι Γαλλοι, δημιουργωντας για πρωτη φορα πολυάριθμο «λαϊκό στρατό», καταφεραν να νικήσουν και να αποκρουσουν τους επιτιθέμενους στρατους.

Ο Ναπολεων ο 1ος

1. Το 1803 ενας ικανοτατος γαλλος νεαρος στρατηγος από την Κορσικη, ο Ναπολεων Βοναπάρτης (1769-1821), που αποδειχτηκε στρατιωτικη μεγαλοφυϊα, εγινε πρώτα Υπάτος και μετα Αυτοκρατορας της Γαλλίας.

2. Αναδιοργανωσε την διοικηση του κρατους, εκσυγχρονισε την νομοθεσια (Ναπολεοντιος Κωδικας, Code Napoleon) και με τα στρατευματα του κατελαβε ολοκληρη την ηπειρωτικη Ευρωπη, μεχρι τα σύνορα της Ρωσσιας και της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας.

3. Εξεστρατευσε μάλιστα και στην αιγυπτο, οπου συνετριψε τον οθωμανικο στρατο στην μαχη των Πυραμίδων. Ηταν στην εκστρατεια αυτή που ο Σαμπολιόν βρήκε την «στηλη της Ροζέτης», γραμμένη σε τρεις γλωσσες, τα αρχαιο-ελληνικα, τα αρχαιο-αιγυπτιακα και τα ιερογλυφικα, και καταφερε να αποκρυπτογραφησει την αιγυπτιακη ιερογλυφικη γραφη, δημιουργοντας μια καινουργια επιστημη της ιστοριας, την «Αιγυπτολογία» (Egyptology).

4. Αλλα οσο ο Ναπολεων νικουσε στην ξηρα (Μαρέγκο, Ίενα, Άουστερλιτς κλπ), οι Αγγλοι νικουσαν στην θάλλασα, μεχρι που ο αγγλικός στόλος, υπό τον ναύαρχο Νέλσονα, καταφερε να καταστρεψει τον γαλλικο στην ναυμαχία του Τραφάλγκαρ.

5. Τελικα, ο Ναπολεων εξεστρατευσε εναντιον της Ρωσσιας και εφτασε μεχρι την Μοσχα, την οποια και κατελαβε. Αλλα δεν μπορεσε να μεινει εκει εξαιτιας τοσο των επιθεσεων του ρωσσικου στρατου οσο και του βαρύτατου χειμωνα. Κατά την υποχωρηση του διαμεσου των τεραστιων παγωμενων εκτασεων της ρωσσιας, ο γαλλικος στρατος κατεστραφει.

6. Ετσι οι ενωμενες δυναμεις των ευρωπαιων βασιλεων νικησαν τον αδυνατο πια Ναπολεοντα, πρωτα στην μάχη της Λειψίας (μετα από την οποια ο Ναπολέων εξορίστηκε στην νησο Ελβα) και, μετα την επανοδό του στην Γαλλία για δευτερη φορα, στην μάχη του Βατερλώ (μετα από την οποια εξοριστηκε από τους Αγγλους στην νήσο της Αγίας Ελλένης, οπου και πέθανε το 1821, όταν αρχιζε η ελληνικη επανασταση).

IV. NΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Ελληνικη Επανασταση (1821-1827)

1. Μετα την καταληψη της Κωνσταντινουπολης το 1453 και πριν το 1821 οι υποδουλοι Ελληνες, ειτε μονοι τους ειτε με την βοηθεια αλλων (κυριως των Βενετων και αργοτερα των Ρωσσων κλπ) εκαναν πολλες προσπαθειες για να απελευθερωθουν απο τον οθωμανικο ζυγο, αλλα ολες απετυχαν.

2. Υπήρχαν ορισμένες περιοχές της Ελλάδας, ολες ορεινές, που κατάφεραν να μείνουν αδούλωτες. Αυτές ήσαν το Σούλι (στα βουνα της Ηπείρου), η Μάνη (στα βουνά του Ταϋγετου, στην Πελοπόννησο) και τά Σφακιά (στα Λευκά Όρη της Κρήτης). Όταν αρχισε η επανάσταση, οι εμπειροπόλεμοι Μανιάτες και Σουλιώτες αποτέλεσαν την πρώτη σοβαρή στρατιωτική δύναμη του εθνους.

3. Πριν την επανασταση δημιουργηθηκε σε ολη την βαλκανικη Ευρωπη, απο τον Ρηγα Φεραιο πρωτα, τον Ξανθο, τον Σκουφα και τον Τσακαλωφ αργοτερα, ενα μεγαλο μυστικο κίνημα για την απελευθερωση της Ελλαδος, που ολοκληρωθηκε με της δημιουργια της μυστικης οργανωσης «Φιλικης Εταιρειας», που ορκιζε τους Ελληνες «Ελευθερια ή Θανατο».

4. Ορκιστηκαν, μεταξυ αλλων, ο Κολοκοτρωνης, ο Ανδρουτσος, Ο Νικηταρας, ο Αθανασιος Διακος και αλλοι οπλαρχηγοι.

5. Αρχηγος της «Φιλικης Εταιρειας» διοριστηκε ο Πριγκηπας Αλεξανδρος Υψηλαντης που ξεκινησε την επανασταση στην Μολδοβλαχια, δημιουργοντας στρατο που τον ονομασε «ο Ιερος λοχος». Ομως ο Σουλτανος εστειλε πολυ στρατο που κατανικησε τις μικρες δυναμεις του Αλεξανδρου Υψηλαντη, στην μαχη του Δραγατσανίου (Ιούνιος 1821). Οι ιερολοχιτες σκοτωθηκαν ολοι.

6. Η επανασταση αυτη της Μολδοβλαχιας δεν πηγε χαμενη, γιατι (απασχολοντας τον τουρκικο στρατο) εδωσε στους Ελληνες τον χρονο που χρειαζονταν για να οργανωσουν την δικη τους επανασταση στην νοτια Ελλαδα, υπο την καθοδηγηση του μικροτερου αδελφου του Αλεξανδρου Υψηλαντη, του Δημητριου Υψηλαντη (που τον ειχε στειλει σαν αντιπροσωπο του στην νοτια Ελλαδα).

7. Η ελληνικη επανασταση εναντιο του οθωμανικου ζυγου ξεκινησε στην Πελοποννησο την 25η Μαρτιου 1821. Πρωτα καταληφθηκαν η Καλαματα και η Σπαρτη. Μετα απο δυσκολη πολιορκια καταληφθηκε η Τριπολη, πρωτευουσα της Πελοποννησου.

8. Μετα επαναστατησε η Στερεα Ελλαδα και τα νησια.

9. Ενώ οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκων κρατών, κατω από τον συντονισμό του καγκελάριου της Αυστρίας Μέττερνιχ, ειχαν δημιουργήσει την «Ιερή Συμμαχία» (Αυστρία, Ρωσσία, Γαλλία) και στο συνέδριο της Βερόνας (1822) καταδίκασαν την ελληνική επανάσταση, οι πολίτες των χωρων αυτων εδειξαν συμπάθεια για τον αγωνα των υπόδουλων Ελληνων και βοηθούσαν με οποιο τροπο μπορούσαν. Αυτοί είναι οι «Φιλέλληνες», αρκετοι από τους οποιους ήρθαν και πολέμησαν στο πλευρό των Ελλήνων. Ο Βικτωρ Ουγκό, ο Σέλλεϋ, ο Ντελακρουά, ο Λόρδος Μπάϋρον είναι μερικοί από αυτούς. Το 1925 η Αγγλία, υπο τόν πρωθυπουργό τής Κάνιγκ άλλαξε πολιτική και αρχισε νά υποστηρίζει τήν ελληνική επανάσταση.

10. Οι Ελληνες προσπάθησαν να οργανωθούν και πολιτικά. Ετσι πραγματοποιήθηκε η πρώτη Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (Δεκέμβριος 1821) οπου ψηφίστηκε το πρωτο ελληνικό Σύνταγμα, κηρύχτηκε η ανεξαρτησία της Ελλάδας και εκλεγήκαν δύο σώματα : η Βουλή (βουλευτικό) και η Κυβέρνηση (εκτελεστικό). Αργότερα πραγματοποιήθηκε και δεύτερη Εθνοσυνέλευση (1823) στο Άστρος.

11. Παρα τις στρατιωτικες επιτυχιες τους, οι Ελληνες ησαν διαιρεμενοι (σε στρατιωτικος και πολιτικους, πρωτα, σε αγγλοφιλους, γαλλοφιλους και ρωσσοφιλους μετα) και πολεμουσαν μεταξυ τους.

12. Ετσι δεν καταφεραν να εκμεταλλευθουν τις νίκες τους και χρειαστηκε η παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων (Αγγλια, Γαλλια και Ρωσσια), που συνετριψαν τον τουρκο-αιγυπτιακο στολο στην ναυμαχια του Ναυαρινου (1827).

Οι κυριωτερες στιγμες της ελληνικης επαναστασης ησαν

Στην ξηρα :

1. Η μαχη του Βαλτετσιου και των Δολιανων (1821), στην κεντρικη Πελοποννησο, με αρχηγο τον Κολοκοτρωνη

2. Η καταληψη της Τριπολης (1821), πρωτευουσας της Πελοποννησου

3. Η μαχη της Αλαμανας (1821), στην Στερεα Ελλαδα, οπου οι Τουρκοι, υπο τον Ομέρ Βρυώνη, νικουν τους Ελληνες. Θανατος του Αθανασιου Διάκου.

4. Η μαχη της Γραβιάς (1821), στην Στερεα Ελλαδα, οπου ο Οδυσσεας Ανδρουτσος καθυστερει την προελαση των τουρκικων στρατευματων, που υπο τον Ομέρ Βρυώνη πηγαιναν προς την Πελοποννησο. Τελικά ο τουρκικός στρατός δέν πέρασε τον Ισθμό της Πελοποννήσου.

5. Η μαχη των Δερβενακίων (1822), στην Πελοποννησο, οπου ο Κολοκοτρωνης καταστρεφει την στρατια του Μαχμούτ πασά Δράμαλη.

6. Η μαχη του Πέτα (1822), στην δυτικη Στερεα Ελλαδα, οπου οι Φιλελληνες, υπο τον Μαυροκορδατο, νικιωνται απο τους Τουρκους του Χουρσίτ πασά.

7. Στο Μανιάκι της Πελοποννησου (1825) ο αιγυπτιος Ιμπραήμ πασας νικα και σκοτωνει τον Παπαφλεσα (ή Γρηγοριο τον Δικαιο), καταλαμβάνει την Τρίπολη και επιτίθεται κατά του Ναυπλίου, αλλα αποκρούεται από τον ελληνικό στρατό στους Μύλους, κοντα στο Άργος. Ο Κολοκοτρωνης, καταλαβαινοντας ότι δεν μπορει να αντισταθει στρατιωτικα στις αιγυπτιακες δυναμεις του Ιμπραημ πασα (θετού γιου του κυβερνητη της Αιγυπτου Μωχάμετ Αλη), εφαρμοζει στην Πελοποννησο την τακτικη της «καμμενης γης».

8. Η πολιορκια και η καταληψη του Μεσσολογγιου (1826, μετα ηρωϊκή έξοδο), στην δυτικη Στερεα Ελλαδα, απο τους Αιγυπτιους του Ιμπραήμ και τους Τουρκους του Κιουτάχη πασά.

9. Καταστροφη τουρκικης στρατιας στο Διστομο και κυριως στην Αραχωβα (1826), στην Στερεα Ελλαδα, απο τον Καραϊσκάκη.

10. Θανατος του Καραϊσκακη (1826) και συνακολουθη καταστροφη του ελληνικου στρατου στην μαχη του Φαληρου (από τα στρατεύματα του τουρκου στρατηγού Κουτάχη πασα).

11. Γαλλικα στρατευματα που, μαζι με ελληνικα, απελευθερωσαν την Πελοποννησο απο τα αιγυπτιακα στρατευματα και την Στερεα Ελλαδα απο τα τουρκικα στρατευματα.

12. Μαχη της Πέτρας (1829) στην Βοιωτία, με την οποια ο τακτικός ελληνικος στρατός, με αρχηγο του τον Δημήτριο Υψηλάντη, νικά τον τουρκικό στρατο και απελευθερώνει ολόκληρη την Στερεα Ελλάδα.

Στην θαλασσα :

1. Ναυμαχία της Ερεσσού (1821), στην Λέσβο, οπου οι Ελληνες ανατίναξαν ένα τουρκικό πλοίο με τα πυρπολικά τους.

2. Καταστροφη της Χίου (1822) και πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας στο λιμάνι της Χίου από τον Κανάρη τον πυρπολητη. Θάνατος του ναύαρχου Καρά Αλή και 2000 τούρκων. Υποχώρηση του τουρκικου στόλου στον Βόσπορο.

3. Αιγυπτιακός στόλος (1824) και στρατος καταλαμβάνει την Κρήτη και την Κάσο και καταπνίγουν την επανάσταση τους.

4. Οθωμανικός στόλος (1824) και στρατος καταλαμβανει και καταστρεφει τα Ψαρά.

5. Νικες του ελληνικού στόλου (1824) εναντίον του οθωμανικού γύρο από την Σαμο, που ο τουρκικός στόλος δεν καταφερε να καταλάβει.

6. Νικη του Μιαούλη (1824) εναντίον του ενωμένου τουρκο-αιγυπτιακού στόλου στην ναυμαχία του Γέροντα, οου χρησιμοποιηθηκαν ξανα πυρπολικά.

7. Ναυμαχια του Ναυαρινου (1827), δυτικη Πελοποννησος, οπου ο στολος των μεγαλων δυναμεων (Αγγλια, Γαλλία και Ρωσσια), υπο τον αγγλο ναυαρχο Κόδριγκτων, καταστρεφει ολοκληρωτικα τον Τουρκο-Αιγυπτιακο στολο μεσα στο λιμανι της Πυλου. Η καταστροφη αυτη υποχρέωσε τον Ιμπραήμ πασά νά εγκαταλείψει τήν Πελοποννησο. Η αγγλική κυβερνηση οχι μόνον δέν ευχαριστηθηκε απο την νικη αυτη του στόλου της, που τήν ονομασε «ατυχες γεγονός», αλλα μετα απο λίγο αποστράτευσε τόν Κοδριγκτώνα.

Μετα την επανασταση (1827μΧ-1884μΧ)[top]

1. Πρωτη Πρωτευουσα του νεου Ελληνικου κρατους υπηρξε το Ναυπλιο.

2. Πρωτος Κυβερνητης της Ελλαδας, μετα την επανασταση, ανακηρυχθηκε ο Ιωαννης Καποδίστριας (1828), που ηταν μεγαλος πολιτικος και πρωην υπουργος εξωτερικων της Ρωσσιας. Προσπαθησε να οργανωσει το κρατος, να φτιαξει τακτικο στρατο για να διωξει απο το ελληνικο εδαφος και τις τελευταιες τουρκικες στρατιωτικες δυναμεις, να δημιουργησει τραπεζα και να κοψει νομίσματα, να ιδρυσει δικαστηρια, εκπαιδευτηρια και νοσοκομεια, δρομους και λιμανια.. Εισηγαγε στην Ελλάδα την πατατοκαλλιέργεια και την μεταξοκαλλιέργεια.

3. Η προσπαθεια του αυτη τον εφερε σε συγκρουση με τους πρωην καπεταναιους. Δολοφονηθηκε στο Ναυπλιο, εξω απο την εκκλησια του Αγιου Σπυριδωνα, στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, απο τους Μαυρομιχαλαιους.

4. Στο μεταξυ, χαρις στις προσπαθειες του Κυβερνητη Καποδιστρια, οι μεγαλες δυναμεις (Αγγλια, Γαλλια, Ρωσσια, Αυστρια), με την συνθηκη του Λονδινου του 1830, ανακηρυξαν την Ελλαδα ανεξαρτητο κρατος, με ρυθμιση των συνόρων της στην γραμμή Αρτας-Βόλου (1831). Ορισαν οτι θα ειχε βασιλεα, και αποφασισαν οτι ο πρωτος βασιλεας της Ελλαδας θα ηταν ο πριγκηπας Όθωνας Βίτελσμπαχ απο την Βαυαρια.

5. Στην Ελλαδα εφτασε το 1833 και αποβιβαστηκε στο Ναυπλιο, που ηταν τοτε η πρωτευουσα του Ελληνικου κρατους. Επειδη ηταν ανηλικος ασκουσαν την αντιβασιλεια τρεις βαυαροι Συμβουλοι, ο Άρμανσπεργκ, ο Μάουρερ και ο Έϊδεκ.

6. Η Ελλαδα ηταν τοτε πολυ μικρη. Περιλαβαινε την Πελοποννησο, την Στερεά, την Ευβοια και τις Κυκλαδες.

7. Κατα την διαρκεια της βασιλειας του Οθωνα η πρωτευουσα του κρατους μεταφερθηκε απο το Ναυπλιο στην Αθηνα. Ο Οθωνας παντρευτηκε την πριγκηπισσα Αμαλία, αλλα δεν εκαναν παιδια. Αγαπουσε πολυ την Ελλαδα αλλα δεν ειχε καθολου πολιτικες ικανοτητες.

8. Εκεινη την εποχη οι Πρωθυπουργοι και οι Υπουργοι δεν εκλεγοντουσαν απο τον ελληνικο λαο. Τους διοριζε ο βασιλεας. Ηταν αυτος που κυβερνουσε, εχοντας σαν «συμβουλους» του τον Πρωθυπουργο και τους Υπουργους, που μπορουσε να τους διοριζει και να τους διωχνει όποτε αυτος ηθελε.

9. Ο Οθωνας και οι πρωθυπουργοι του κυβερνησαν τοσο ασχημα την χωρα που το 1861 εκδηλωθηκε επανασταση, ο Οθωνας διωχτηκε απο την Ελλαδα, και την θεση του σαν βασιλεας της Ελλαδας πηρε ο Δανος πριγκηπας Γεωργιος Γλίξμπουργκ. Η Αγγλια, σαν δωρο στον καινουργιο βασιλια, παραχωρησε στην Ελλαδα τα Επτανησα.

10. Ο Γεωργιος –αντιθετα απο τον Όθωνα- υπηρξε καλος και επιτυχημενος βασιλεας. Σαν φραση του ειχε το «Ισχυς μου η αγαπη του λαου μου».

11. Αποφασιστηκε οτι οι ελληνικες κυβερνησεις (πρωθυπουργος, υπουργοι) θα εκλεγονται απο την βουλη, την οποια θα εκλεγει ο ελληνικος λαος. Ετσι δημιουργηθηκαν στην Ελλαδα τα πρωτα πραγματικα πολιτικα κομματα (κομμα = οργανωμενη ενωση προσωπων που εχει σκοπο την κατακτηση της εξουσιας για την εφαρμογη του πολιτικου της προγραμματος).

Χαριλαος Τρικουπης – Ελευθεριος Βενιζελος (1884-1914μΧ)

Χαριλαος Τρικουπης και ελληνο-τουρκικες σχεσεις

1. Εξηντα χρονια περιπου μετα την επανασταση, δηλαδη το 1884, ανεβηκε στην εξουσια ο πρωτος μεγαλος πολιτικος, ο πρωθυπουργος Χαριλαος Τρικουπης. Αυτος, παρα τους δισταγμους του βασιλεα Γεωργιου, καθιερωσε την αρχη της «δεδηλωμενης», δηλαδη οτι καμμια κυβερνηση δεν επιτρεπεται να κυβερνα άν δεν εχει την εκφρασμενη υποστηριξη της πλειοψηφιας της Βουλης.

2. Ο Χαριλαος Τρικουπης δημιουργησε σιδηροδρομικο δικτυο, κατασκευασε τον ισθμο της Κορινθου, βελτιωσε την γη με μεγαλα εργα (αποξηρανση της λιμνης της Κωπαϊδας), εισηγαγε συγχρονη νομοθεσια, βελτιωσε την διοικηση του κρατους και οργανωσε τον στρατο, προσκαλωντας μια γαλλικη στρατιωτικο εκπαιδευτικη αποστολη.

3. Εξαιτιας των πολλων εργων, οι δαπανες αυξηθηκαν τοσο πολυ, που το κρατος δεν ειχε πια να πληρωσει τα δανεια του. Ο κοσμος ήταν δυσαρεστημενος απο αυτη την πολιτικη οικονομιων του Τρικουπη -οικονομιων αναγκαιων για να μαζευτουν τα χρηματα που θα ξεπληρωναν τα εξωτερικα δανεια της χωρας- και ετσι, στις εκλογες του 1896, δεν ψηφισε τον Τρικουπη για πρωθυπουργο αλλα τον πολιτικο του αντιπαλο, τον Γεωργιο Δεληγιαννη.

4. Μετα την ήττα της Τουρκιας στον Ρωσσο-Τουρκικο πολεμο του 1877-78, το Συμβούλιο του Βερολινου ειχε συστησει στην Τουρκία να επαναδιευθετήσει τα συνορα της με την Ελλαδα. Η Τουρκία αρνήθηκε, η Ελλαδα της κήρυξε τον πόλεμο αλλα, πρίν αρχισουν οι εχθροπραξίες, οι Μεγαλες Δυναμεις παρενεβησαν και συνεστησαν στην Τουρκια να εκχωρησει στην Ελλάδα τήν Θεσσαλία και μερος της Ηπειρου. Η Τουρκία ομως, το 1881, παραχώρησε στην Ελλαδα μόνον την Θεσσαλία. Ηταν και αυτη μια μεγαλη επιτυχια, γιατι η Θεσσαλια ήταν πεδινή και εύφορη.

5. Απο δω και περα η προσαρτηση της Κρητης και της Μακεδονίας αποτελεσαν τούς κυριους άξονες της ελληνικης πολιτικης. Μια μυστικη στρατιωτικη οργανωση, η «Εθνικη Εταιρεια» ιδρυθηκε το 1894 με σκοπο την προσαρτηση της Κρητης και της Μακεδονιας, στελνοντας στις περιοχες αυτες της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας μικρες ενοπλες στρατιωτικες δυναμεις.

6. Οταν η Κρητη επαναστατησε το 1896, η Ελλαδα εσπευσε να την βοηθησει. Και οταν οι Μεγαλες Δυναμεις ζητησαν απο την Ελλαδα να αποσυρει τις δυναμεις της απο την επαναστατημενη Κρητη, η Ελλαδα αρνηθηκε. Παραλληλα συνεχισε να στέλνει μικρες ένοπλες ομαδες στρατιωτων στην Μακεδονια. Ετσι η Τουρκία βρηκε τήν ευκαιρια και κηρυξε πολεμο κατα της Ελλαδας.

7. Ο τοτε πρωθυπουργος Δεληγιαννης δεν ηταν μεγαλος πολιτικος. Δεν καταλαβε τον κινδυνο. Παρασυρθηκε και εμπλεξε την Ελλαδα στον καταστροφικο πολεμο του 1897, οπου ο τουρκικος στρατος (εκπαιδευμενος απο γερμανικη στρατιωτικη αποστολη υπο τον Γκολτς Πασα) συνετριψε κατα κρατος τον ελληνικο στρατο και εφτασε νικητης μεχρι τον Δομοκο, εξω απο την Λαμια.

8. Η Ελλαδα, με την παρεμβαση των μεγαλων δυναμεων (Αγγλια, Γαλλια, Γερμανια και Ρωσσια) καταφερε, αναλαμβανοντας την υποχρεωση να πληρωσει στην Τουρκια στρατιωτικη αποζημιωση 100 εκατομμυριων χρυσων γαλλικων φραγκων (αποζημιωση που την πληρωνε μεχρι το 1909), οχι μονον τα τουρκικα στρατευματα να υποχωρησουν, αλλα η Οθωμανικη Αυτοκρατορια να μην επιτυχει την ανακατάληψη της Θεσσαλιας.

9. Η παραχωρηση αυτη ηταν σημαντικοτατη γιατι βοηθησε αφανταστα την ελληνικη οικονομια. Και τουτο γιατι η πεδιαδα της Θεσσαλιας, ο «θεσσαλικος καμπος», η μεγαλυτερη της Ελλαδας ακομη και σημερα, ηταν ευφορος και ειχε μεγαλη παραγωγη απο σιταρι, κριθαρι, μπαμπακι κλπ.

10. Το 1898 η Τουρκια υποχρεωθηκε να αποσυρει τις δυναμεις της απο την επαναστατημενη Κρητη, που κηρυχτηκε Υπατη Αρμοστεια υπο τον Πριγκιπα Γεωργιο (γιο του Βασιλεα Γεωργιου του Ι) και την προστασια των μεγαλων δυναμεων, μεχρι το 1908, οταν η Κρητικη Βουλη ανακηρυξε την Ενωση της Κρητης με την μητερα Ελλαδα. Οι Δυναμεις απέσυραν τα στρατευματα τους απο το νησι.

11. Ακολουθησαν μερικα χρονια κακοδιοικησης μεχρι το 1909, οταν οι στρατιωτικοι, απελπισμενοι απο την αδυναμια των ελληνων πολιτικων να συνεχισουν το εκσυγχρονιστικο εργο του Χαρίλαου Τρικουπη, επαναστατουν (η επανασταση στο Γουδί) και φερνουν απο την Κρητη για πρωθυπουργο της Ελλαδας τον Ελευθεριο Βενιζελο. Αυτος κανει αμεσως εκλογες και τις κερδιζει.

Ελευθεριος Βενιζελος και οι Βαλκανικοι πολεμοι

1. Ο Ελευθεριος Βενιζελος υπηρξε ισως ο μεγαλυτερος ελληνας πολιτικος. Σαν πρωθυπουργος, και με την βοηθεια του βασιλεα Γεωργιου, συνεχισε την πολιτικη του Χ. Τρικουπη, δηλαδη τον εκσυγχρονισμο της νομοθεσιας, την αναδιοργανωση της διοικησης και του στρατου, την αναπτυξη της υποδομης με μεγαλα κατασκευαστικα εργα.

2. Εξαιρετικα επιτυχημενη υπηρξε, ομως, η εξωτερικη του πολιτικη, οπου καταφερε να ενωσει την Ελλαδα, την Βουλγαρια και την Γιουγκοσλαβια σε συμμαχια, οδηγοντας τις σε πολεμο εναντιον της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας (πρωτος Βαλκανικος πολεμος).

3. Πραγματικα, άν και για την Μακεδονια ειχαν βλεψεις τοσο η Ελλαδα οσο και η Βουλγαρια, η Σερβια και το Μοντενεγκρο, οταν η Τουρκια εστειλε εκει στρατευματα για να εκδιωξουν τις ενοπλες ομαδες των χωρων αυτων που δρούσαν στην Μακεδονια, οι χωρες αυτες συμμαχησαν μεταξυ τους και επετεθησαν, ενωμενες, εναντιον της Τουρκιας.

4. Στον πρωτο αυτο βαλκανικο πολεμο (1912-1913) η Τουρκια ηττηθηκε κατα κρατος και, με την Συνθηκη του Λονδινου, υποχρεωνοταν να αποχωρησει απο την Κρητη και την Ευρωπη, κρατωντας μονον την Κωνστ/πολη. Τα Ελληνικα στρατευματα, μετα απο φοβερες μαχες, κατελαβαν τα Ιωαννινα και την Θεσσαλονικη.

5. Τα νικηφορα βαλκανικα κρατη οδηγηθηκαν σε πολεμο, προκειμενου να μοιρασουν την Μακεδονια, και, το 1913, η Ελλαδα και η Σερβία συμμαχησαν εναντιον της Βουλγαριας, που νικηθηκε. Με τήν συνθηκη του Βουκουρεστιου, το 1913, η Ελλαδα διπλασιαστηκε, εφόσον τμηματα της Ηπειρου και της Μακεδονιας (με την Θεσσαλονικη και την Καβάλα) προστέθηκαν στα εδαφη της.

Πρωτος Παγκοσμιος Πολεμος (1914-1922)

1. Οταν ξεσπασε ο πρωτος παγκοσμιος πολεμος, η Ελλαδα κηρυξε την ουδετεροτητα της, αν και ο βασιλεας Κωνσταντινος (που ειχε διαδεχθει τον πατερα του, βασιλεα Γεωργιο, που δολοφονηθηκε το 1913, στην Θεσσαλονικη) ήταν φιλο-Γερμανος.

2. Ο Βενιζελος, αντιθετα ήταν φιλος των Αγγλο-Γαλλων. Δυο φορες η κυβερνηση του Βενιζελου προσπαθησε να βοηθησει του Αγγλο-γαλλους, αλλα και τις δυο φορες ο βασιλεας Κωνσταντινος αρνηθηκε να βγαλει την Ελλαδα απο την ουδετεροτητα της.

3. Το 1916 ο Βενιζελος αποχωρησε για την Θεσσαλονικη, οπου δημιουργησε δικη του κυβερνηση, αντιθετη προς εκεινη των Αθηνων και του Κωνσταντινου. Η κυβερνηση του Βενιζελου αναγνωριστηκε αμεσως απο τους Αγγλο-Γαλλους. Το 1917 οι Αγγλο-Γαλλοι υποχρεωσαν τον Κωνσταντινο να παραιτηθει (υπερ του γιου του, πριγκιπα Αλέξανδρου), και ο Βενιζελος επεστρεψε θριαμβευτης στην Αθήνα, οπου εβαλε την Ελλαδα στον πολεμο με το πλευρο των Αγγλο-Γαλλων.

4. Η πολιτικη αυτη του Βενιζελου –να βαλει την Ελλαδα στον πολεμο με την πλευρα των Αγγλο-Γαλλων, ενω αντιθετα η Τουρκια πολεμουσε με την πλευρα των Κεντρικων Δυναμεων, δηλαδη των Γερμανων και των Αυστριακων- υπηρξε ενας θριαμβος για την Ελλαδα, που, με το τελος του πολεμου, κατέλαβε την Δυτικη και την Ανατολικη Θρακη, ολα σχεδον τα νησια του Αιγαίου και την Σμύρνη στην Μ Ασια.

5. Τα εληνικα στρατευματα αποβιβαστηκαν στην Σμύρνη το 1919 και αρχισαν να προελαυνουν προς το εσωτερικο της Μ Ασιας. Οταν ομως πεθανε ο βασιλεας Αλεξανδρος και στον θρονο επανηλθε ο Κωνσταντινος, παρα τις αντιρρησεις των Αγγλο-Γαλλων, αυτοι –επειδη δεν ειχαν εμπιστοσυνη στον Κωνσταντινο- έπαψαν να βοηθουν τα ελληνικα στρατευματα, που νικηθηκαν απο τα τουρκικα και υποχωρησαν ατακτα το 1922.

6. Ηταν η Μικρασιατικη καταστροφη που οδηγησε και σε ανταλλαγη πληθυσμων. Ο στρατηγος Πλαστηρας υποχρέωσε τον βασιλεα Κωνσταντινο να παραιτηθει ξανα (υπερ του γιου του Γεωργιου του ΙΙ). Με τήν συνθηκη της Λωζάνης η Σμύρνη ξανάγινε τουρκικη και περι το ενα εκατομμυριο ελληνες προσφυγες απο την Μικρα Ασια εγκατασταθηκαν στην Ελλαδα ενω δεκαδες χιλιαδες Τουρκοι εγκατελειψαν την Δυτικη Θρακη, την Κρητη και τα νησια και εγκατασταθηκαν στην Τουρκια (ανταλλαγη πληθυσμων).

7. Τα επομενα χρονια, μεταξυ του πρωτου και του δευτερου παγκοσμιου πολεμου, υπηρξαν στην Ελλαδα πολιτικα ασταθη. Δημοκρατικες (Βενιζελος) και βασιλικες (Τσαλδάρης) κυβερνησεις, αλλα και δικτατοριες (Παγκαλος, Κονδυλης) ανεβαιναν και κατεβαιναν.

8. Το 1936 ο στρατηγος Ιωαννης Μεταξας, με το πραξικόπημα της 4ης Αυγουστου, ανακηρυξε τον εαυτο του δικτατορα και την χωρα σε «κατασταση εκτακτης αναγκης». Την εποχη εκεινη τοσο στην γειτονικη Ιταλια οσο και στην Γερμανια υπήρχαν δικτατοριες. Ετσι ο Μεταξας εφαρμοσε αυστηρη λογοκρισια, διελυσε τα πολιτικα κομματα, απαγορευσε το συνδικαλιστικο κινημα και δεν ανεχοταν καμμια αντιπολιτευτικη δραστηριοτητα.

Δευτερος Παγκοσμιος Πολεμος (1941-1945)

1. Εξαιτιας του κινδυνου που αντιπροσωπευε η καταληψη της Αλβανιας απο την Ιταλια, το 1939, η Αγγλια και η Μ Βρεταννια εγγυηθηκαν την ακεραιοτητα της Ελλαδας. Παρα ταυτα, την 28η Οκτωβριου 1940, ο Μουσολινι διεταξε τα στρατευματα του που βρισκονταν στην Αλβανια να επιτεθουν.

2. Αλλα ο ελληνικος στρατος, μικρος και χωρις αεροπορια, οχι μονον αντισταθηκε αλλα νικησε τον ιταλικο και αρχισε να προελαυνει μεσα στην Αλβανια. Τον Απριλιο του 1941, οταν ηταν ετοιμος να «ριξει στην θαλασσα» τον ιταλικο στρατο, ο Χιτλερ -μη θελοντας να αφισει τον συμμαχο του να νικηθει- διεταξε τα γερμανικα στρατευματα να προελασουν στα Βαλκανια.

3. Η Σερβια αντισταθηκε και νικηθηκε, το ιδιο και η Ελλαδα. Την 27η Απριλιου τα Γερμανικα στρατευματα μπηκαν στην Αθηνα. Οι γερμανοι συνεχισαν καταλαμβανοντας, με αλεξιπτωτιστες, την Κρητη. Δημιουργηθηκε ελληνικη κυβερνηση «εξοριας» με εδρα της το Καϊρο της Αιγύπτου.

4. Η Γερμανικη κατοχη διαρκεσε μεχρι τον Οκτωβριο του 1944 και σ΄αυτο το διαστημα η Ελλαδα υπεφερε πολυ. Απο νωρις δημιουργηθηκαν στα βουνα της Ελλαδας ομαδες ένοπλης αντιστασης κατα των Γερμανο-Ιταλων κατακτητων. Η μεγαλύτερη τετοια οργανωση ήταν το ΕΑΜ (Εθνικος Απελευθερωτικος Μετωπο) και μετα το ΕΔΕΣ (Εθνικος Δημοκρατικος Ελληνικος Συνδεσμος).

5. Οι Βρεταννοι πρωτα βοηθούσαν το ΕΑΜ αλλα, οταν ειδαν οτι η οργανωση αυτη ειχε κομμουνιστικες ιδεες, αρχισαν να βοηθουν μοναχα το ΕΔΕΣ.

6. Με την Συμφωνία τών Παρισίων, το 1946, η Ελλαδα απέκτησε (απο την Ιταλια) τα Δωδεκάννησα και απο την Βουλγαρία αποζημιωσεις 45 εκατ. $ ΗΠΑ.

7. Μετα την απελευθέρωση της χωρας ακολούθησε ενας αιματηρος εμφυλιος πόλεμος μεταξυ των κομουνιστων και των αντι-κομουνιστων, που διαρκεσε τεσσερα χρονια και που τελειωσε τον Οκτωβριο του 1949.

8. Καθως αρχιζε πια ο «ψυχρος πολεμος», η προσπαθεια δηλαδη των ΗΠΑ και της Ρωσσιας να επικρατησουν παγκόσμια, χωρις ομως να προσφυγουν σε μεταξύ τους πόλεμο, ενισχυοντας ομως περιφερειακες συγκρούσεις -σχεδιο Τρουμαν, τειχος του Βερολίνου, ανταγωνισμος πυρηνικων εξοπλισμων- Οι Αγγλο-Αμερικανοι βοήθησαν στην Ελλαδα τις αντι-κομουνιστικες δυναμεις και ετσι οι κομουνιστες νικήθηκαν. Αλλοι εφυγαν σε κομμουνιστικα κρατη και αλλοι φυλακίστηκαν (πολιτικοι κρατουμενοι).

9. Παραλληλα η Ελλαδα ειχε γινει, το 1945, μελος του Οργανισμου Ηνωμενων Εθνων (ΟΗΕ).

Μετα τον πολεμο (1945-σημερα)

1. Την δεκαετια του 1950 η Ελλαδα υποστηριζε τήν ενωση της Κυπρου με την Ελλαδα –το νησι ηταν βρεταννικη αποικια απο το 1878, και προς τουτο η κυβερνηση Παπαγου ζητησε απο τους Αγγλους να κανουν δημοψηφισμα στο νησι. Αντιθετα η Τουρκία ζητησε να της επιστραφει το νησι –μια και πριν το 1878 ανηκε σ’ αυτους. Ετσι ξεκινησαν συζητησεις το 1955 μεταξυ Ελλαδας, Αγγλιας και Τουρκιας που κατέληξαν στην ανακηρυξη της ανεξαρτησιας του νησιου, στις 16 Αυγουστου 1960. Οι τρεις δυναμεις (Ελλαδα, Αγγλια και Τουρκια) ησαν εγγυητριες της ασφαλειας του.

2. Ετσι η Κυπρος έγινε ανεξαρτητο κρατος -αν και η Βρεταννια διατηρουσε στο νησι στρατιωτικες βασεις- μελος των Ηνωμενων Εθνων, με προεδρό της τον Αρχιεπίσκοπο Μακαριο.

3. Την εποχη αυτη η Ελλαδα ειναι «Βασιλευομενη Δημοκρατια». Δυο υπήρξαν οι σημαντικοτεροι πολιτικοι της περιοδου αυτης, ο Κωστας Καραμανλης (αρχηγος του κόμματος της ΕΡΕ, δηλαδη της Εθνικης Ριζοσπαστικης Ενωσης) και ο Γεωργιος Παπανδρέου (αρχηγος του κόμματος της Ενωσης Κέντρου). Οταν πέθανε ο βασιλεας Παυλος ανεβηκε στον θρόνο ο γιος του, βασιλέας Κωνσταντίνος.

4. Την 21η Απριλίου 1967 ξέσπασε «πραξικόπημα» των συνταγματαρχων του ελληνικου στρατου, με αρχηγο του τον συνταγματαρχη Γεωργιο Παπαδόπουλο, και ολοι οι πολιτικοι αρχηγοι, ιδιαιτερα οι προοδευτικοι και οι κομμουνιστες, συνελήφθησαν. Ο βασιλέας έφυγε, αφού πρώτα προσπάθησε να συνεργασθει μέ την «χούντα». Η στρατιωτικη αυτη «χούντα» απαγόρευσε ολες τις πολιτικες ελευθεριες, επέβαλε λογοκρισια και κατάργησε τα πολιτικα κόμματα. Ολοι οι αντιπαλοι αντιπαλοι της «χουντας» συλλαμβάνονταν και πολλες φορες βασανίζονταν, μερικοι μάλιστα δολοφονήθηκαν.

5. Μετα απο εξέγερση των φοιτητών (γεγονότα του Πολυτεχνείου, 17 Νοεμβρίου 1773) αλλα και απο τήν αποτυχημένη οργάνωση πραξικοπήματος εναντίον του Προέδρου της Κύπρου Μακαρίου –που προκάλεσε την εισβολη τουρκικών στρατευμάτων στην Κυπρο και τήν κατοχη του βόριου τμήματος του νησιου μέχρι σήμερα- η «χουντα» έπεσε καί ανέλαβε την εξουσία ο μέχρι τοτε εξόριστος στην Γαλλία Κωνσταντίνος Καραμανλης.

6. Ο Κ Καραμανλης αναγνωρισε ολα τα κόμματα (και το κομμουνιστικο), έκανε αμέσως εκλογές, τις οποιες κέρδισε το (καινουργιο) κόμμα του, η Νεα Δημοκρατία. Προχώρησε σέ δημοψήφισμα για «βασιλευόμενη» ή «αβασίλευτη» δημοκρατία, και ο λαός ψήφισε αβασίλευτη.

7. Ετσι, τό 1975, η Ελλάδα έγινε δημοκρατία, μέ αρχηγο τού πολιτεύματος τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και αρχηγο της Κυβέρνησης τόν Πρωθυπουργό.

8. Το 1980 ο Κ Καραμανλης έγινε Πρόεδρος της Δημοκρατίας και το 1981 η Ελλάδα έγινε μέλος της Ευρωπαϊκης Κοινοτητας (που σήμερα ονομαζεται Ευρωπαϊκη Ενωση). Η πολιτικη της ΝΔ ήταν φιλικη μέν προς ολα τα κρατη, αλλα στην βάση της φιλο-αμερικανικη (αν καί ο Καραμανλής έβγαλε την Ελλαδα απο το ΝΑΤΟ, σε ενδειξη διαμαρτυριας για την συνεχιζομενη κατοχη της Β Κυπρου απο τα τουρκικα στρατευματα. Αργότερα την ξανα-εβαλε στο ΝΑΤΟ).

9. Στο μεταξύ ο γιος του Γ Παπανδρέου, ο Ανδρεας Παπανδρέου, ειχε ιδρύσει ενα νέο κομμα, το ΠΑΣΟΚ (Πανελληνιο Σοσιαλιστικο Κινημα), που κέρδισε τις εκλογές του 1981 και έτσι ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός.

10. Ειναι η πρώτη φορα πού έγινε «πραγματικη» εναλλαγη εξουσιας στην Ελλαδα. Τό ΠΑΣΟΚ, το πρωτο σοσιαλιστικο κομμα που εγινε κυβέρνηση στήν Ελλαδα, συνεργαστηκε μέ τίς χωρες τού «Τριτου Κοσμου» (Ινδια, Αιγυπτος, Γιουγκοσλαβία και πολλες αλλες, που δέν ήταν ούτε κομουνιστικές ουτε φιλο-αμερικανικές, αλλα ειχαν μιά μέση, αδεσμευτη πολιτική) και ακολούθησε μια εξωτερικη πολιτικη λιγότερο φιλοαμερικανικη, πλησιάζοντας προς τις «αδεσμευτες» χωρες.

11. Τον Νοεμβριο του 1991 η Γιουκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, βορειος γειτονας της Ελλαδας, εγινε ανεξάρτητη, αλλα ονομαστηκε «Μακεδονία», στο συνταγμα της πρόβλεπε εδαφικες διεκδικήσεις κατα της ελληνικης Μακεδονιας και, τελος, σαν σημαία της πήρε το «αστερι της Βεργίνας».

12. Η Ελλάδα αντέδρασε. Η σημαία αλλαξε, τό συνταγμα τροποποιηθηκε και το ονομα έγινε FYROM (Former Yugoslav Republic of Macedonia, πρωτευουσα τα Σκόπια). Μ’ αυτο το ονομα το κράτος αυτο έγινε δεκτο στα Ηνωμενα Εθνη. Η Ελλαδα, παρα το οτι δέν εμεινε απολυτα ικανοποιημενη, αρχισε νά εχει διπλωματικες σχεσεις με την FYROM, και συνεχίζονται συζητήσεις για τό τελικό ονομα του κρατους αυτου.

13. Το 1995 εξελέγει Πρόεδρος της Ελλαδας ο Κωστης Στεφανόπουλος ενω το 1996, μετα τον θανατο του Ανδρέα Παπανδρέου, ανέλαβε την πρωθυπουργία ο Κωστας Σημίτης που κέρδισε και τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1996, οπως και αυτες του 2000.

14. Ακολουθόντας μια πετυχημένη οικονομικη πολιτικη, η Ελλαδα κατάφερε να γίνει μέλος της «Ζωνης Euro», και απο τόν Ιανουαριο του 2002 τό ελληνικό νομισμα θά αλλαξει (απο δραχμή σέ euro).

15. Το 2004, τέλος, η Ελλάδα θα φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες και η προετοιμασία εχει αρχίσει απο ενωρις.


 

[1] Θα πρεπει να υπενθυμισουμε οτι μαθαινουμε ιστορια για να διδασκομαστε απο τα κατορθωματα αλλα και τα λαθη εκεινων που εζησαν πριν απο μας, ωστε να μιμουμαστε τα μεν και να αποφευγουμε τα δε

[2] Τμημα του Αιγαιακού πολιτισμου που ακμασε στην Κρητη, τις Κυκλάδες και την κυρίως (ηπειρωτικη) Ελλαδα.

[3] Και ο αχαϊκος πολιτισμος αποτελει τμημα του Αιγαιακού πολιτισμου.

[4] Μαλιστα, καθώς ο νικητής εφτανε στήν πόλη του, γκρέμιζαν ενα τμήμα των τειχών, μέ την δικαιολογία οτι εφόσον έχουν τέτοιους άνδρες, δέν τούς χρειάζονται τά τείχη.

[5] Να καταλάβει τά ήθη και τά έθιμα τους, να σεβαστεί τήν θρησκεία τους και, οπου ήταν δυνατόν, νά διατηρήσει καί τούς αρχοντές τους, φυσικά κάτω από τήν περσική επικυριαρχία.

[6] Ινδαλμα : Ετσι ,οπως θα ηθελε να ηταν ή να γινόταν στην ζωή. Τό είδωλο του.

[7] Τον έσωσε ο Κλειτος, γιος του Δροπιδου, τον οποιο αργοτερα, μεθυσμενος και σε μια εκρηξη θυμου, δολοφονησε ο Αλεξανδρος. Οταν συνηλθε και καταλαβε τί έκανε, εκλαψε πικρα και θελησε να αυτοκτονησει.

[8] Σημερα και οι δυο αυτες πολεις βρισκονται στον Λιβανο, νοτίως της Βηρυτου. Η Τύρος λεγεται Σουρ και η Σιδώνα Σάϊντα.

[9] Παιδι, δηλαδή γιό, του θεού Δία, «Διογενή».

[10] Οταν ο Πωρος συνεληφθει και τον έφεραν μπροστα στον Αέξανδρο, ο τελευταιος τον ρωτησε : Και τωρα που εισαι αιχμαλωτος μου πώς περιμενεις να σου φερθω; Και ο Πωρος απαντησε «βασιλικα», δηλαδη σάν σέ βασιλιά. Ο Αλεξανδρος εξετίμησε τήν αφοβία τού Πωρου καί όχι μονο δεν του στερησε το βασιλειο του αλλα του έδωσε και αλλες, γειτονικες περιοχες, για να βασιλεύει.

[11] Οι 7 σοφοι της Αρχαιας Ελλαδας (τον 7ο και 6ο πΧ αιώνα) : Θαλής ο Μιλήσιος, Πιτακός ο Μιτιληναιος, Βίας ο Πρινεύς, Κλεόβουλος ο Ρόδιος, Σόλων ο Αθηναίος, Περίανδρος ο Κορίνθιος, Χείλων ο Λακεδαιμονιος.

[12] Τα 7 Θαυματα τού Αρχαιου Κόσμου: Οι πυραμίδες της Αιγύπτου, οι κρεμαστοι κηποι της Βαβυλώνας, Τό χρυσελεφάντινο άγαλμα του Διός στήν Ολυμπία, ο ναός τής Αρτέμιδος στήν Έφεσο, το ταφικό μνημείο τού Μαυσώλου (Μαυσωλείο) στην Αλικαρνασσό, ο κολοσσός της Ρόδου (αγαλμα του θεού Ήλιου), ο φάρος της Αλεξάνδρειας.

[13] Ο Άριος ήταν ιερεας στην Αλεξάνδρεια τον 4ο μΧ αιωνα και διδαξε τόν Αριανισμό. Πίστευε οτι, εφοσον ο Χριστος γεννηθηκε απο τον θεο δέν μπορουσε να υπάρχει απο πάντα οπως ο πατέρας του. Δέν ηταν φτιαγμενος απο την ίδια ουσία με τον Θεό, δέν ήταν «ομοούσιος». Εμεις οι ορθοδοξοι πιστευουμε στο «ομοούσιο του πατρός και του υιού». Ο Αριανισμος, αν και καταδικαστηκε στην 1η Οικουμενικη Συνοδο, εκεινη της Νίκαιας (325μΧ), εγινε επισημη θρησκεια της Βυζαντινης Αυτοκρατοριας το 359 μΧ, για νά καταργηθεί μέ τήν 2η Οικουμ. Συνοδο, εκεινη της Κωνσταντινουπολεως (381 μΧ).

[14] Οι μονοφυσιτες πιστευαν στην μια «φυση» του Χριστου, δηλαδη την ανθρωπινη (αντιθετα εμεις οι ορθοδοξοι πιστευουμε οτι ο Χριστος ειναι συγχρόνως και Θεος και ανθρωπος). Οι Κόπτες και οι Αρμένιοι ειναι μονοφυσίτες.

[15] Η αραβικη, ισλαμικη επεκταση υπηρξε ραγδαια και γιατι βρηκε πρόσφορο εδαφος. Στην Συρια-Παλαιστινη οι πληθυσμοι (κυρίως εκτός των πόλεων) ησαν χριστιανοι αλλα Νεστοριανοι και μιλουσαν την αραμαϊκη γλωσσα, συγγενικη της αραβικης, εφορολογουντο δε βαρυτατα απο το Βυζαντιο. Στην Αιγυπτο τα ίδια, μονον που ήσαν χριστιανοι Μονοφυσιτες. Στο Ιρακ, τέλος, οι πληθυσμοι μιλουσαν την αραμαϊκη και ησαν περισσότερο άραβες παρά Πέρσες.

[16] Η κοινωνια ήταν διαιρεμενη σε τεσσερις ταξεις (α) τους αραβες μουσουλμανους, δηλαδη τους Χαλίφες και τους συγγενεις τους και ολους εκεινους που ειχαν καταγωγη απο την Αραβία, (β) τους νεο-μουσουλμανους (clients), εκεινους δηλαδη που προσηλητιστηκαν ή εγιναν μουσουλμάνοι με τήν βία, (γ) τους πιστους της θρησκειας των βιβλιων, δηλαδη τους Χριστιανους και τους Εβραίους (dhimmis) και (δ) τους σκλάβους.

[17] Ενας απο τους στρατηγους των Αβασσιδων καλεσε τους πιο επίσημους απο τους Ομεϊαδες σε γευμα –τάχα για να συμφιλιωθουν- και μετα τους σκοτωσε ολους, καλυψε με χαλια τα σωματα τους και συνεχισε το γευμα πανω απο τα νεκρα σωματα των Ομεϊαδων.

[18] Την Βαγδατη δημιουργησαν οι Αβασσιδες στην δυτικη οχθη του Τιγρη, χρησιμοποιωντας και τουβλα απο την Κτισιφωντα (σημερα Σαλμάν-Πακ). Η νεα πολη ηταν στρογγυλη, με τειχη, ειχε τεσσερις πυλες και στο κεντρο της ήταν το παλατι του Χαλίφη.

[19] Η συριακκη γλώσσα ονομαζεται επίσης και χριστιανο-αραμαϊκη. Σ’ αυτην γραφτηκαν –αλλα και μεταφραστηκαν απο τα αρχαια ελληνικα- πολλα κειμενα, απο τον 4ο μεχρι τον 7ο μΧ αιωνες.

Βαγδατη, 1976-1983

76_10 intern fair skalieris abatz koutras etc personelΣτην Βαγδατη εφτασα την 1η Μαϊου 1976.. Δεν υπηρχε Γραφειο Οικονομικων και Εμπορικων Υποθεσεων στην Πρεσβεια μας, που κι’αυτη ειχε ανοιξει πριν ενα χρονο απο τον Πρεσβυ Σκαλιερη.. προηγουμενως υπηρχε επιτιμο Γενικο Προξενειο, με τον Ιγνατιαδη.. Εφτασα με αποστολη υπο τον Ambassador at Large for the Middle East, καθηγητη Γεωργακη.. Οταν ανοιξε η πορτα του αεροπλανου αισθανθηκα οπως οταν ο φουρναρης ανοιγε την πορτα του φουρνου για να βγαλει το ψωμι.. Με παρελαβε ο Πετρος ο Μπουσμπουρης.. στο αυτοκινητο προς την Βαγδατη στιγμιαιο ερωτημα “τι κανω εγω εδω;..” που πνιγηκε απο τις.. κατσαριδες του ξενοδοχειου Assurpanibal.. Γραφειο στον πανω οροφο της Πρεσβειας αγκαλια με μια γραφομηχανη Imperial.. εκπληκτικη θεα προς τον Τιγρη και το Daura refinery.. εκανα για την μικρη κορη του Σκαλιερη, την Εριεττα, ενα φιδακι και παιζαμε.. ο Γιαννης ο Παπαδημητριου απο το Κουβεϊτ μου εστειλε μερικα εγγραφα για φορμες.. μετα ενα μηνα πηγα και εκατσα στου κυρ-Νικολακη Αρτεμιαδη, η συζυγος του οποιου ηταν αδελφη του Φωτιαδη.. Ουμ-Αθηνα, Αμπου-Ναζαρ.. κουμ-καν.. Μπουσμπουρης, Σκουρσης, Παπαδογιωργακης, Γαβριηλιδης, Μιλιαρεσης.. Σκαλιερης, Βανταλης, Ευαγγελιδης.. 23 Σεπτεμβριου 1979 πρωτος βομβαρδισμος.. απο Αλουγια, οπου ημουν μελος –πισινες, εστιατορια, αιθουσες μπιλιαρδου, σινεμα κττ (λεων της Σπαρτης) σε σπιτι.. συγκεντρωση στου Μπουζακη.. Ελενη εγγυος.. συνεχεις βομβαρδισμοι επι εξαμηνο.. κλειστο αεροδρομιο Βαγδατης.. για Αθηνα πρωτα με ταξι σε Αμαν (Πετρεα Αραβια) και απο κει το αεροπλανο.. ο απατεων ταξιτζης και χιονι στο αμαν.. 01 Αυγουστου 1982 εκρηξη σε Υπουργειο Προγραμματισμου.. με Ευαγγελιδη σε Στρατιωτικο νοσοκομειο Βαγδατης εναμιση μηνα.. μελος σε Mansur Melia.. μετα χτιστηκε το Rashid Hotel με ασπρο μαρμορο για την συνοδο των Αδεσμευτων, που τελικα δεν εγινε.. Σε ζικουρατ της Ουρ με Ευαγγελιδη και μετα σε Μπασρα για να δουμε τους ελληνες καπετανιους των εγκλωβισμενων πλοιων –ως ευ παρεστης πρεσβευτα εις τον λιμεναν Πασρα.. Σουζη, Ντουντα..  κρουαζιερες στον τιγρη και ο τουρκος Προξενος ακκιζομενος.. Διεθνης Εκθεση Βαγδατης.. Λιπιριδης και Αννη.. Σακερ Ραμαδαν.. Bagdad Museum, Salman Pak-Κτισιφωντα.. Ουρουκ, Κις, Σιπαρ.. Βαβυλωνα.. Γαμος με Αννη στις 12 Δεκεμβριου 1982.. κουμπαρος ο γερακος.. σε Κουβεϊτ συνεχως.. Solo Greek Exhibition σε Sharza.. τρεις μοτοσυκλεττες, Honda 400 SN που μου κλεψανε, Honda 125 και Suzuki 250 GSXE..

Μερικες φωτογραφιες:

ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, 04 Μαρ 2012

Αυτο το Σαββατοκυριακο εμεινα στην Αθηνα, προς μεγαλη εκπληξη του Σκαρη.. Την Παρασκευη υπεγραψα την αποχωρηση μου απο την Υπηρεσια και πηρα τις αιτησεις για την συνταξη κτλ.. το απογευμα ο Λεωνιδας μας εδειξε το καινουργιο του κινητο Sony Ericsson.. εξαιρετικο.. ενας μικρος υπολογιστης.. και με UPS παρακαλω!.. προσπαθησαμε να επικοινωνησουμε με Skype.. ηχος ναι, βιντεο οχι..

Το Σαββατο το πρωϊ, ενα ηλιολουστο πρωϊνο, καθισα στον Κηπο του Μουσειου για καπουτσινο και ξεκινησα τον “Τρελαντωνη” της Πηνελοπης Δελτα.. Το μεσημερι με την καρμποναρα και ο Νικολακης της Μαριας.. αλεξιπτωτιστης παρακαλω.. το απογευμα με τον Δημητρη τον Βασιλειαδη στο Παρκ.. απαισια -στιλ δασος- η νεα  διαμορφωση του μπαρ.. αραβες.. ουϊσκακι.. για συζητηση περι πατροτητος και δισκου.. ενημερωσα τον Κυρη..

Την Κυριακη το πρωϊ στο Μουσειο.. ηρθε μετα η Αννη και πηραμε καφε στον Κηπο του Μουσειου.. και μετα στην αιθουσα Σταθατου για τα χρυσα και στην ανανεωμενη Αιγυπτιακη αιθουσα.. μεσημερι κοτοπουλο στον φουρνο κατα παραδοση..

Φωτογραφιες:

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ

BYZArmy 01Όποιος  μελετήση την οργάνωσι και διάρθρωσι, τάξι και πειθαρχία του στρατού του Βυζαντίου, δεν αργεί να πεισθή πως ο στρατός αυτός υπήρξε ένα θαυμάσιο πολεμικό όργανο, που εστήριξε επί τόσους αιώνες την ισχύ της αυτοκρατορίας. Πλούσια είναι η σχετική βιβλιογραφία, την οποία μας κατέλειπαν οι Βυζαντινοί συγγραφείς και χρονογράφοι, ανάμεσα στους οποίους όχι ολίγοι στρατηγοί και εστεμμένοι. Ο αρχιπλοίαρχος κ. Μαρ. Σίμψας αναπτύσσει διεξοδικώτατα το θέμα αυτό με βάσι όλες τις υπάρχουσες ιστορικές πηγές.

Ο  Βυζαντινός Στρατός αρχίζει να υφίσταται, σαν οργανωμένο σύνολο, κυρίως από την εποχή του Αναστασίου Α (491-518), όπως το Βυζαντινό Ναυτικό από την εποχή του Λέοντος του Θρακός (457-474). Βασικά αποτελείται:

1. Από εκείνον που στρατολογείται απ’ ευθείας από τον Βασιλέα, δηλ. από την Κυβέρνησι της Κωνσταντινουπόλεως, συντίθεται από εθελοντάς, υπηκόους του Βασιλέως και ξένους.

2. Από εκείνον, τον οποίον στρατολογούν και οργανώνουν οι στρατηγοί, διοικηταί των επαρχιών (Θεμάτων), αποτελούμενον από υπηκόους του Βασιλέως.

Ο πρώτος αποτελεί τον κυρίως βασιλικό στρατό, τα τάγματα, ό δεύτερος, τον κυρίως εθνικό στρατό, τον στρατό των Θεμάτων.

Στις   δύο αυτές κατηγορίες πρέπει να προσθέσωμε τους συμμάχους, δηλ. τα ξένα,BYZArmy 02επικουρικά στρατεύματα, τα οποία καλούνται και άτακτα. Οι σύμμαχοι καλούνται κατά τις εκστρατείες του Βυζαντίου, αλλά δεν ενσωματώνονται στις μονάδες του Βυζαντινού Στρατού. Ήσαν στρατιωτικά τμήματα, από τα οποία άλλα μεν έστελναν υποτελείς ή και ανεξάρτητοι ηγεμόνες, είτε βάσει συνθήκης είτε ως δείγμα φιλίας, άλλοι δε εστρατολογούντο σε ανεξάρτητα έθνη με αδρή αμοιβή. Πάντως, όλοι οι σύμμαχοι ελάμβαναν μισθό και άλλα ανταλλάγματα, είχαν δε τους ιδικούς των διοικητάς και διατηρούσαν τον οπλισμό και τα έθιμά τους.

Άλλοι ήσαν οι μισθοφόροι. Προσήρχοντο καθ’ ομάδες ή κατετάσσοντο ατομικώς στον Βυζαντινό Στρατό, πάντοτε με μισθό, και ή ετάσσοντο στις διάφορες μονάδες ή αποτελούσαν ιδιαίτερα τμήματα, με Βυζαντινούς όμως διοικητάς. Αυτοί ελέγοντο φοιδεράτοι.

Υπήρχαν  ακόμη και οι αιχμάλωτοι ή αυτόμολοι, που εδέχοντο να υπηρετήσουν στον Βυζαντινό Στρατό, είτε διότι επεδίωκαν ολικά οφέλη, είτε για ν αποφύγουν τα δεινά της αιχμαλωσίας. Κατά τα άλλα, οι στρατιώται του Βυζαντίου έπρεπε να είναι Ρωμαίοι πολίτες, δηλ. υπήκοοι του Βασιλέως και Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Οι αιρετικοί απεκλείοντο. Απεκλείοντο επίσης και οι τιμωρημένοι με βαρειές ποινές, καθώς και οι υπόδικοι του είχαν διαπράξει σοβαρά παραπτώματα. Οι σκλάβοι, αλλά και οι ελεύθεροι, αλλά όχι Ρωμαίοι πολίτες, ημπορούσαν να υπηρετούν στον στρατό ως υπηρέτες.

Εθελοντική  ήταν η βάσις της στρατολογίας. Όταν όμως το καλούσε η ανάγκη, κατέφευγαν στην αναγκαστική στρατολογία. Πάντως ορισμένες κατηγορίες πολιτών δεν υπέκειντο μεν σε στράτευσι, είχαν όμως την υποχρέωσι να συντηρούν, δηλ. να προσφέρουν τα έξοδα ενός ή και περισσοτέρων στρατιωτών.

Στρατεύσιμη  ηλικία ήτο από το 18ο μέχρι το 40ό έτος. Ο στρατολόγος, Επιμελητής των Τηρώνων, εξέταζε τα προσόντα και την σωματική ικανότητα των κατατασσομένων και μετά τους έστελνε στον αρμόδιο διοικητή, από τον οποίο εφοδιάζοντο με την προβατορία, δηλ. την έγκρισι, και ετοποθετούντο στα διάφορα τάγματα, όπου ενεγράφοντο στα μάτριγα (δηλ. τα μητρώα). Γινόταν διάκρισις ανάμεσα στους ευσθενείς (ευρώστους) και τους αδυνάτους, το δε ανάστημα έπαιζε σημαίνοντα ρόλο. Οι εύρωστοι και υψηλοί τοποθετούνται στις πρώτες γραμμές, για να πτοήσουν τον εχθρό. Οι άλλοι χρησιμοποιούνται στοάς άλλας στοιχίας ή τους άλλους ζυγούς.

BYZArmy 03Για  να παραμείνουν στο στράτευμα έπρεπε να είναι καλοί στρατιώτες. Όσοι διαπράττουν κλοπές, τραυματίζουν συνάδελφό τους, απουσιάζουν παρανόμως ή φέρονται αντιπειθαρχικώς, απομακρύνονται συνήθως από το στράτευμα.

Παλαίμαχοι (έφεδροι) ήσαν εκείνοι που απεστέλλοντο σε αόριστη άδεια, με την υποχρέωσι να παρουσιασθούν ευθύς ως θα τους καλούσαν. Όσοι δεν έσπευδαν στην πρόσκλησι, τον καιρό του πολέμου, ετιμωρούντο με αυστηρότητα. Απόμαχοι, εξ άλλου, ήσαν οι στρατιώτες που απεμακρύνοντο μετά το όριο ηλικίας (των 40 ετών). Πρέπει δε να ήσαν και όσοι έγιναν ανίκανοι για τον στρατό, από προηγουμένη πολεμική υπηρεσία.

Τρεις   ήσαν βασικώς οι κατηγορίες του προσωπικού στον Βυζαντινό Στρατό: το μάχιμον (ή απειλητικόν), δηλ. οι πολεμισταί, το τεχνικόν, δηλ. οι τεχνίτες και εργάτες, και το χορηγόν των αναγκαίων, δηλ. οι υπηρέτες και γενικά όσοι προσέφεραν βοηθητικές υπηρεσίες.

1. Το μάχιμον. Είναι οι πολεμισταί. Διακρίνεται βασικά σε δυό κατηγορίες: το πεζικό και το ιππικό. Αντίθετα δε προς τα συμβαίνοντα στους συγχρόνους στρατούς, δεν υπήρχαν ιδιαίτερα σώματα ανάλογα με το είδος του οπλισμού, υπήρχαν όμως στο πεζικό και στο ιππικό άνδρες με διαφορετικό οπλισμό. Κάθε τάγμα, πεζικού η ιππικού, περιελάμβανε ορισμένο αριθμό από βαρύτερα η ελαφρότερα οπλισμένους στρατιώτες. Κατ’ εξαίρεσι μόνο, εσχημάτιζαν ειδικά τάγματα ψιλών (πεζών η ιππέων), όταν το επέβαλλαν τακτικοί λόγοι.

Έτσι, σ ένα τάγμα πεζικού υπήρχαν οι οπλίτες, δηλαδή οι βαρέως οπλισμένοι με το δόρυ, σπάθη, τόξο κ.λπ, που έφεραν και βαρειά πανοπλία. Οι πελτασταί, ελαφρότερα οπλισμένοι και με μικρότερη πανοπλία. Και οι ψιλοί (οι σαγιτάτορες ή αρκάτοι), δηλ. οι τοξόται.

Σ’ ένα τάγμα ιππικού ήσαν οι κατάφρακτοι, βαρέως οπλισμένοι και με ισχυρή πανοπλία, οι ψιλοί ακοντισταί, που έφεραν δόρυ και 2 3 ακόντια, και οι ψιλοί τοξότες, σχεδόν ακάλυπτοι και με όπλο το τόξο.

2. Το τεχνικόν. Υπάρχουν τμήματα τεχνικού, που οι άνδρες του αποκαλούνται εργάτες ή τεχνίτες και είναι εφοδιασμένοι με κλαδευτήρια ή πελέκια, για κάθε έργο. Είναι επίσης και οι επιτασσόμενοι εργάτες ή επίτακτοι για τις οχυρώσεις. Αυτοί είναι ξένοι προς τον στρατό. Στο πεζικό οι τεχνίτες συγκροτούν ιδιαίτερο τμήμα, το οποίο διευθύνει ο αρχαιότερος στο επάγγελμά τους. Είναι σιδηρουργοί, καροποιοί, οπλοποιοί, ακονισταί, κατασκευασταί τοξαρίων, βελών και κονταρίων – και ο αριθμός τους ρυθμίζεται από τον Κανονισμό. Το ιππικό έχει μικρότερη ανάγκη τεχνιτών από το πεζικό, διότι είναι σε θέσι να φθάση γρήγορα σε κατοικημένους τόπους, όπου ημπορεί να κάμνη τις επείγουσες επισκευές. Προσπαθεί πάντοτε να διατηρή την ευελιξία και πρώτη του φροντίδα είναι η ταχύτης.

3. Το χορηγόν των αναγκαίων περιελάμβανε τις διάφορες υπηρεσίες της επιμελητείας,BYZArmy 04τους υπηρέτες των πεζών και των ιππέων, τους οδηγούς στα μεταγωγικά (δηλ. την εφοδιοπομπή ή Τουλδον), καθώς επίσης τους χορηγητάς και μεταπράτας, που συνόδευαν τον στρατό στην εκστρατεία.

Ποιοι ήσαν οι βαθμοφόροι; Πρώτοι φυσικά στην σειρά ήσαν οι αξιωματικοί, που εκαλούντο άρχοντες, κοινώς κεφαλάδες και μάλιστα άρχοντες από σπαθίου, για να διακρίνωνται από τους πολιτικούς υπαλλήλους, που και αυτοί ονομάζονταν άρχοντες. Τρεις είναι οι κατηγορίες των βαθμοφόρων:

1. Οι ανώτεροι αξιωματικοί, οι εμφανείς (στρατηγός, υποστράτηγος, μεράρχης).

2. Οι κατώτεροι αξιωματικοί, οι μικρότεροι (μοιράρχης, ταγματάρχης). Σ’ αυτούς πρέπει να προσθέσωμε τους ιλάρχους και τους εκατοντάρχους, οι οποίοι έχουν πειθαρχική δικαιοδοσία υπαξιωματικών, λογίζονται όμως ως αξιωματικοί, δηλ. άρχοντες.

3. Οι υπαξιωματικοί ή επίλεκτοι, ήτοι ο πεντηκόνταρχος, ο δέκαρχος και ο τετράρχης.

Στο  Στρατηγικόν του Μαυρικίου διαγράφονται τα προσόντα που πρέπει να έχουν οι άρχοντες των διαφόρων βαθμών, ειδικώτερα δε το αναφερόμενο στις απαιτούμενες για τον στρατηγό ιδιότητες αποτελεί ένα θαυμάσιο κείμενο διοικητικής φιλολογίας, που θα απεδέχοντο στους θεσμούς των και οι σημερινοί στρατοί.

Ο  Αυτοκράτωρ διόριζε τους στρατηγούς κατά τις εκστρατείες και τους διοικητάς των Θεμάτων. Εκείνοι δε διόριζαν τους αξιωματικούς στα υπό τις διαταγές των στρατεύματα και μόνον για τους υποστρατήγους έπρεπε να ζητήσουν την έγκρισι του Αυτοκράτορος. Και τούτο, γιατί ο υποστράτηγος ανελάμβανε την διοίκησι του στρατεύματος όταν ο στρατηγός αδυνατούσε να την ασκήση. Τους υπαξιωματικούς διόριζε ο ταγματάρχης.

Η  προαγωγή στον ανώτερο βαθμό γίνεται κατ’ απόλυτη εκλογή, με κριτήρια την εμπειρία και την γενναιότητα, αλλά και την εύνοια. Η μπορούσαν οι υπαξιωματικοί να γίνουν αξιωματικοί; Δεν μας είναι γνωστό. Το πιθανώτερο είναι ότι έφθαναν ως τον βαθμό του ιλάρχου (που ήταν ο πρώτος εκατόνταρχος του τάγματος), το πολύ δε ως τον βαθμό του ταγματάρχη.

BYZArmy 05Ηπειθαρχία κατ΄ αρχήν, η οργάνωσις και η τακτική ακολουθούν. Αυτό είναι το βασικό δόγμα του Στρατιωτικού Κώδικος. Δεν επιτρέπεται άγνοια και γι’ αυτό είναι επιφορτισμένοι οι βαθμοφόροι να τον γνωστοποιούν στους στρατιώτες με τις θεωρίες (δηλ. ειδικές ομιλίες). Τέσσερα είναι τα βασικά μέρη του πειθαρχικού Κώδικος: η υπακοή στους ανωτέρους, η στρατιωτική τιμή, η εσωτερική υπηρεσία και οι σχέσεις με τους πολίτες!

1. Η υπακοή  είναι απόλυτη και παθητική. Σύμβολο είναι η σιωπή. Δεν πρέπει συνεπώς να δίνουν στις μονάδες υπερβολικό προσωπικό, γεγονός που δημιουργεί αναπόφευκτη την αταξία. Η αδράνεια προκαλεί χαλάρωσι της πειθαρχίας. Η απείθεια και η βιαιοπραγία κατά του ανωτέρου τιμωρούνται ανάλογα με τον βαθμό που φέρει ό ανώτερος. Εφ όσον υπάρχουν αιτήματα και παράπονα, φθάνουν στην κεφαλή, δια της Ιεραρχικής οδού. Εάν τις στρατιώτης αδικηθή υπό τινός, τω άρχοντι εγκαλείτω. Ει δε παρά του άρχοντος αδικηθή τω μείζονι άρχοντι του τάγματος εγκαλείτω (μείζων άρχων ήτο ο ταγματάρχης).

2. Η στρατιωτική τιμή. Από την παράβασί της προέρχονται τα εγκλήματα της προδοσίας, της εγκαταλείψεως θέσεως, της φυγής εμπρός εις τον εχθρό και της απωλείας της σημαίας. Η δειλία.

3. Εσωτερική υπηρεσία. Η κακή συντήρησις των όπλων, η απώλειά τους, η οκνηρία, η μη συμμόρφωσις στις διατασσόμενες κινήσεις, εν πορεία η στο στρατοπεδο, αποτελούν αδικήματα πειθαρχικά.

4. Οι σχέσεις με τους πολίτες. Οποίος δεν αποδίδει το ζώον η το αντικείμενο, το οποίον έκλεψε, η προκαλεί ζημία σε ένα πολίτη, τιμωρείται δίνοντας αποζημίωσι διπλασία της αξίας του αντικειμένου η του ζώου. Ιδιαίτερη ευθύνη έχει ο στρατηγός, που οφείλει να σέβεται τις καλλιέργειες και, όταν χρειασθή να τις διασχίση, να επανορθώση τις ζημίες. Για τους παραβάτες προβλέπονται ποινές. Εν καιρώ ειρήνης ο φόβος της τιμωρίας συγκρατεί τον στρατιώτη στο καθήκον. Την πειθαρχική δικαιοδοσία ασκούν ο στρατηγός και οι αξιωματικοί, σε πολλές δε περιπτώσεις διαπιστώνομε την θέσι και την σημασία ενός βαθμού στην ιεραρχική κλίμακα, από την πειθαρχική δικαιοδοσία που ασκεί ο κατέχων τον βαθμό.

Ποινές είναι: τα πρόστιμα (σε νομίσματα), οι σωματικές τιμωρίες (πύπτονται δια τηςBYZArmy 06ράβδου) μετάθεσις σε άλλη μονάδα, έκπτωσις από τον βαθμό, απομάκρυνσις από το στράτευμα, ακρωτηριασμοί και θάνατος. Παραδείγματα: Εσχάτως τιμωρείται (δηλ. με θάνατον) οποίος σηκώση ράβδον και κτυπήση τον προϊστάμενό του αξιωματικό, εναντιωθή τω μείζονι άρχοντι (δηλ. στον ταγματάρχη), πωλήση η χάση τα όπλα του κ.λπ. Τύπτεται ήγουν ισχυρώς και κραταιώς δέρεται οποίος κλέψη όπλα από συστρατιώτη του. Του κόβουν δε τα χέρια, αν κλέψη υποζύγια, διότι τα υποζύγια αναγκαιότερα των όπλων εισίν. Η υπέρβασις αδείας απουσίας ετιμωρείτο κατά τις περιστάσεις με μετάθεσι σε άλλο τάγμα, αυστηρότερα δε η απουσία χωρίς άδεια. Η λιποταξία ετιμωρείτο πολύ αυστηρά, όταν ήταν ομαδική. Η υποτροπή σε κάθε περίπτωσι είναι επιβαρυντικό στοιχείο.

Ελαφρυντικά  ελαμβάνοντο ύπ όψιν. Τέτοια ήσαν η μέθη, η ασθένεια, η στοργή προς τους οικείους, η καταδίωξις δούλου. Ο στρατηγός πρέπει να εξηγή την αιτία πριν επιβάλη την τιμωρία. Οποίος ασκεί την πειθαρχική δικαιοδοσία οφείλει να παραβλέπη ορισμένα παραπτώματα και να μεταχειρίζεται την επιείκεια, ακόμη δε την καλωσύνη και την φιλανθρωπία.

Και οι παραβάσεις όμως των ανωτέρων ετιμωρούντο αυστηρά. Πας βουλόμενος ημπορούσε να κατηγορήση τους άρχοντας, αν διέπρατταν κλοπή η άλλη παρανομία. Από τον κανόνα αυτόν δεν εξηρούντο οι στρατηγοί, τους οποίους ημπορούσαν να καταγγείλουν στον Αυτοκράτορα ή τον επίσκοπόν του (αντιπρόσωπό του).

Για τον οπλισμό  οι Βυζαντινοί είχαν υιοθετήσει ό,τι καλύτερο είχε η εποχή τους, ακολουθώντας την αρχή φρόντιζε να αποσπάσης από τον αντίπαλο το μυστικό της επιτυχίας του. Μολονότι δε αντιμάχονταν την σχετική συνήθεια των Ευγενών της Περσίας, που καταστόλιζαν τα όπλα τους με κοσμήματα και πολύτιμα πετράδια, εν τούτοις απέδιδαν ιδιαίτερη σημασία στην επιβλητική εμφάνισί τους. Όσον ευσχήμων εν τη οπλίσει ό στρατιώτης είναι, τοσούτον και αυτού προθυμία προσγίνεται και τοις εχθροίς δειλία. Αυτό γράφει ο Μαυρίκιος στο Στρατηγικό του.

BYZArmy 07Τα όπλα  τους διακρίνονται στα φορητά και βαρέα, που ελέγοντο και μάγγανα. Τα φορητά υποδιαιρούνται σε αμυντικά και επιθετικά. Πέραν απ’ αυτά υπήρχε η πανοπλία.

Ας έλθωμε όμως τώρα στο θέμα της ενδυμασίας και των στολών. Την ενδυμασία χορηγούσε το κράτος, τα εσώρουχα όμως ήσαν εις βάρος του στρατιώτη. Τα ενδύματα είναι ευρύχωρα και‚ πρακτικά: ο χιτώνας, ο μανδύας, τα υποδήματα και η καλύπτρα ή σκιάδιο. Ο χιτώνας (ή ζωστάριον) κατεσκευάζετο από λινό ή μάλλινο ύφασμα (για το θέρος ή τον χειμώνα), εστερεώνετο στους ώμους με ιμάντες ή δακτυλίους και είχε ζώνη στην μέση. Ήταν μακρύτερος στους ιππείς και κοντύτερος στους πεζούς. Ο μανδύας (ή γουνίον) ήταν από κένδουκλο (τρίχινο ύφασμα), σαν την κάππα των ορεινών χωρικών μας. Κι ο μανδύας στους πεζούς ήταν βραχύτερος από τον μανδύα των ιππέων. Τα υποδήματα, ελαφρά και στερεά, καρφωτά, με πλατυκέφαλα καρφιά από κάτω. Η καλύπτρα (ή σκιάδιο) από ύφασμα, στενώτερο προς τα επάνω, εκάλυπτε το κεφάλι του στρατιώτη, που ήταν κεκαρμένον εν χρω.

Ο στρατιώτης  όμως είχε και άλλα είδη εξαρτύσεως: το φλασκίν, δηλ. υδροδοχείο ή παγούρι, τα πουγγία ή θηκάρια για τα τρόφιμα, τα θηκάρια για τα τζικούρια κ.λπ., το δερμάτινο σακκίδιο όπου έβαζαν τα βέλη, τις αμοιβές χορδές, τα λωρία ή ιμάντες για το κρέμασμα της σπάθης κ.λπ. Στους ιππείς προστίθενται και τα είδη ιπποσκευής, με βασικό, φυσικά, την σέλλα. Άλλα είδη είναι: ο χαλινός, το σακκίδιο για την βρώμη του ζώου, το τριχωτό κάλυμμα για τα πλευρά του και στολίσματα διάφορα (θύσανοι, λοφία, υποσιαγόνιο κ.λπ.).

Πολυτελείς  ήσαν οι στολές των ανωτέρων αξιωματικών, πολυτελέστατη δε των στρατηγών. Αυτοί έφεραν σκιάδιον χρυσοκόκκινον κλαπωτον, χλαμύδα (δηλ. μανδύα) από πολύτιμο μεταξωτο ύφασμα και χιτώνες μεταξωτους χρυσοκέντητους. Τα υποδήματά τους, ανάλογα με το σχήμα, ελέγοντο σάνδαλα ή παραπόδια, κοινώς παπούτζαι.

Τι   έτρωγε ό Βυζαντινός στρατιώτης; Οποίος δεν φροντίζει δια τας ανάγκας τωνBYZArmy 08στρατευμάτων του θα νικηθή χωρίς μάχην. Η οικονομία πρέπει να επικρατή στην υπηρεσία του εφοδιασμού. Με βάσι αυτές τις αρχές, η τροφοδοσία πρέπει να απασχολή τον στρατηγό περισσότερο από την εκπαίδευσι και τις Θεωρίες. Στην εκστρατεία είναι το πρώτο μέλημα, πριν από την εκλογή και την εγκατάστασι του απλήκτου,δηλ. του στρατοπέδου. Το να ζη ό στρατος από τους πόρους της χώρας απετέλεσε ανέκαθεν το ιδανικό των εμπολέμων. Γι αυτό επιλέγουν τις κατάλληλες περιοχές, όπου υπάρχουν τροφές για τους άνδρες και τα ζώα, όπου υπάρχει νερό. Όπου δεν υπάρχουν φυσικές πηγές, ανοίγουν πηγάδια και κατασκευάζουν δεξαμενές η μεταφέρουν το νερό με μεταγωγικά, μέσα σε ασκούς και βυτία.

Αν  η χώρα είναι πτωχή, ο στρατός πρέπει να φέρνη μαζί του τρόφιμα και τούτο γίνεται με την εφοδιοπομπή (το τούλδον), την οποία συνοδεύουν κοπάδια ζώων, για να έχουν νωπό κρέας. Μεταφέρουν επίσης σίτον και κριθή, που αλέθουν με χειρομύλους και αρτοποιούν στα διάφορα σημεία της πορείας τους.

Αν  ήταν δυνατό να ανοίξωμε το σακκίδιο ενός στρατιώτη του Βυζαντίου, θα εβρίσκαμε μέσα σ’ αυτό κρέας παστωμένο, ψωμί, γαλέττα, αλεύρι, κεχρί, κριθή ή βρώμη και, στο φλασκίν, νερό. Το κρασί απαγορεύεται ως επικίνδυνο. Η μερίδα του ψωμιού κατά στρατιώτη είναι 1-2 λίβρες.

BYZArmy 09Εκτός  από τις άλλες παροχές σε είδος (ιματισμό, τροφή, οπλισμό κ.λπ.) ο στρατιώτης έπαιρνε και μισθό, που ελέγετο χρυσική ρόγα και εποίκιλλε ανάλογα με τον βαθμό, την ειδικότητα και εργασία (ιππέας ή πεζός, στρατιώτης η υπηρέτης) και τον χρόνο υπηρεσίας.

Δεν γνωρίζομε ποιο ήταν το ύψος των μισθών. Στην Βασίλειον Τάξιν του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου ευρίσκομε ορισμένες ενδείξεις, όπως ποιο μισθό ελάμβαναν οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί κατά την εκστρατεία του Ιμερίου στην Κρήτη (έτος 902), ποίοι ήσαν οι μισθοί των στρατηγών, των διοικητών των Θεμάτων, καθώς και των διαφόρων επιτελών και υπαλλήλων των. Ο Γερμανός καθηγητής Γκέλτσερ, στο βιβλίο του: Η Γένεσις των Βυζαντινών Θεμάτων (Λειψία 1889) μας δίνει μία εκτίμησι για τον μηνιαίο μισθό των αξιωματικών και υπαξιωματικών του Βυζαντίου. Στρατηγός 36 λίτρες χρυσού (1 λίτρα= 1000 χρυσά φράγκα), υποστράτηγος 24 λίτρες, μεράρχης 12, μοιράρχης 6, ταγματάρχης 3, εκατονταρχος 2, δέκαρχος 1.

Εκτός  όμως από τον κανονικό μισθό, οι στρατιώτες ελάμβαναν και επιδόματα: πριν από κάθε εκστρατεία το πρόχειρον, που ήταν έκτακτη χορηγία, κατά δε την εκστρατεία και στο τέλος αυτής διάφορα δώρα, τας φιλοτιμίας, καθώς και μερίδιο από τα λάφυρα και τους αιχμαλώτους (που τους πουλούσαν σαν δούλους η τους ελευθέρωναν, έναντι γενναίων λύτρων). Ένα από τα χαρακτηριστικά και μυστικά ίσως της επιτυχίας των μεγάλων στρατηγών και βασιλέων ήταν ή σ’ αυτές τις περιπτώσεις γενναιοδωρία.

Εκτός  απ’ αυτό, ορισμένη κατηγορία στρατιωτών ελάμβανε επιμίσθιο, το λεγόμενο φαμιλιάρικο, που ακάλυπτε την συντήρησι του υπηρέτη η της ακολουθίας του γενικά. Φαμηλιάρικα ελάμβαναν οι ανώτεροι διοικηταί, αλλά και οι ιππείς, για να συντηρούν τους πάλλικας (δούλοι ή ελεύθεροι νέοι που επεριποιούντο τον ίππο, εκτελούσαν διάφορες αγγαρείες, επορεύοντο με τα μεταγωγικά και κατά την μάχη παρέμεναν στο στρατόπεδο). Φαμηλιάρικο δεν κατεβάλλοντο στους ευπόρους, που αντιμετώπιζαν τα σχετικά έξοδα εξ ιδίων, Όχι δε ολίγοι από τούτους συντηρούσαν μεγάλη ακολουθία ανδρών, που ελέγοντο βουκελλάριοι ή ειδικοί και υπήκουαν μόνο στον άρχοντά τους, τον οποίο συχνά υποστήριζαν στις προσωπικές του φιλοδοξίες. Εξ άλλου οι νοσοκόμοι ελάμβαναν από ένα νόμισμα για κάθε τραυματία στρατιώτη, που διέσωζαν.

Γενικά, οι όροι στρατεύσεως δεν ήσαν επαχθείς στο Βυζάντιο. Οι πτωχοί πληθυσμοίBYZArmy 10των διαφόρων περιοχών προθύμως έσπευσαν στις τάξεις του στρατού. Χάρις στους συχνούς πολέμους, το έσοδο του στρατιώτη υπερέβαινε τα έξοδα. Αν η ειρήνη διαρκούσε πολύ, ο στρατός διελύετο. Αν, πάλι, η εκστρατεία δεν ήταν καρποφόρα, ο στρατός εστασίαζε!

Στην κίνησι των στρατευμάτων ξεχωριστή θέσι έχουν τα είδη στρατοπεδείας, που είναι οι σκηνές και τα απαραίτητα για την εγκατάστασί τους εργαλεία. Μέρος απ’ αυτά είναι εμπιστευμένο στους άνδρες, τα άλλα μεταφέρονται με τα μεταγωγικά. Υπήρχαν τέσσαρα είδη σκηνών:

* Η μεγάλη σκηνή, το κοντουβέρνιον, δανεισμένη από τους Αβάρους, που είναι ωραία και βολική. Στεγάζει ομάδα δέκα ανδρών, που αποτελεί και την μονάδα στρατοπεδείας. Είναι βαρειά και μεταφέρεται με το μεταγωγικό.

* Η μικρή σκηνή, που μεταφέρεται από το άλογο της υπηρεσίας. Εφ όσον διετίθετο ένα άλογο για κάθε τρεις ή τέσσερις άνδρες, φαίνεται ότι τόσοι θα ήσαν οι άνδρες που εξυπηρετούσε.

* Η σκηνή καταφύγιο, καμάρδα, που και αυτή μετεφέρετο από το άλογο της υπηρεσίας. Ήταν ένα είδος διπλού μανδύα.

* Ο σάκκος με λεπτό δέρμα, που είχε κάθε ιππεύς μαζί του και χρησίμευε για το λωρίκιο και για σκέπασμα την νύκτα.

Χάρις  στην ποικιλία των φορητών αυτών καταφυγίων ο στρατιώτης ήταν προστατευμένος, ακόμη και σε μια έρημη και αφιλόξενη χώρα. Ως προς τα εργαλεία στρατοπεδείας αυτά ήσαν αξίνες, φτυάρια, πριόνια, ψαλίδια, κλαδευτήρια και τα βοηθητικά τούτων: ακόνι, μαχαίρια, κάνιστρα, σάκκοι κ.λπ.

BYZArmy 12Στην  διάρθρωσι του Στρατού του Βυζαντίου την βάσι αποτελεί το τάγμα, που έχει τις υποδιαιρέσεις του, την εκατονταρχία, πεντηκονταρχία, πενταρχία και τετραρχία. Υπέρ το τάγμα καλύτερα σύνθεσις από περισσότερα τάγματα είναι η μ ο ί ρ α, το μ έ ρ ο ς και ο στρατός.

Το  τάγμα λέγεται και βάνδον στο ιππικό και τάγμα ή αριθμός στο πεζικό. Έχει στην διαχείρισί του, το συσσίτιο, τα υλικά και την πειθαρχία του. Οι προμήθειές του ρυθμίζονται από τον διοικητή του τάγματος. Οι στρατιωτικές θεωρίες αναπτύσσονται και ο Κώδιξ διαβάζεται στους συγκεντρωμένους στρατιώτες κατά τάγμα. Ως προς την ενδυμασία και τον οπλισμό, φαίνεται ότι αυτά αποτελούν ευθύνη του στρατηγού. Υπάρχει μια οργανική αυτοτέλεια, την οποία προσέχουν να μη διαταράξουν. Ο διοικητής του λέγεται άρχων, τριβούνος, κόμης, ταγματάρχης ή ταξίαρχος. Τα καθήκοντά του είναι πολλά, τόσο στον διοικητικό όσο και στον τακτικό τομέα.

Περισσότερα  τάγματα αποτελούν μία μοίρα, που λέγεται και δρούγγον ή χιλιαρχία. Είναι το άθροισμα μάλλον ορισμένων ταγμάτων παρά μία οργανική μονάς. Ο διοικητής της που είναι συνήθως ο πρώτος ταγματάρχης λέγεται μοιράρχης ή δούξ ή χιλίαρχος και ρουγγάριος. Κάθε μοίρα έχει το ιδικόν της βάνδον (το λάβαρον).

Το Μέρος  είναι μια ομάς από μοίρες και τάγματα, λέγεται δε και σύνταγμα ή τούρμα. Ο διοικητής της, μεράρχης ή στρατηλάτης και τουρμάρχης είναι από το πρώτα στελέχη του στρατεύματος. Αποτελεί τον σύμβουλο του στρατηγού.

Ο στρατός  ή στράτευμα ή σύνολον αποτελείται από τρία ή περισσότερα Μέρη, δυνάμεως 15.000 μέχρι 20.000 άνδρες. Αρχηγός του ο στρατηγός έχει μία σημαία και κοινές υπηρεσίες. Οι αρμοδιότητές του πολλές και το απαιτούμενα προσόντα περιγράφονται στον Κανονισμό με ρεαλισμό και πληρότητα.

Υπάρχουν  ορισμένοι άνδρες σε κάθε τάγμα, που εκτελούν συγκεκριμένα έργα, τα οποίαBYZArmy 13είναι μάλλον λειτουργήματα παρά ειδικότητες. Τον καιρό του Μαυρικίου, κατά τον 6ο αιώνα, ήσαν σε κάθε τάγμα οι μαντάτορες, ο βανδοφόρος, ο βουκινάτωρ, ο την κάππαν βαστάζων και ο κήρυξ. Με την εξέλιξι δε – και μάλιστα κατά τον 10ο αιώνα ευρίσκομε σε κάθε τάγμα 2 μαντάτορες, 2 βουκινάτορες η τουβάτορες, ένα καμπιδούκτορα, ένα καντάτορα, δύο αντικένσορες, δύο μίνσορες, ένα οπτίωνα, τον ιερέα, τον ιατρό και 6 -10 δηποτάτους.

Μαντάτορες  ήσαν οι αγγελιαφόροι ή το πολύ οι υπασπισταί. Βουκινάτωρ ή τουβάτωρ, ο σαλπιγκτής, καμπιδούκτωρ, ο οδηγός ο κατά τόπους ερευνών και οδηγών. Καντάτωρ (ή παρακλήτωρ) ήταν ο ρήτορας του τάγματος, με έργον να διεγείρη με λόγους τον στρατό προς τους αγώνες.

Αντικένσορες  ήσαν εκείνοι, που εξήταζαν τους δρόμους και ελάμβαναν τα κατάλληλα μέτρα για την ασφαλή διέλευσι των στρατευμάτων, εδιάλεγαν την θέσι για την εγκατάστασι του στρατοπέδου και εξήταζαν την χώρα, αν διαθέτη τροφές, νερό, ξυλεία. Οι μίνσορες ή μινσουράτορες (γεωμέτραι) εχάραζαν το στρατοπεδο και όριζαν την θέσι για κάθε στρατιωτικό τμήμα. Οπτίων ήταν ο οικονομικός βαθμοφόρος, που επλήρωνε τους μισθούς, δηποτάτους δε έλεγαν τους νοσοκόμους και τραυματιοφορείς.

Όλοι  αυτοί έπρεπε να είναι, αν όχι αξιωματικοί, τουλάχιστον υπαξιωματικοί.

Μαζί  με το τάγμα επορεύετο και το τούλδον, δηλ. τα ανθοφόρα ή υπουργικά ή μεταγωγικά. Τουτέστι βοϊδάμαξες, άμαξες συρόμενες από άλογα η μουλάρια, που μετέφεραν τρόφιμα, όπλα, υλικά κ.λπ. Με το Τούλδο όμως επορεύοντο οι τεχνίτες του τάγματος, οι υπηρέτες και οι παίδες ή πάλλικες, κοπάδια ζώων, οι μεταπράττες και προμηθευταί. Τέλος δε οι οικογένειες των στρατιωτών, που ακολουθούσαν το τάγμα, όταν τούτο επετρέπετο.

Πρέπει  να σημειώσωμε ότι οι όροι επιτελής και επιτελείον ήσαν άγνωστοι στο Βυζάντιο. Τους άνδρες, που εκτελούν επιτελικά, όπως θα ελέγαμε σήμερα, καθήκοντα ο μεν Μαυρίκιος τους ονομάζει ανθρώπους του στρατηγού, ο δε Λέων ο Σοφός την του στρατηγού προέλευσιν. Πάντως υπήρχαν πραγματικά και μάλιστα πολυσύνθετα επιτελεία, με οργάνωσι και αποστολή του Βασιλέως, που ήταν ονόματι και ουσία Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, περιελάμβανε τους εξής αξιωματούχους: τον Μέγαν Δομέστιχον, κεφαλήν άπαντος του φοσσάτου, δηλ. τον Αρχηγό Στρατου, τον Μέγαν Δρουγγάριον της Βίγλης. Ερρύθμιζε τις προφυλακές και την ασφάλεια των κινουμένων στρατευμάτων, τον Δομέστιχον των Τεχνών, αρμόδιο για την επιθεώρησι και συντήρησι των κάστρων, τον Στρατοπεδάρχη των Τζακώνων, υπεύθυνο για τις φρουρές των κάστρων, τον Μέγαν Αδνουμιαστή. Συνόδευε στις επιθεωρήσεις τον Μέγαν Δομέστιχον, κατέγραφε τις ελλείψεις και φρόντιζε για την θεραπεία τους τον Μέγαν Στρατοπεδάρχη. Ήτο αρχηγός της επιμελητείας, έπαρχος και χορηγός του στρατοπέδου,BYZArmy 16τον Μέγαν Εταιριάρχη, που συγκέντρωνε τους φυγάδες, αυτομόλους ξένους κ.λπ., τον Πρωτομάστορα ή Δομέστιχο των Στρατόρων, δηλ. σταυλάρχη και διοικητή των Ιπποκόμων, τον Μέγαν Πριμμικύρην, υπεύθυνο για την τάξι στην βασιλική αυλή, τόσον στα Παλάτια, όσον και τις εκστρατείες. Βοηθούς είχε τον Άρχοντα του Αλλαγίου (φρούραρχο της Αυλής) και Πρωταλλαγάτορα, τον επί των Όπλων ή του αρμαμέντου αρμόδιο για την προμήθεια και διανομή των όπλων, τον Λογοθέτη των Αγελών, αρμόδιο για την επίταξι και διανομή των κτηνών, τον Κριτή του φοσσάτου, δηλ. τον δικαστή των στρατιωτών, τον Σακελλάριον, ήτοι τον Γενικό Ταμία του φοσσάτου, τον Πρωτοασηκρήτην, δηλ. τον εξ απορρήτων αρχιγραμματέα, τον επί των δεήσεων που παρελάμβανε και ενεργούσε τις απευθυνόμενες προς τον Βασιλέα αιτήσεις.

Οι στρατηγοί  που διοικούσαν σύνολο Επαρχιών ελέγοντο Δομέστιχοι των Σχολών (της Ανατολής λ.χ., της Δύσεως κ.λπ.), οι δε διοικούντες μια Επαρχία ή Θέμα ελέγοντο στρατηγοί του Θέματος, λ.χ. της Ιταλίας, της Δαλματίας κ.λπ. Τα επιτελεία τούτων, δηλ. των Δομεστίχων των Σχολών ή των Στρατηγών διοικητών ενός θέματος, είχαν σύνθεσι ανάλογο προς το Επιτελείο του Βασιλέως.

Ειδικώτερα το Επιτελείο ενός στρατηγού, διοικητού του θέματος, αποτελούσαν οι εξής: ο Δομέστιχος του θέματος, δηλ. υποδιοικητής, ο κόμης της Κόρτης, επιτελάρχης, ο Δρουγγάριος της Βίγλης, υπεύθυνος για την υπηρεσία ασφαλείας, οι Αντικένσορες, για την αναγνώρισι των δρόμων και την θέσι των στρατοπέδων, οι μίνσορες ή μινσουράτορες, για την χάραξι των απλήκτων, δηλ. των στρατοπέδων, ο Δομέστιχος των τειχών (επιθεώρησις, επισκευή κάστρων), ο επί του αρμαμέντου, ο Πρωτονοτάριος, αξιωματούχος της πολιτικής διοικήσεως, ο Σακελλάριος, επιμελητής του Θέματος, ο Οπτίων των Καταλόγων, δηλ. ο Ταμίας που επλήρωνε τους μισθούς, ο Χαρτουλάριος (γραμματεύς), ο Πραίτωρ (δικαστής), οι Ιατροί, Ιερείς, Δουκάτορες (οδηγοί), διερμηνείς κ.λπ.

Τους επιτελείς και την ανατιθέμενη στον καθένα υπηρεσία καθόριζε ό στρατηγός κατά την απόλυτη κρίσι του. Επιτυχημένη ήταν συνήθως η εκλογή, αλλά οι εύνοιες και αυθαιρεσίες δεν έλειπαν.

BYZArmy 17Ας  ιδούμε, τελευταία αυτή, την κινητοποίησι: Οσάκις ανηγγέλλετο σοβαρή εχθρική επιδρομή και απεφάσιζε ο Βασιλεύς να εκστρατεύση, εκρεμούσαν έξω από την Χαλκήν Πύλην (δηλ. την κυρία είσοδο του περιβόλου των ανακτόρων) ένα θώρακα, μια σπάθη και μια ασπίδα. Τούτο είχε την έννοια διαταγής επιστρατεύσεως της Πρωτευούσης. Διαταγή κινητοποιήσεως των επαρχιακών στρατευμάτων εστέλλετο στους αρμοδίους στρατηγούς διοικητάς με το τηλεγραφικό σύστημα των φρυκτωριών, που λειτουργούσε τότε, δηλ. με πυρσούς, μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Μόλις  έπαιρναν την διαταγή, οι Διοικηταί έπρεπε να συμπληρώσουν τις από τον καιρό της ειρήνης υφιστάμενες αποθήκες επιστρατεύσεως, να επιτάξουν και συγκεντρώσουν τα κτήνη, να επιστρατεύσουν τους άνδρες της περιφερείας των και να οδηγήσουν ή αποστείλουν στο απειλούμενο μέτωπο στρατιώτες, ζώα και υλικά. Παραλλήλως ελάμβαναν ορισμένα μέτρα: ενίσχυαν τα φρούρια της περιοχής, συνέλεγαν πληροφορίες, εξουδετέρωναν τους κατασκόπους, συγκέντρωναν τροφές κ.λπ.

Και  τότε, στρατιώτες και άρχοντες, υπακούοντες στην φιλοδοξία του αρχηγού των, οδηγημένοι από την Υπέρμαχο Στρατηγό και πειθαρχούντες στην επιταγή μίας ιστορικής αποστολής, εβάδιζαν κατά του εχθρού και επιδρομέως, για να κρατήσουν αιώνες πολλούς και μακρούς την Ελληνική Αυτοκρατορία ζωντανή και ακατάβλητη.

Συλλογη των φωτογραφιων:

View albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView albumView album

Στρατιωτες και ηγετες των εχθρων της Ρωμαϊκης Αυτοκρατοριας

Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία τα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. εκτεινόταν από τη Βρετανία ως τη Σαχάρα. Ανάμεσα στα ευαίσθητα σύνορα που εκτείνονταν κατά μήκος του Ρήνου, του Δούναβη και του Ευφράτη, υπήρχε μέχρι και την περίοδο του Μάρκου Αυρηλίου, ένα ομοιογενές κράτος που είχε γνωρίσει μία μακρά περίοδο ειρήνης. Ο Αύγουστος αντικατέστησε το σύστημα διοίκησης της res publica με μία ιδιότυπη μοναρχία, έθεσε τις βάσεις της pax romana, ολοκλήρωσε την αναδιάρθρωση της διοίκησης, χωρίζοντας την επικράτεια σε περίπου 30-40 επαρχίες. Η αυτοκρατορία είχε μία καθυστερημένη κοινωνική οργάνωση, αλλά, όπως παρατηρεί ο Gibbon, ουδέποτε πριν δεν έζησε η ανθρωπότητα με περισσότερη ευημερία απ’ ότι το 2ο αιώνα μ.Χ.

Γεγονός είναι ότι οι αυτοκράτορες προσέφεραν γενική και μακροχρόνια ειρήνη σε έκταση και διάρκεια. Με την ανάρρηση του Μάρκου Αυρηλίου στο θρόνο (161) εμφανίστηκαν τα πρώτα σύννεφα, που αργότερα οδήγησαν στην ολοκληρωτική και μόνιμη διασάλευση της pax romana. Οι δαπανηρές επιχειρήσεις εναντίον των Πάρθων και οι εκστρατείες εναντίον των τευτονικών φύλων που επιχειρούσαν επιδρομές τερμάτισαν την οικονομική ευημερία των μεσαίων τάξεων και υποβάθμισαν την ποιότητα του επιπέδου ζωής.

Οι εμφύλιοι πόλεμοι που ξεκίνησαν με τη δολοφονία του αυτοκράτορα διήρκεσαν 4 χρόνια. Από τους 5 αντίπαλους νικητής αναδείχθηκε ο Σεπτίμιος Σεβήρος.

Μετά τον Τραϊανό, που ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας από ρωμαϊκή οικογένεια εκτός της Ιταλίας και συγκεκριμένα από Ρωμαίους αποίκους της Ισπανίας, λίγοι ήταν οι αυτοκράτορες από την Ιταλία, η οποία έχασε την οικονομική και πολιτική σημασία που είχε παλιότερα. Πρώτος από τους μη Ευρωπαίους αυτοκράτορες ήταν ο Σεπτίμιος Σεβήρος, καταγόμενος από τη Βόρεια Αφρική, ενώ η σύζυγός του, η Ιουλία Δόμνα, καταγόταν από τη Συρία, η οποία είχε εξελιχθεί σε σπουδαίο κέντρο εξελληνισμού.

Η ανατολική παράδοση εισβάλλει στη Ρώμη και κατά τους ύστερους αυτοκρατορικούς χρόνους σχηματίζεται ένα ιδιότυπο πολιτιστικό αμάλγαμα. Ο Σεπτίμιος Σεβήρος υποστήριζε τις διοικητικές συνήθειες και παραδόσεις των Αντωνίνων, των οποίων παρουσιαζόταν πλαστά ως διάδοχος. Επέβαλε μία μορφή απόλυτης μοναρχίας. Στο εξής, οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας έπρεπε να συνηθίσουν σε μία βίαιη μορφή φορολόγησης σε χρήμα και σε είδος. Το 212 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Καρακάλλας εκδίδει διάταγμα με το οποίο όλοι οι ελεύθεροι κάτοικοι της αυτοκρατορίας θεωρούνται Ρωμαίοι πολίτες.

Το γιο του Σεπτίμιου Σεβήρου, Καρακάλλα, διαδέχθηκε ο Μακρίνος, που ήταν ιππέας από τη Μαυριτανία της Αφρικής, δείγμα της ολοένα μειούμενης επιρροής της Συγκλήτου. Τον πρώτο μη ανήκοντα στη σύγκλητο αυτοκράτορα αντικατέστησε ο πρώτος καταγόμενος από τη Συρία, ο Ελαγάβαλος, ανιψιός της Ιουλίας Δόμνας, σε ηλικία 14 ετών. Προβλήθηκε ως γιος του Καρακάλλα και μόνη του μέριμνα ήταν η μεταφορά της λατρείας του Ήλιου από την Έμεσα της Συρίας στη Ρώμη.

Το 222 αντικαταστάθηκε από το μικρότερο ξάδερφό του, Σεβήρο Αλέξανδρο, που κηδεμονευόταν από τη μητέρα του, που σκόπευε να τονώσει τις παραδοσιακές αξίες και το γόητρο της Συγκλήτου. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ήταν δυνατό, επειδή οι οικονομικές ανάγκες ήταν μεγάλες, καθώς οι Πάρθοι είχαν πλέον αντικατασταθεί από τους Σασσανίδες Πέρσες, αντίπαλος φοβερός και επικίνδυνος για την ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Συμπίπτουν η μετάβαση από τη στρατιωτική μοναρχία στη στρατιωτική αναρχία. Για μισό αιώνα η αυτοκρατορία αναστατωνόταν από πολέμους ανάμεσα σε διεκδικητές του θρόνου , από τους οποίους επωφελούνταν οι Πέρσες και τα γερμανικά φύλα.

Ακολούθησε ο Μαξιμίνος ο Θραξ, ένας άσημος στρατιωτικός του Δούναβη, που εφάρμοσε σκληρές μεθόδους πειθαρχίας και οδηγήθηκε στο θάνατο. Το 238 πέντε αυτοκράτορες ανταγωνίστηκαν για το θρόνο, από τους οποίου επέζησε μόνο ο Γορδιανός Γ’. Την περίοδο των στρατιωτών αυτοκρατόρων η κατάσταση ήταν ζοφερή. Γύρω στο 260 φάνηκε να επίκειται το τέλος της αυτοκρατορίας. Ο αυτοκράτορας Ουαλεριανός είχε αιχμαλωτιστεί από τους Πέρσες, οι οποίοι μόλις αντιμετωπίζονταν, όπως και στα βόρεια τα γερμανικά φύλα. Και άλλα φαινόμενα υποτίμησης ρωμαϊκού νομίσματος, άνοδος τιμών, θεομηνίες και συγκρούσεις κοινωνικές.

Ο στρατος του Καρλομαγνου, 24 Αυγουστου 2011

  Παππούς του Καρλομάγνου ήταν ο Κάρολος Μαρτέλος, ο ηγεμόνας που συνέτριψε τους Σαρακηνούς. Αυτό το γεγονός έλαβε χώρα μεταξύ Τουρ και Πουατιέ στην Γαλλία (732). Ο Καρλομάγνος ήταν ο μεγαλύτερος γιος της Βερτράδης και του Πιπίνου του Βραχύ.

Το 752, όταν ο Κάρολος ήταν περίπου δέκα ετών, ο Πιπίνος ο Βραχύς έκανε έκκληση στον Πάπα Ζαχαρία να του αποδώσει βασιλικό τίτλο. Αποτέλεσμα αυτής της έκκλησης προς την Αγία Έδρα ήταν το ταξίδι του Πάπα Στεφάνου Β΄ στις Άλπεις δύο έτη αργότερα, με σκοπό να χρίσει με το βασιλικό έλαιο όχι μόνο τον Πιπίνο, αλλά και το γιο του Κάρολο και έναν νεώτερο γιο του, τον Καρλομάνο.

Έπειτα ο Πάπας έβαλε όρο στους Φράγκους, κάτω από τις πιο σοβαρές πνευματικές ποινικές ρήτρες, ποτέ να μην επιλέξουν τους βασιλιάδες τους από οποιαδήποτε άλλη οικογένεια.

Μετά το θάνατο του Πιπίνου το βασίλειο μοιράστηκε μεταξύ του Καρλομάγνου και του αδελφού του Καρλομάνου. Ο Κάρολος πήρε τα εξωτερικά μέρη του βασιλείου, που συνορεύει με τη θάλασσα και τις βόρειες περιοχές (Αυστρασία) ενώ ο Καρλομάνος πήρε τις εσώτερες περιοχές (Νευστρία), που συνορεύουν με την Ιταλία.

Ο Καρλομάνος πέθανε στις 5 Δεκεμβρίου του 771 αφήνοντας τον Καρλομάγνο ηγέτη ενός επανενωμένου βασιλείου των Φράγκων.

Αμέσως μετά από αυτό, βάδισε ενάντια των Λομβαρδών στην Ιταλία. Στα 774 καθαίρεσε το βασιλιάς|βασιλιά τους Desiderius και στέφθηκε ο ίδιος βασιλιάς των Λομβαρδών, ενώνοντας το βασίλειο της Ιταλίας με το φραγκικό στέμμα.

Ο Καρλομάγνος συμμετείχε σε όλες τις μάχες οι οποίες έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της βασιλείας του. Μετά από τριάντα έτη πολέμου και 18 μάχες, κατέκτησε τη Σαξωνία, ένας στόχος που ήταν το άπιαστο όνειρο του Αυτοκράτορα Αύγουστου.

Μια από τις δευτερεύουσες εκστρατείες του Καρλομάγνου έμελλε να γίνει η διασημότερη. Το 778 οδήγησε το στρατό του στην Ισπανία εναντίον των Σαρακηνών. Στην επιστροφή οι Βάσκοι επιτέθηκαν στην οπισθοφυλακή στη βόρεια Ισπανία, και σκότωσαν τον κόμη Ρολάνδο. Ο Ρολάνδος έγινε μεγάλος ήρωας των μεσαιωνικών τραγουδιών και των ρομαντικών μυθιστορημάτων.

Το 797 ή το 801 ο χαλίφης της Βαγδάτης Harun Al- Rashid προσέφερε στον Καρλομάγνο έναν ασιατικό ελέφαντα, τον πρώτο ιστορικά καταγραμμένο ελέφαντα στη βόρεια Ευρώπη, που τον ονόμασε Αbul – Abbas.

Την ημέρα των Χριστουγέννων του έτους 800 ενώ ο Κάρολος προσευχόταν γονατιστός στο ναό του Αγίου Πέτρου της Ρώμης, ο Πάπας Λέων Γ΄ τοποθέτησε μια χρυσή κορώνα στο σκυμμένο κεφάλι του βασιλιά στέφοντάς τον Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Imperator Romanorum).

Ο Καρλομάγνος λέγεται πως εξεπλάγη από τη στέψη, δηλώνοντας ότι δεν θα είχε μπεί στην εκκλησία αν ήξερε το σχέδιο του Πάπα. Εντούτοις, μερικοί ιστορικοί λένε ότι ο Πάπας δεν θα είχε τολμήσει να ενεργήσει χωρίς την έγκριση του Καρλομάγνου.

Ο Καρλομάγνος δεν έκανε χρήση του τίτλου Imperator Romanorum («Ρωμαίος Αυτοκράτορας», που αποτελούσε τίτλο του Αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας) αλλά του τίτλου Imperator Romanum gubernans Imperium («Αυτοκράτορας που κυβερνά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία»). Πιθανώς ο Καρλομάγνος να το θεωρούσε αυτό δείγμα μετριοπάθειας, καθώς επιζητούσε να διασφαλίσει πρώτα τη Βυζαντινή αναγνώρισή του ως Αυτοκράτορα, δηλαδή ως συναυτοκράτορα ή συγκυβερνήτη του Βυζαντινού άρχοντα.

Συνεχίζοντας τις μεταρρυθμίσεις του πατέρα του, ο Καρλομάγνος κατήργησε το βασιζόμενο στο χρυσό σόλιδο νομισματικό σύστημα. Καθιέρωσε νέα μονάδα, τη λίβρα — χρηματική μονάδα και μονάδα βάρους — η οποία άξιζε 20 σολίδους ή 240 δηνάρια.

Ο Καρλομάγνος δεν σταμάτησε ποτέ να μορφώνεται. Έφερε στην Αυλή του στο Άαχεν έναν Άγγλο μοναχό τον Αλκουίνο, και διάφορους άλλους δασκαλούς. Στο Άαχεν δημιουργήθηκε σημαντική σχολή και ιστορικοί μιλάνε για την Καρολίγγεια αναγέννηση που συνοδεύεται με τη βασιλεία του Καρλομάγνου. Έχτισε πλήθος παλατιών (γερμ. Pfalz) σε όλη την επικράτεια του βασιλείου του, όπου διέμενε κατά τις περιοδείες του ανά τη χώρα. Το μεγαλοπρεπέστερο χτίστηκε στο Άαχεν, το οποίο αποτελούσε και την αγαπημένη του πόλη, όπου διέμεινε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του. Έμαθε να διαβάζει λατινικά και λίγα ελληνικά αλλά δεν κατάφερε να μάθει γραφή.

Οργάνωσε την αυτοκρατορία του σε 350 κομητείες, που κάθε μια διοικούνταν από έναν διορισμένο κόμη. Οι κόμητες υπηρετούσαν όπως οι δικαστές, οι διοικητές, και τα μέλη των εκκλησιαστικών δικαστηρίων.

Όταν ο Καρλομάγνος πέθανε στις 28 Ιανουαρίου του 814, ετάφη στον δικό του καθεδρικό ναό στο Άαχεν.

Μερικες ακομη φωτογραφιες:

O Βυζαντινος στρατος 24 Αυγουστου 2011

Ο Βυζαντινός Στρατός αποτελούσε τη φυσική συνέχεια των Λεγεώνων της αρχαίας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και διατηρούσε το ίδιο επίπεδο πειθαρχίας, δυναμισμού και οργάνωσης. Μάλιστα, για ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας του, ο Βυζαντινός στρατός συνιστούσε την πιο ισχυρή και αποτελεσματική στρατιωτική δύναμη ολόκληρης της Ευρώπης.

 

Κεφαλάδες

Οι Κεφαλάδες ήταν οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι που προέρχονταν μόνο από τις τάξεις των βυζαντινων αρχόντων και ονομάζονταν άρχοντες από σπαθίου.

Κατάφρακτοι

Η λέξη Κατάφρακτος χρησιμοποιούνταν από τους Ελληνόφωνους και Λατινόφωνους λαούς για να περιγράψει τους βαριά οπλισμένους ιππείς. Το όνομα αυτό διατηρήθηκε από την κλασσική αρχαιότητα μέχρι και το τέλος του Μεσαίωνα. Αρχικά ο όρος περιέγραφε ένα είδος θωράκισης που προστάτευε ολόκληρο το σώμα του ιππέα και του ίππου του. Αργότερα χαρακτήριζε τον ίδιο τον ιππέα. Οι Κατάφρακτοι ήταν τρομεροί αλλά και πειθαρχημένοι πολεμιστές. Άνθρωπος και άλογο ήταν βαριά θωρακισμένοι, και οι ιππείς έφεραν λόγχες, τόξα και δευτερεύοντα όπλα. Ήταν λιγότερο ευέλικτοι από άλλους ιππείς αλλά η αποτελεσματικότητά τους στο πεδίο της μάχης –και μάλιστα υπό την ηγεσία του αυτοκράτορα του Νικηφόρου Φωκά- ήταν καταστροφική. Οι βαρύτερα οπλισμένοι Κατάφρακτοι λέγονταν Κλιβανοφόροι. Με τον καιρό το όνομα των Καταφράκτων επικράτησε να περιγράφει και τις δύο κατηγορίες ιππέων

Ιππικό

Το Βυζαντινό ιππικό αποτελούσε τον πειθαρχημένο, καλοθωρακισμένο διάδοχο των Ρωμαϊκών λεγεώνων. Οπλισμένοι συνήθως με τόξα, λόγχες και ξίφη, ήταν ιδανικά προετοιμασμένοι να πολεμούν στις πεδιάδες της Ανατολίας και βόρειας Συρίας, που από τον 7ο αιώνα αποτέλεσαν τον κύριο χώρο αναμέτρησης με το Ισλάμ. Αν κι ελαφρύτερα οπλισμένοι και θωρακισμένοι από τους δυτικούς ιππότες, ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικοί ενάντια στους Άραβες και Τούρκους στην Ανατολή και τους Ούγγρους και Πατσινάκες στη Δύση.

Πεζικό

Η στρατιωτική παράδοση του Βυζαντίου προέρχονταν από την ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο και ο στρατός του πάντα περιελάμβανε επαγγελματίες πεζικάριους. Αν και η σημασία τους για τη Βυζαντινή τακτική ποικίλε κατά περιόδους, συχνά έπαιζαν αποφασιστικό ρόλο στις Βυζαντινές νίκες. Συνήθως έφεραν αλυσιδωτό θώρακα, μεγάλες ασπίδες και κρατούσαν κοντάρια και ξίφη. Υπό ικανή ηγεσία, συνιστούσαν ένα από τα καλύτερα σώματα πεζικού στον κόσμο.

ΟΠΛΙΤΗΣ, 23 Αυγουστου 2011

    πολεμος στην κλασσικη Ελλαδα

Ο oπλίτης  στην αρχαιότητα, ο στρατιώτης δηλαδή του πεζικού με βαρύ οπλισμό που πολεμούσε σε σχηματισμό φάλαγγας, ήταν ο κατεξοχήν πολεμιστής της κλασικής Ελλάδας. Ήταν βαριά οπλισμένος με δόρυ, θώρακα και μεγάλη ασπίδα. Το όνομα οπλίτης (ὁπλίτης) προέρχεται από την ονομασία της μεγάλης στρογγυλής ασπίδας (ὅπλον).

Εξοπλισμός

Για την προστασία του σώματος, αρχικά, οι οπλίτες φορούσαν κωδωνόσχημο θώρακα, ο οποίος λόγω της μονοκόμματης κατασκευής του, περιόριζε σημαντικά την ευκινησία του οπλίτη. Για αυτό, υιοθετήθηκε ο λινοθώρακας, ο οποίος προσέφερε μεγάλη ευκινησία και ποικιλία κινήσεων (απαραίτητη για την εκτέλεση του ωθισμού), καθώς και υψηλά επίπεδα προστασίας. Ο κωδωνόσχημος θώρακας, ήταν μπρούτζινος, ενώ ο λινοθώρακας έφερε ορειχάλκινες φολίδες. Για να προστατεύσουν τα πόδια από τα γόνατα έως τον αστράγαλο, χρησιμοποιούσαν περικνημίδες από ορείχαλκο. Οι ασπίδες των οπλιτών ήταν μεγάλες ( 1 μέτρο διάμετρος), κατασκευασμένες από ξύλο, φέροντας όμως μεγάλη ορειχάλκινη επένδυση. Τα πολεμικά όπλα τους ήταν ένα μακρύ δόρυ 2-3 μέτρα σε ύψος και ένα κοντό ( 40-50 εκ.) σιδερένιο ξίφος.Πολλές φορές, διέθεταν και εφεδρικά ξίφη.

Περικεφαλαίες

Οι περικεφαλαίες ήταν μπρούντζινες και είχαν συχνά στην κορυφή λοφίο από ουρά αλόγου. Τα μεγαλόπρεπα λοφία ήταν γνώρισμα των υψηλόβαθμων οπλιτών. Με το πέρασμα του χρόνου, οι τύποι περικεφαλαίας άλλαζαν, καθώς έπρεπε να συμβαδίζουν με τις ανάγκες της εποχής. Ο παλαιότερος τύπος ελληνικής περικεφαλαίας ήταν ένα κράνος που κάλυπτε όλο το κεφάλι, αφήνοντας άνοιγμα για το πρόσωπο, έχοντας όμως προέκταση που κάλυπτε την μύτη. Χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ. Η κορινθιακή περικεφαλαία κάλυπτε τη μύτη, άφηνε κενό για τα μάτια και το στόμα του οπλίτη, καθώς και για τα αυτιά του, και κάλυπτε όλο το υπόλοιπο κεφάλι. Εξέλιξή της ήταν η ιλλυρική. Αργότερα, εμφανίσθηκε η χαλκιδική. Στο διάστημα μεταξύ 5ου αιώνα και 2ου αιώνα, χρησιμοποιούταν και η θρακική περικεφαλαία, κυρίως όμως από το ιππικό. Η τελευταία Είχε υψηλή κορυφή μπροστά και προφύλασσε τα μάγουλα.

Σχηματισμοί μάχης

Αντί να αγωνίζονται οι στρατιώτες σώμα με σώμα,όπως γινόταν τα παλαιότερα χρόνια, οι οπλίτες αγωνίζονταν σε σχηματισμό φάλαγγας. Αυτό σήμαινε πολεμιστές παρατεταγμένους κατά μέτωπο σε διάφορες σειρές, οπλισμένους με ακόντια και ασπίδες. Παραταγμένοι έτσι οι στρατιώτες, αποτελούν ανυπέρβλητο φραγμό για τις εχθρικές επιθέσεις. Η φάλαγγα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να διασπάσει την εχθρική παράταξη. Οι στρατιώτες της φάλαγγας ήταν πολύ καλά εκπαιδευμένοι κι είχαν απόλυτη πειθαρχία. Ο κάθε στρατιώτης προστατευόταν από την δική του ασπίδα και από την ασπίδα του στρατιώτη στα δεξιά του.

Η ελληνική φάλαγγα περιελάμβανε πλήθος οπλιτών. Είχε βάθος 8 ή 12 ζυγών (ήταν το ισχυρότερο, αλλά και το πιο βραδυκίνητο τμήμα κάθε στρατού). Αξιολογότερες φάλαγγες ήταν η σπαρτιατική, η θηβαϊκή και η μακεδονική.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.